Кіріспе

1949 жылғы Ильюшин жасаған бомбалаушы ұшақ прототипі

Ильюшин Ил-30 – 1940 жылдардың соңында Ильюшин Ил-28 ұшағының жетілдірілген, қанаттары жоғары бұрышпен жасалған нұсқасы ретінде жобаланған советтік турбореактивтік тактикалық бомбалаушы. Оның жұқа қанаттары мен қозғалтқыш бөлімдері екі доңғалақты шасси қолдануды қажет етті, бұл советтік авиациядағы алғашқы мұндай тәжірибе болды. Прототип алғашқы ұшуын жасамас бұрын жоба тоқтатылған болуы мүмкін, алайда мұндай мәліметтерге қарама-қайшылықтар бар.

Даму

Il-30 ұшағы Il-28 ұшағының жалғасы болды, бірақ оның жобалау жұмысы 1948 жылдың 21 маусымында, Il-28 ұшағы әлі ұшпаған кезде басталды. Ол реактивтік бомбалаушы ұшақ ретінде жобаланды, ол қашықтыққа дейін жылдамдықтан кем емес жылдамдықпен ұша алатын еді. Жобалауда Il-28 ұшағының конструкциясы бастау ретінде алынды, бірақ ұшақтың қажетті жылдамдыққа жетуіне мүмкіндік беретін, иыққа орнатылған, 35° бұрышпен жиналған қанаттары болды. Оны екі жаңа Lyulka TR 3 осьтік ағынды турбореактивті қозғалтқыштарымен жабдықтау жоспарланған, әрқайсысы 45.1 кН (10,140 лб) итеру күшіне ие, және олар қанаттарға орнатылған гондолаларда орналастырылатын еді. Фюзеляж бен гондолалардың екеуі де ауданы реттелген. Жұқа қанаттар және артық көлденең тұрақтылықты жоюға қажетті 2° диэдрал, тасымалданатын отын мөлшерін шектеді, сондықтан қашықтық талабын орындау үшін қанат ұштарына жанармай бактары орнату қажет болды. Жұқа қозғалтқыш гондолалары Il-28 сияқты негізгі қону шассиін ішіне орналастыруға мүмкіндік бермеді. Шешім – оларды фюзеляж ішіне орналастыру болды – бұл советтік ұшақтағы алғашқы велосипед тәрізді қону шассиі, ал ұшақтың жерде тұрақтандырылуын қамтамасыз ету үшін гондолалардың астына кішкентай, екі дөңгелекті тіреулер орнатылды. Алғашқы нәтижелер жағымды болды және толық масштабтағы макет 1949 жылдың наурыз айында ресми түрде қарастырылды. Прототип 1949 жылдың тамызына дейін аяқталды, бірақ бәсекелес Tupolev Tu 82 ұшағының төмен биіктіктегі ұшу кезінде қозғалтқыш тірегінің бұзылуына байланысты туындаған жағдай, алғашқы ұшуды жүзеге асыру алдында қанаттардың беріктігін анықтау үшін қосымша сынақтарды талап етіп, кешіктіруге әкелді. Келесі жылы Il-30 бағдарламасы қарқынын жоғалтты, өйткені Илюшин ОКБ-ға өз ресурстарын Il-28 ұшағының пайдалануға енгізуді жеңілдетуге бағыттау тапсырылды. Il-30 бағдарламасы 1950 жылдың 20 тамызында үкімет шешімімен ресми түрде тоқтатылды, ал прототип 1960 жылдардың басында жарамсыз деп танылды. Авиация тарихшысы Билл Ганстон 1949 жылдың 9 қыркүйегін алғашқы ұшу күні деп көрсетеді, бірақ Вацлав Немечек 1951 жылды айтады. Il-30 ұшағы ешқашан ұшпағанымен, ол Батыста көптеген (қате) болжамдардың нысаны болды. Көптеген қате түсініктердің арасында оның құрсаққа орнатылған пулеметтік ұясы бар және ол советтік бомбалаушы ұшақтарының арасында бірінші болып жылдамдыққа жеткені туралы мәлімдемелер болды.