Кіріспе
Экономика теориясы. Бинарлы экономика, сондай-ақ екі факторлы экономика деп те аталады, жеке меншік пен еркін нарықты қолдайтын, бірақ банк жүйесінде маңызды реформалар ұсынатын экономикалық теория. Луи Келсо орталық банк шығарған, процентсіз несиелерді кеңінен пайдалану арқылы қызметкерлерге тиесілі компанияларды қаржыландыру экономикалық өсімді қаржыландыра да, акцияларға иелік етуді кеңейте де алатынын айтты, бұл бинарлы экономистердің пікірінше инфляцияға алып келмейді. "Бинарлық" термині еңбек пен капиталға ерекше көзқараспен қарауынан туындаған (бірақ бинарлық қарама-қарсылық мағынасында емес). Келсо нағыз еркін нарықта жалақы уақыт өте келе төмендеуге бейім екенін, ал технологиялық прогрестің барлық пайдасы капитал иелеріне тиетінін мәлімдеді.
Binary economics, also known as two factor economics, is a theory of economics that endorses both private property and a free market but proposes significant reforms to the banking system. Louis Kelso theorized that widespread use of central bank issued, interest free loans to fund employee owned firms could simultaneously finance economic growth and widen stock ownership in a way which binary economists believe would be non inflationary. The term "binary" derived from its heterodox treatment of labor and capital (but not in the sense of binary opposition). Kelso claimed that in a truly free market wages would tend to fall over time, with all the benefits of technological progress accruing to capital owners.
Шолу
Бинарлы экономика неоклассикалық экономика ғана еркін, әділ және тиімді "еркін нарықты" қамтамасыз етеді деген пікірді жоққа шығарады. (мысалы, әл-ауқат экономикасының классикалық бірінші негізгі теоремасының түсіндірмесі ретінде). Бинарлы экономистердің пікірінше, еркіндікке тек қана барлық адамдар капиталға иелік ету арқылы тәуелсіз экономикалық негізді қалыптастыра алғанда ғана қол жеткізіледі, ал меншік құқықтарының таратылуы "демократияны нығайтады". Бинарлы экономика инвестиция жасамас бұрын қаржылық үнемдеудің қажеті жоқ деп санайды, себебі қазіргі ақша айналымы көбінесе несие арқылы құрылады. Жаңа ғана басылған ақшаны, қолда бар ақшалай үнемдемесі немесе кепілдігі жоқ адамдардың есебінен инвестициялау арқылы, осы инвестициялардан түсетін табыс оларды толық өтеуге мүмкіндік береді, егер экономиканың қуаты толық қолданылмаса, бұл инфляцияға алып келмейді. Теория бойынша, маңыздысы – жаңадан құрылған ақшаның пайызсыз болуы, оны қайтару мүмкіндігі, тиімді кепілдік болуы және оның өндірістік (және оған байланысты тұтыну) қуатты дамытуға және таратуға бағытталғандығы. Тағы бір айырмашылық – дәлелдерге негізделген экономикада пайыз (әкімшілік шығындардан өзгеше) көбінесе қажетті болып табылады; ал бинарлы экономика теориясында ол қажет емес (өндірістік қуатты дамыту және тарату тұрғысынан). Дәстүрлі экономика ақшаның уақыт бойынша байқалатын құнын ескереді, ал бинарлы экономика ондай есепке алмайды.
Өмірбаян
Бинарлы экономиканың теориясын американдық заңгер Луи Келсо және философ Мортимер Адлер 1958 жылы жарық көрген «Капиталистік манифест» кітабында ұсынды. Кітаптың атауы суық соғысқа сілтеме ретінде, коммунизмге қарсы оппозициялық көзқараспен қарастырылуы мүмкін. Келсо мен Адлер 1961 жылы «Жаңа капиталистер» кітабында өз ұсыныстарын кеңейтті. Содан кейін Келсо саясаттанушы Патрисия Хеттер Келсомен бірлесіп, капитал құралдарының байлықтың өсу үлесін қалай қамтамасыз ететінін және қазіргі индустриялық экономикада капиталдың неге шектеулі түрде иелік ететінін түсіндірді. Олардың талдауы капиталдың кеңінен таралған меншігі теңдестірілген экономика құруға мүмкіндік беретінін болжады. Келсо мен Хеттер жаңа «бинарлық» акциялар ұсынды, олар таза табысты дивидендтер түрінде төлейтін еді (зерттеу, техникалық қызмет көрсету және тозу есебінен жасалатын амортизациядан басқа). Ақша жинағы жоқ адамдар бұл акцияларды несие арқылы алуға мүмкіндік алатын еді, ал акционерлер шығынға ұшыраған жағдайда оларды қорғау үшін мемлекеттік кепілдікпен сақтандыру жүйесі қарастырылған. Келсоның жазбалары академиялық экономистер тарапынан жақсы қабылданылмады. Милтон Фридман «Капиталистік манифест» туралы: «кітаптың экономикасы нашар, тарихты интерпретациялауы абсурдты, ал ұсынылған саясат қауіпті» деді және тіпті модератор Кларк Керрдің «модератор ретінде сабырлылығын жоғалтып, [Келсоның аргументтеріне] қарсы күшпен шабуыл жасағанын» еске алды. Экономика ғылымдары саласындағы Нобель сыйлығының иегері Пол Сэмюэлсон АҚШ Конгресіне Келсоның теорияларының негізгі ағымдағы экономистер қабылдамаған «қызықсыз әуесқойлық» екенін айтты, бірақ Келсоның капитал меншігін кеңейту туралы идеялары қызметкерлердің меншігін қолдайтын заңнаманы қабылдауға маңызды ықпал етті.
Орталық банк берген пайызсыз несиелерді пайдалану
Бинарлы экономика орталық банк берген пайызсыз несиелерді банктік жүйе арқылы өндірістік (және оған байланысты тұтыну) мүмкіндіктерді, әсіресе жаңа мүмкіндіктерді, сондай-ақ экологиялық және мемлекеттік капиталды дамыту мен тарату үшін басқаруды ұсынады. Пайыз алынбаса да, әкімшілік шығындар, кепілдік беру немесе капиталдық несие сақтандыруы қарастырылады. Бинарлы экономиканың жақтастары бөлшек резервтік банктік жүйеге наразы, олар оның "ешнәрседен жаңа ақша жасап шығарады" деп санайды. Пайызсыз несиелердің ұсынымы, уақыт өте келе, банктердің депозиттерінің 100% көлемінде резервтерді сақтауына алып келуі мүмкін; бірақ іс жүзінде бинарлы экономиканың қалаған үлкен көлемдегі пайызсыз несиелері, резервтік талаптардың жоғарылауынан туындайтын ақша ұсынысының кеңінен қысқаруымен үйлеседі, егер үкімет банктердің несие жасау функциясын өз мойнына алса ғана.
Пайызсыз несие алуға жарамды инвестициялар
Бинарлы экономиканың тұжырымы бойынша, өндірістік (және оған байланысты тұтыну) мүмкіндіктер, әсіресе жаңа мүмкіндіктер, орталық банк шығарған пайызсыз несиелер арқылы таратылуы мүмкін. Егер бұл инвестиция капиталдың жаңа иелерін жасаса және барлық жеке тұлғаларға уақыт өте келе нарықтық принциптер бойынша өнімді, табыс әкелетін капиталдың иесі болуға мүмкіндік беретін ұлттық саясаттың бір бөлігі болса, жеке капиталға инвестициялау үшін пайызсыз несиелерге рұқсат етілуі керек. Орталық банк шығарған пайызсыз несиелерді пайдаланып, ірі корпорация жаңа бинарлық акционерлер құрылғанша арзан қаржы алады.