Кіріспе

12 ғасырдағы ағылшын теологы және Херефорд епискобы

Роберт Мелуньский (шамамен 1100 – шамамен 1167 жылдың 27 ақпаны) – Францияда оқыған, кейін Англиядағы Херефорд епискобы болған ағылшын схоластикалық христиан теологы. Ол Парижде Петер Абелардтан оқыды, содан кейін Мелунда сабақ берді, осының нәтижесінде ол Мелуньский деген тегін алды. Оның шәкірттерінің ішінде Солсберилік Джон, Ворстерлік Роджер, Тирлік Уильям және, мүмкін, Томас Беккет болды. Роберт 1148 жылы Гилберт де ла Порренің ілімдерін айыптаған Реймс кеңесіне қатысты. Оның үш теологиялық еңбегі сақталған, олар оның қатаң ортодоксал болғанын көрсетеді. Роберт 1160 жылы Англияға оралды және 1163 жылы Херефорд епископы болып тағайындалды. Англия королі Генрих II оны епископтыққа тағайындады, бұл шешіміне Папа Александр III және Томас Беккет әсер етті. Тағайындалғаннан кейін Роберт Беккет пен король арасындағы дауға қатысты, оның барысында ол көбінесе корольдің жағын алды. Ол сонымен қатар папалық және корольдік судья болып қызмет етті.

Ерте өмір

Роберт Англияда шамамен 1100 жылы дүниеге келген. Оның тегі туралы басқа ештеңе белгісіз. Ол өзінің атын оқытушы болған Мелун қаласының (Франция) атына берген. Роберт Парижде Петр Абелард пен Хью де Сент-Виктордан дәріс алды, 1137 жылы Абелардтың орнын басып, Мон-Сте-Женевьеводағы мектепте мұғалім болды. Оның Париждегі шәкірттерінің ішінде Солсберилік Иоанн мен Тирлік Вильгельм болды. Роберттің тағы бір шәкірті – Англия королі Генрих II-нің туысы, кейін Вустер епископы болған Вустерлік Роджер. Ол, Кентербери архиепископы болған Томас Бекетті де оқытқан болуы мүмкін, бірақ бұл нақты емес. 1142 жылы Роберт Мелунға мектеп басқару үшін барды. Ол 1148 жылы Реймс соборында Гилберт де ла Порренің айыпталуына қатысты. Оның әріптесі, Бошамдық Герберт, Робертті "өз нұрының сәулесіндей көптеген білімді шәкірттерді таратып жіберген" ұлы ұстаз деп сипаттады.

Херефордқа тағайындалу

Қырық жылдан астам уақыт бойы Парижде өнер магистрі ретінде сабақ бергеннен кейін, Роберт 1160 жылы король Генрих II-нің бұйрығымен Англияға қайтарылды және 1163 жылы Херефорд епискобы болып тағайындалды. 22 желтоқсанда архиепископ Томас Бекет оны Кентербериде қасиеттілікке ие етті. Кейбір орта ғасырлық деректерде ол 1164 жылы да қасиеттілікке ие болғаны айтылады. Папа Александр III Роберттің сайлануына қатысқан болуы мүмкін, себебі 1166 жылы Бекет Роберт пен Вустерлік Роджерге олардың екеуінің де епископтыққа тағайындалуы Александрға байланысты екенін еске салды. Роберттің епископтық қызметінде болған кезінен аз ғана мәлімет сақталған, бірақ ол 1165 жылы папаның судьясы ретінде қызмет еткені белгілі. Оның Херефордтағы қызметінен бес құжат сақталған, сондай-ақ бұрынғы епископтардың Лантони аббаттығына жасаған сыйлықтарының растаулары бар, ол оған тағы да оннан бір бөлігін қосты.

Беккет даусындағы рөлі

1163 жылы король мен Кентербери архиепископы Томас Беккет арасында Англия шіркеуіндегі корольдің құқықтары мәселесіне байланысты жанжал туды. 1163 жылғы қазан айында Вестминстерде өткен кеңесте король мен Беккет бұл мәселе бойынша пікір таластырды, ал епископтар Беккетті корольға қарсы қолдады. Роберт тек сайланған епископ ретінде ғана емес, сонымен қатар папаның Беккетке жіберген елшісі ретінде де осы жанжалға қатысты. Ол француз аббаты Филипп Омонемен бірге болды. Роберт Филиппен бірге барды, себебі Бекетке ықпал етуге үміттенді. 1164 жылғы қаңтарда король барондар мен епископтар кеңесін Кларендонға шақырды, онда король екі топтан да король Генрих I-нің патшалық құқықтарын кез келген шектеулер мен шарттарсыз сақтауға ант беруді талап етті. Беккет бастапқыда қарсылық көрсеткенімен, ақырында мойынсұнып, басқа епископтарды да ант беруге мәжбүр етті. 1164 жылғы қазан айында Бекет корольдің вассалына әділдіксіздік жасады деген айып тағылды, Нортгемптондағы кеңесте сотталды және ол үкімді қабылдамаса да, кінәлі деп танылды. Сот барысында Роберт Беккеттің мінез-құлқын жұмсартуға тырысты, сот залына кіргенде рухани биліктің символы болған архиепископтың крестін алып жүруіне кедергі келтірді, себебі бұл корольға құрметсіздік болар еді. Бекеттің жер аударылуына байланысты Роберт, Бекетке көбірек қолдау көрсетпегені үшін пападан сөккі алды. 1165 жылғы жазда Роберт Лондон епископы Гилберт Фолиотпен бірге папаның Генрих патшаға жіберген миссиясына қатысты, Александр папаның патшаның әрекеттеріне қатысты шағымдарын жеткізді. Король өзінің поддандыларының паптыққа баруына немесе шағымдануына тыйым салған еді, ал Александр оған қарсы наразылық білдіргісі келді, сондай-ақ патшаның Бекетке жасаған қатысуына қарсы болды. 1166 жылы Бекет Робертті тарап ауыстыруға көндіруге тырысып, оған құлықты хат жазды. Бекеттің жақтасы Солсберилік Джон екі француз ғалымын Роберттің екіжүзділігін сынап хат жазуға көндірді. 1166 жылғы қазан айында Бекет Роберт пен Вустерлік Роджерге Францияда оған кеңес беруді бұйырды, осылайша олар патшамен дауласу мәселесінде оған басшылық ете алады. Олар патшаға сапар туралы хабарлағанда, ол оларға Англиядан кетуге тыйым салды. Дегенмен, олар 1167 жылғы ақпан айында елден құпия түрде қашуға тырысты. Олар 2 ақпанда ұсталды және патшаның ғана емес, Александрдың да атынан Англияда қалуға бұйырылды.

Теология

Роберттің теологиясы оның сақталған үш еңбегінде көрініс береді: Quaestiones de divina pagina, Quaestiones de epistolis Pauli және аяқталмаған Sententiae. Бұл еңбектердің жазылған мерзімі анық емес, бірақ алғашқы екі еңбек 1145 және 1157 жылдар аралығында жазылған болуы мүмкін. Sententiae екі рет қайта жөнделді, шамамен 1150 және 1160 жылдары. Роберт глоссаторларға және олардың негізгі еңбегі Glossa Ordinaria-ға қатысты, олардың түсіндірмелерін осы деңгейге дейін қысқартқандықтан, оларды түсіну қиын болды деген пікірде болды. Роберт сонымен қатар логик ретінде де танымал еді, ал Джон Солсбери оны жетекші диспутторлардың бірі деп атады, яғни риторика мен логиканы қолданып, көпшілік алдында пікір таластыруға қабілетті адам. Роберт Гилберт Порри мен Пётр Ломбардты бірлесіп айыптағанмен, Ломбардтың Христеологиясымен, яғни Иса Мәсіхтің мәнісі туралы көзқарасымен келіспеді. Сол сияқты, ол Абелардтың кейбір тұжырымдамаларымен келіспегенімен, оны дінсіздік айыбынан қорғады. Дегенмен Роберт Абелардтың кейбір тұжырымдамаларымен және әдістерімен келісті. Sententiae-нің кіріспесінде Роберт есімдерін атамаған екі ғалымның жазбаларын үйлестіруге ниеттенгендігі айтылады, ал қазіргі зерттеушілер оларды Хью де Сент-Виктор және Абелард деп санайды.

Өлім және мұра

Роберт 1167 жылғы 27 ақпанда қайтыс болды. Бекетті қолдаған Уильям Фитц-Стефан Роберттің Бекетті жер аударылған жерде көре алмағандықтан қайғыдан өлгенін жазды. Ол Херефорд соборында жерленді. Роберт құрлықтағы білімі мен оқыту қабілеті, сондай-ақ жеке қасиеттері үшін жақсы даңққа ие болды. Херефордқа тағайындалғанға дейін Джон Солсбери оны жоғары бағалаған, бірақ Роберттің Бекет дауы кезіндегі әрекеттері Джонның бұрынғы ұстазына деген көзқарасын нашарлатты. Роберттің еңбектері Р.М. Мартин редакциялаған төрт томдық жинақта жарық көрді. Оның епископтық құжаттары 1993 жылы жарық көрген Hereford 1079–1234: English Episcopal Acta Number 7 атты еңбекте жарияланған.