Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польша хасидтер әулеті
Polish Hasidic dynasty
Александр (иврит: אלעקסאנדער) – Польшаның Александров-Лодзь қаласынан бастау алған, Бас раввин Йехиел Денцигер (1828–1894) құрған поляк хасидтер әулеті. Александр – Вурка әулетінің бір тармағы, себебі Шрага Файвел Данцигер Вурка раввині Исроил Ицхак Калиштың көрнекті шәкірті болған. Холокостқа дейін Александр Польшадағы екінші ірі хасидтік топ болды. Олар Герге тартылған элиталық Талмуд ғалымдары мен бай адамдардың орнына, қолөнершілерді, саудагерлерді және су тасушыларды өздеріне тартты. Польша яһудилерінің көп бөлігі сияқты, Александр хасидтерінің көбі Холокост кезінде қаза болды. Екі дүниежүзілік соғыс арасында хасид яһудилері әлемнің түкпір-түкпірінен Александрдың кішкентай ауылына жиналатын, еврей күнтізбесіндегі ең қасиетті күндерді рухани жетекшісі, ребесі раввин Ицхак Менахем Данцигермен (1879–1942) бірге өткізетін. Александр ребесі саяси мәселелерде бейтараптық саясатын ұстанды, бірақ қауымдық дұға мен Тораны оқуға баса мән берді. Ол 1942 жылдың 5 қыркүйегінде, Рош Хашанаға жеті күн қалғанда, Треблинка концлагерінде немістердің қолынан қаза тапты. Бүгінде Александр Холокосттың күлінен қайта жаралып, Америка, Еуропа және Израильдегі (соның ішінде Австралияның Мельбурн қаласындағы шағын, бірақ өсіп келе жатқан қауымдастығы) кішкентай қауымдастықтарда өсіп келеді.
Aleksander (Yiddish: אלעקסאנדער) is a Polish Hasidic dynasty originating from the city of Aleksandrow Lodzki, Poland, where it was founded by Grand Rabbi Yechiel Denciger (1828–1894). Aleksander is a branch of Vurka, as Shraga Fayvel Danciger was a leading disciple of Rabbi Israel Yitzhak Kalish of Vurka. Prior to the Holocaust, Aleksander was the second to largest Hasidic group in Poland. They attracted artisans, merchants and water carriers rather than elite Talmudic scholars and richer people who were attracted to Ger. Like the rest of Polish Jewry, almost all of Aleksander hasidim were murdered in the Holocaust. Between the world wars, Hasidic Jews from all over flocked to the small village of Aleksander to spend the holiest days of the Jewish year in the presence of their spiritual leader, their rebbe, Rabbi Yitzchak Menachem Danciger (1879–1942). The Rebbe of Aleksander attempted to remain neutral in political issues while emphasizing communal prayer and the study of Torah. He was murdered by the Germans on September 5, 1942, eight days before Rosh Hashana, at Treblinka extermination camp. Today, Aleksander has emerged from the ashes of the Holocaust and continues growing in numbers in small communities in America, Europe and Israel (including a small, but growing community in Melbourne, Australia).
Тарих
Александр әулетінің негізін қалаушы - рабби Ехиел Данцигер (1828–1894), рабби Файвлдың ұлы, Вуркедегі Израиль Ицхак Калиштің шәкірті. Оның ұлы, Ерахмиел Исраэль Ицхок Данцигер (1853–1910) одан да әйгілі болды және көптеген ізбасарларын жинады. Ол "Исмах Исраэль" (Ивритше: "Израиль қуансын", 1911) еңбегін ағасы Шмуэль Цви (1860–1923)мен бірге жазды, кейін ол одан мұрагерлік етіп, "Тиферес Шмуэль" атты кітапты жазды. Одан кейінгі ребелердің үйреткендері этикаға, мистикаға және көтеріңкі діни формаларға баса назар берді, ал Талмудты оқуға көбірек мән бермеді. Александрдан келген ребелердің ізбасарлары негізінен саудагерлер мен шеберлер болды, әсіресе Варшавадан, сондай-ақ Лодзьде, онда шамамен 35 дұға үйі мен оқу орны болды. Бельхатов, Опочно және Пётркув сияқты көптеген қалаларда да штиблехтер болды. 1914 жылы оның ағасы Бецалел Йоир (1856–1934) Лодзьде ребе қызметін бастады, осылайша Александрдың екінші тармағы құрылды. Шмуэль Цви қайтыс болғаннан кейін, әулетті оның ұлы Ицхок Менахем Мендель Данцигер (1880–1943) жалғастырды, оның еңбегі Лодзь мен Александрдағы діни мектептерді кеңейтуді қамтыды. Сондай-ақ Кливленд, Антверпен, Лондон, Цюрих және Австралияның Мельбурн қалаларында да.
The founder of the dynasty of Aleksander was Rabbi Yechiel Dancyger (1828–1894), son of Rabbi Fayvl from Gritse, a disciple of Israel Yitzhak Kalish of Vurke. His son, Yerachmiel Yisroel Yitzchok Dancyger (1853–1910), was even more famous, and accumulated a large group of followers. He was the author of Yismach Yisrael (Hebrew: "Israel will Rejoice", 1911), which he wrote together with his brother, Shmuel Tsvi (1860–1923), who later succeeded him and authored the Tiferes Shmuel. The teachings of the rebbes who followed stressed ethics, mysticism and ecstatic religious forms, putting less emphasis on studying the Talmud. The followers of the rebbes from Aleksander were primarily merchants and artisans, especially from Warsaw, and also in Łódź, where there were approximately 35 houses of prayer and study. There were also shtiblekh in numerous other towns, including Bełchatów, Opoczno, and Piotrków. In 1914 his brother Betsalel Yoir (1856–1934) began to serve as a rebbe in Łódź, thus starting a second branch of Alexander. After Shmuel Tsvi's death, the dynasty was continued by his son, Yitzchok Menachem Mendel Dancyger (1880–1943), whose accomplishments included the expansion of religious schools in Łódź and in Aleksander. Cleveland, Antwerp, London, Zürich, and Melbourne Australia.
Династиясы
Гритсаның бас раввині Шрага Файвел Данцигер (1848 ж.т.), Вуркедің бас раввині Израиль Ицхак Калиштың шәкірті, өмірінің соңғы алты айында Вурке хасидтерінің ребесі болды. Бас раввин Ехиел Данцигер (1828-1894), Александр әулетінің бірінші ребесі, раввин Шрага Файвелдің ұлы. Бас раввин Ерахмиел Исраел Ицхак Данцигер (1853-1910), «Исмах Исраел» кітабының авторы, раввин Ехиелдің ұлы. Бас раввин Шмуэль Цви Данцигер (1860-1923), «Тиферес Шмуэль» кітабының авторы, раввин Ехиелдің ұлы. Бас раввин Ицхак Менахем Мендель Данцигер (1880-1943), «Акеидас Ицхок» кітабының авторы, Тифер Шмуелдің ұлы, отбасымен бірге Треблинкада қаза болды. Лодзьдің бас раввині Бетзалел Йоир Данцигер (1856-1934), раввин Ехиелдің ұлы. Бас раввин Ехуда Моше Данцигер (1892-1973), «Эмунас Моше» кітабының авторы, раввин Бетзалел Йоирдің күйеу баласы, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Александрдың ребесі болды. Бас раввин Аврохом Менахим Данцигер (1921-2005), Имрей Менахим, Эмунас Мошедің ұлы. Бас раввин Исраил Зви Яир Данцигер, Имрей Менахемнің үлкен ұлы, қазіргі Александр ребесі. Бас раввин Шнеур Залман Данцигер, Имрей Менахемнің кіші ұлы, Кливленд, Огайо штатындағы қазіргі Александр ребесі.
Grand Rabbi Shraga Fayvel Danciger of Gritsa (d. 1848), disciple of Grand Rabbi Israel Yitzhak Kalish of Vurke, served as the rebbe of the Vurke hasidim for the final six months of his life. Grand Rabbi Yechiel Danciger (1828–1894), first rebbe of the Aleksander dynasty, son of Rabbi Shraga Fayvel. Grand Rabbi Yerachmiel Yisroel Yitzchak Danciger (1853–1910), author of Yismach Yisroel, son of Rabbi Yechiel. Grand Rabbi Shmuel Tzvi Danciger (1860–1923), author of Tiferes Shmuel, son of Rabbi Yechiel. Grand Rabbi Yitzchak Menachem Mendel Danciger (1880–1943), author of Akeidas Yitzchok, son of the Tiferes Shmuel, murdered in Treblinka along with his family. Grand Rabbi Betzalel Yoir Danciger of Łódź (1856–1934), son of Rabbi Yechiel. Grand Rabbi Yehudah Moshe Dancyger(1892–1973), author of Emunas Moshe, son in law of Rabbi Betzalel Yoir, Became Rebbe of Aleksander following the Second World War. Grand Rabbi Avrohom Menachem Danciger (1921–2005), the Imrei Menachem, son of the Emunas Moshe. Grand Rabbi Yisroel Zvi Yair Danciger oldest son of the Imrei Menachem, is the current Aleksander Rebbe. Grand Rabbi Shneur Zalman Danciger younger son of the Imrei Menachem, is the current Aleksander Rebbe in Cleveland OH.
Александр Хасидизм бүгінгі күні
Еуропалық яһудилердің қырылысынан кейін, Александр хасидтерінің қалғандары рабби Иегуда Мошеден басшылыққа өтуін өтінді. Ол жақсы жазатын автор болды және көптеген еңбектер жариялады, соның ішінде «Responsa Hashava Letava» (Лодзь, 1933) және тағы бір том, онда екі еңбек кірді: «Кедушат Ицхак» және «Нахалат Зви» (Иерусалим, 1952) – біріншісі Александр хасидизмін қалыптастырған хасидтік тәлімгерлер туралы, ал екіншісі апталық Тора бөліміне түсіндірмелер берді. Рабби Иегуда Моше аман қалғандармен сөйлесіп, олардың Александр Торасы туралы естеліктерін «Меоран Шел Исраэль» (Бней Брак, 1971) кітабында жинақтады. Оның Тора және мерекелер туралы ойларының негізгі жинағы авторы қайтыс болғаннан кейін «Емунат Моше» (Бней Брак, 1976–1991) деген атпен жарық көрді. Рабби Иегуда Мошеден кейін оның ұлы рабби Авраам Менахем Данцигер (1921–2005) басшылыққа келді, оның хасидтік түсініктері қазір «Имрей Менахем» деген атпен басылып жатыр. Ребе ретінде отыз екі жыл қызмет еткен кезеңде Р' Авраам Менахем Александр қауымын төрт елге кеңейтті және Бней Брак, Израильде жеті қабаттан тұратын, беделді ешива салдырды. Бұл ешива – ребелердің мақтанышы мен қуанышы, ол Холокост кезінде жойылған Александр ешива жүйесін қайта жаңғыртты. Ол 2005 жылы Пурим мерекесінен кейін қайтыс болды. Оның үлкен ұлы, рабби Исраил Зви Йоир Данцигер Александр ребесі болып тағайындалды. R' Исраил Израиль мен шетелде жаңа мекемелер құрып, Александр хасидтік сотын кеңейтті және Александр хасидтері емес, көптеген жас студенттерді хасидизмге қосылуға тартты. Рабби Авраам Менахемнің кіші ұлы Р' Шнеур Залман Кливленд қаласына қоныстанды, онда ол өзінің ұлы рабби Ерахмиел Исраил Ицхақтың көмегімен хасидтік кехилланы (қауымдастығын) басқарып келеді. Хасидтік дәстүрлерге негізделген бұл кехилла Кливлендтегі жергілікті яһуди қауымы тарапынан жылы қабылданды. Мұндай кехилланың болуы оның мүшелерінің діни және қоғамдық өмірге белсенді қатысы бар екенін көрсетеді, бұл олардың рухани және мәдени сәйкестігін нығайтады. Рабби Шнеур Залманның басшылығы қауымға рухани бағыт-бағдар беруде, білім беруде және хасидтік ілімдер мен тәжірибелерге сәйкес қолдау көрсетуде маңызды рөл атқарады. Бұл кехилла Кливлендтегі яһудилердің діни ландшафтының әртүрлілігі мен байлығына елеулі үлес қосады.
After the destruction of European Jewry, the surviving remnant of Aleksander Hassidim asked Rabbi Yehuda Moshe to assume the leadership. He was a prolific writer and published a number of works, including Responsa Hashava Letava (Lodz, 1933) and another volume that contained two works: Kedushat Yitzhak and Nahalat Zvi (Jerusalem, 1952) – the former on the hasidic masters who precipitated Aleksander Hassidism, and the latter comments on the weekly Torah portion. Rabbi Yehuda Moshe also spoke to survivors and collated their recollections of Aleksander Torah in Meoran Shel Yisrael (Bnei Brak, 1971). His main collection of thoughts on the Torah and the festivals was published posthumously under the title Emunat Moshe (Bnei Brak, 1976–1991). Rabbi Yehuda Moshe was succeeded by his son Rabbi Avraham Menahem Dancyger (1921 2005), whose hasidic insights are currently being printed under the title Imrei Menahem. Over the tenure of his thirty two years as Rebbe, R' Avraham Menachem expanded the Aleksander community in four countries, and built a seven story and well respected yeshiva in Bnei Brak Israel. The yeshiva was the rebbes pride and joy, reviving the Aleksander Yeshiva system destroyed in the Holocaust. He died in 2005 shortly following the holiday of Purim. The eldest son, Rabbi Yisroel Zvi Yoir Dancyger, was appointed Aleksander Rebbe. R' Yisroel expanded the Aleksander Hasidic court by building new institutions in Israel and abroad, and attracts many young students from outside Aleksander chassidus to join the chassidus. R' Shneur Zalman, the younger son of Rabbi Avraham Menahem, established himself in Cleveland, where he has been leading a Hasidic Kehilla (community) with the assistance of his son, Rabbi Yerachmiel Yisroel Yitzchak. This Kehilla, rooted in Hasidic traditions, has been warmly embraced by the local Jewish community in Cleveland. The presence of such a Kehilla indicates a vibrant and active engagement in religious and communal life, fostering a strong sense of spiritual and cultural identity among its members. The leadership of Rabbi Shneur Zalman plays a crucial role in guiding the community, offering spiritual direction, education, and support in accordance with Hasidic teachings and practices. This Kehilla likely contributes significantly to the diversity and richness of the Jewish religious landscape in Cleveland