Кіріспе

Беларусьтік Рим-католик кардиналы және адам құқықтары белсендісі (1914–2011)

Казимеж Кардинал Святек (21 қазан 1914 – 21 шілде 2011) – Рим-католик шіркеуінің кардиналы, ол Суық соғыс кезеңіндегі советтік коммунизмге қарсылығымен және Беларусьтің Минск қаласындағы қызметімен ең танымал болды. Кардинал Святек – Минск және Могилев митрополит архиепископы, сондай-ақ Пинск апостолдық әкімшісі болған. Святек Ресей империясының құрамындағы Walk қаласында, қазіргі Эстонияның Валга қаласында поляк ата-анасынан дүниеге келген. Оның отбасы Ресей революциясы кезінде Сібірге жер аударылды. Оның әкесі Польша-Совет соғысында қаза тапты. Болашақ кардинал 1922 жылдан бастап тәуелсіз Польшада өмір сүрді. Пинск семинариясында философия және теология білімін аяқтағаннан кейін 1939 жылы Рим-католик діни қызметкері болып тағайындалды және Пружаны приходына жіберілді. 1939 жылы Польшаны нацистік Германия мен Кеңес Одағы бөлгеннен кейін Кеңес Одағы Пинскіні басып алды. 1941 жылдың сәуір айында Святек НКВД-мен тұтқындалды және екі ай бойы Брест қаласында өлім жазасын күтті. 1941 жылдың 22 маусымында нацистік Германияның Кеңес Одағына басып кіруінен туындаған жағдайды пайдаланып, Святек түрмеден қашып, Пружаныға оралды. 1944 жылдың желтоқсан айында НКВД Святекті екінші рет тұтқындады. Келесі жылы ол концлагерьде 10 жылға қатаң еңбекке кесілді және Сібірде және Кеңес Одағының солтүстігінде тоғыз жыл тайгада және шахталарда жұмыс істеді. 1954 жылдың маусымында бостандыққа шыққаннан кейін Пинскіге оралды. 1988 жылы Папа Иоанн Павел II оны монсеньор етіп тағайындады, ал 1991 жылы Минск және Могилев митрополит архиепископы және Пинск апостолдық әкімшісі болып тағайындады. 1994 жылдың 26 қарашасында Сан-Жерардо Майелла кардиналы болып жарияланды. Шіркеу сайтында айтылғандай, ол Беларусь католик епископтары конференциясының алғашқы президенті болып сайланды, бұл «Беларусьтегі шіркеудегі оның жетекші рөлін көрсетеді». 2006 жылдың шілдесінде 91 жастағы Святек жасы мен денсаулығының нашарлауына байланысты Минск және Могилев митрополит архиепископы лауазымынан кетті, бұл Папа Бенедикт XVI-мен мақұлданды. Алайда, ол 2011 жылдың 30 маусымына дейін Пинск апостолдық әкімшісі қызметін атқаруын жалғастырды, содан кейін Минск және Могилев митрополит архиепископының орнына келген Тадеуш Кондрусевич оның орнын басты.

Өлім

2011 жылдың 21 шілдесінде Свентек ұзаққа созылған аурудан кейін 96 жасында Пинск қаласында қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде Кардиналдар алқасының екінші ең үлкен мүшесі еді. Папа Бенедикт XVI архиепископ Кондрусевичке және Беларусь католик епископтары конференциясына көңіл айту жеделхаты жолдады, онда кардиналдың қазасына қайғырып, кардинал архиепископ ретіндегі ұзақ қызметіне, сондай-ақ Суық соғыстың басындағы, соғыстан кейінгі кезеңде түрмеде өткізген жылдарында Чиркөуге және Мәсіхке деген тұрақты адалдығы мен берілгендігі үшін жоғары баға берді, осы кезде Совет Одағындағы Чиркөудің көп бөлігі жасырын жұмыс істеуге мәжбүр болған.