Кіріспе

Спорттық жаттықтырушы – спорттық медицина саласындағы жұмыс істейтін, сертификатталған және лицензияланған денсаулық сақтау маманы. Америка медицина қауымдастығы (AMA) 1990 жылдан бері спорттық жаттығуды денсаулық сақтау саласының бірі деп мойындады. Ұлттық спорттық жаттықтырушылар қауымдастығының (NATA) 2007 жылдың тамызындағы Стратегиялық іске асыру тобы анықтағандай: «Спорттық жаттығуды спорттық жаттықтырушылар – дәрігерлермен бірлесіп жұмыс істейтін денсаулық сақтау мамандары жүзеге асырады. Олар дене белсенді және отырық салған халықтың пациенттерінің физикалық белсенділігі мен өмір сапасын арттыруға бағытталған. Спорттық жаттығуға жарақаттардың алдын алу, диагностикалау және жедел, созылмалы жағдайлардың араласуы кіреді». «Спорттық жаттығу – жедел, созылмалы жарақаттар мен медициналық жағдайлардың алдын алу, тексеру, диагностикалау, емдеу және оңалту процесін қамтиды. Спорттық жаттығуды Америка медицина қауымдастығы (AMA), Денсаулық сақтау ресурстары басқармасы (HRSA) және Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер департаменті (HHS) денсаулық сақтау саласының бірі ретінде таниды». Спорттық жаттықтырушы болу үшін аккредиттелген кәсіби білім беру бағдарламасының магистрі болу және Борттың сертификаттау емтиханына (BOC) қатысып, оны сәтті тапсыру қажет. 2023 жылға қарай барлық аккредиттелген кәсіби бағдарламалар магистратура деңгейінде білім беруді қамтамасыз етуге міндетті. Әр штаттың спорттық жаттығу тәжірибесін бақылайтын өз реттеуші органдары бар. Көптеген штаттарда (43) спорттық жаттықтырушының сол штаттың аумағында жұмыс істеуі үшін лицензия алу талап етіледі, 4 штат (Гавайи, Миннесота, Орегон, Батыс Вирджиния) тіркеуді, 2 штат (Нью-Йорк, Оңтүстік Каролина) сертификаттауды талап етеді, ал Калифорния штатында спорттық жаттығуларға қатысты мемлекеттік ережелер жоқ. Сертификатталған спорттық жаттықтырушылардың біліктілік салалары: Жарақаттардың алдын алуға бағытталған құралдарды қолдану, мысалы, таспа, бинт және тіректер Тану және жарақаттарды бағалау Алғашқы және шұғыл көмек көрсету Жарақат алған спортшыларға арналған оңалту бағдарламаларын әзірлеу және іске асыру Спортшылар арасында жарақаттар мен аурулардың алдын алуға бағытталған кешенді бағдарламаларды жоспарлау және іске асыру Жарақаттар мен емдеу бағдарламалары туралы есептерді жүргізу және жазу сияқты әкімшілік міндеттерді орындау Спорттық жаттықтырушылардың қызметтері әртүрлі орындарда және жағдайларда көрсетіледі, оларға арнайы спорттық жаттығу орталықтары, бастауыш мектептер, университеттер, стационарлық және амбулаториялық физикалық оңалту клиникалары, ауруханалар, дәрігерлердің кеңселерi, қоғамдық орталықтар, жұмыс орындары және тіпті әскери бөлімдер жатады. Спорттық жаттығулардың дамып келе жатқан салаларына хирургиялық стажировкалар кіреді.

Кәсіби білімнен кейінгі бағдарламалар

Кәсіби біліктіліктен кейінгі бірнеше спорттық жаттықтырушылардың магистрлік бағдарламалары бар. Бұл бағдарламалар ғылымға, зерттеулерге және жоғары деңгейдегі тәжірибелік қызметке ұмтылатын, куәлігі бар спорттық жаттықтырушыларға арналған. Кәсіби спорттық жаттығудан кейінгі магистрлік бағдарламаларды ұсынатын оқу орындары: А.Т.Стилл университеті, Гавайи университеті Маноа, Иллинойс штаты университеті, Индиана штаты университеті, Индиана университеті, Кентукки университеті, Мичиган штаты университеті, Батыс Мичиган университеті, Солтүстік Каролина университеті Чапел-Хилл, Огайо университеті, Орегон университеті, Калифорния университеті Пенсильвания, Томас Джефферсон университеті, Темпл университеті, Олд-Доминион университеті, Толедо университеті, Вирджиния университеті, Миссури университеті, Вебер штаты университеті, Мичиган университеті, Солтүстік Джорджия университеті және Винона штаты университеті. Спорттық жаттығу саласындағы докторлық бағдарламалар да бар, олардың әрқайсысы әртүрлі оқу бағыттарына баса назар аударады. Докторлық білім берудегі спорттық жаттығу бағдарламаларын Айдахо университеті, Флорида халықаралық университеті, А.Т.Стилл университеті, Огайо университеті, Темпл университеті және Моравиан университеті ұсынады.