10 ғасырдағы парсы дәрігері және психолог: Әли ибн әл-Аббас әл-Мажуси
'Ali ibn al-'Abbas al-Majusi
Ислам ғасырындағы көрнекті парсы дәрігері әл-Мажуси (Хали Аббас) өмірі мен еңбектері. «Медицина өнерінің толық кітабы» туралы мағлұмат. Дәрігерлік психология.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
10 ғасырдағы парсы дәрігері және психологы 'Али ибн әл-Аббас әл-Мажуси (علی بن عباس مجوسی; 982 және 994 жылдар аралығында қайтыс болды), сондай-ақ Масуди деп те белгілі, немесе латынша Хали Аббас деп аталған, Исламның Алтын ғасырындағы парсы дәрігері және психологы. Ол ең әйгілі «Киtab әл-Малики» немесе «Медициналық өнердің толық кітабы» еңбегімен танымал, бұл оның медицина және психология саласындағы оқулығы болған.
10th century Persian physician and psychologist
'Ali ibn al 'Abbas al Majusi (علی بن عباس مجوسی; died between 982 and 994), also known as Masoudi, or Latinized as Haly Abbas, was a Persian physician and psychologist from the Islamic Golden Age, most famous for the Kitab al Maliki or Complete Book of the Medical Art, his textbook on medicine and psychology.
Өмірбаян
Ол Ахвазда, Оңтүстік-Батыс Парсыда парсы отбасында дүниеге келді және Шейх Әбу Махер Мұса ибн Саярдан білім алды. Ол өз заманының Шығыс Халифалығындағы ең көрнекті үш дәрігердің бірі саналды және 949 жылдан 983 жылға дейін билік еткен Бувайхид әулетінің әміршісі 'Адуд әл-Даула Фана Хусраудың жеке дәрігері болды. Әмір медицинаны ынталы түрде қолдады және Парсыдағы Шираз қаласында аурухана ашты, ал 981 жылы Бағдадта Аль-Мажузи жұмыс істеген Аль-Адуди ауруханасын құрды. Оның ата-бабалары зороастрий дінін ұстанған, бірақ ол өзі мұсылман болды. Оның әкесінің аты Аббас еді, ал "Иранника" мәліметінше, бұл жаңа мұсылманның таңдауы үшін емес, оның исламға кіруі ата-бабаларының буынында, тіпті одан бұрын болғанын көрсетеді. Оның өзінде мұсылмандық ынтасы жеткіліксіз болған сияқты, себебі кіріспе сөзінде Мұхаммед пайғамбар туралы еске салынбаған, ал медицинаның артықшылығын дәлелдеуде Құран мен Суннаға сүйенбей, тек қана прагматикалық ой-өріске негізделген. Сонымен қатар, автор өзін "Әли ибн Аббас Мажуси" деп атау арқылы өз зороастрий тегін әдейілеп назарға салады.
He was born in Ahvaz, southwestern Persia, to a Persian family and studied under Shaikh Abu Maher Musa ibn Sayyār. He was considered one of the three greatest physicians of the Eastern Caliphate of his time, and became physician to Emir 'Adud al Daula Fana Khusraw of the Buwayhid dynasty, who ruled from 949 CE to 983 CE. The Emir was a great patron of medicine, and founded a hospital at Shiraz in Persia, and in 981 the Al Adudi Hospital in Baghdad, where al Majusi worked. His ancestors were Zoroastrian (whence the nisba "al Majusi"), but he himself was a Muslim. The name of his father was Abbas, and according to Iranica, is not the kind of name typically taken by a neophyte, a fact which suggests that conversion to Islam took place in the generation of his grandparents, if not earlier. He himself seems to have been lacking in Muslim zeal, since no mention is made of the prophet Moḥammad in his introductory remarks, while his argument for the excellence of medicine is based entirely on pragmatic reasoning without recourse to the Quran or the Sunna. Moreover, by calling himself "Ali b. Abbas Majusi", the author intentionally calls attention to his Zoroastrian background.
Медицинаның толық шеберлігі
Әл-Мажуси өзінің (كتاب كامل الصناعة الطبية "Медициналық өнердің толық кітабы") еңбегімен танымал, кейіннен ол "Медицинаның толық өнері" деп аталды және шамамен 980 жылы аяқтады. Ол бұл еңбекті әмірге арнады, содан кейін ол Кітаб әл Малаки (كتاب الملكي, "Патшалық кітап", немесе латын тілінде Liber Regalis немесе Regalis Dispositio) деп аталды. Бұл кітап Разидің "Хави" кітабынан жүйелі және қысқа энциклопедия ретінде ерекшеленеді, сондай-ақ Авиценнаның "Медицинаның каноны" кітабынан практикалық тұрғыда артықшылыққа ие, одан кейін ол қолданысқа алынды. "Малики" 20 тарауға бөлінген, олардың алғашқы ондағысы теорияға, ал қалған ондағысы медицина практикасына арналған. Тақырыптардың мысалдары: диета және фармакология, капиллярлық жүйе туралы алғашқы түсінік, қызықты клиникалық байқаулар және босану кезінде жатырдың қозғалысын дәлелдеу (мысалы, бала өзі шықпайды, оны сыртқа итеріп шығарады). Еуропада Константин Африканский (шамамен 1087 ж.) жасаған жартылай латын аудармасы Liber Pantegni ретінде бейімделді, ол Салернодағы Schola Medica Salernitana мектебінің негізін қалаушы мәтініне айналды. 1127 жылы Антиохиялық Стефан толық және жақсырақ аударма жасады, ол 1492 және 1523 жылдары Венецияда басылды. Халидің медицина кітабы Чосердің "Кентербери ертегілерінде" еске алынады.
Al Majusi is best known for his (كتاب كامل الصناعة الطبية "Complete Book of the Medical Art"), later called The Complete Art of Medicine, which he completed circa 980. He dedicated the work to the Emir, and it became known as the Kitāb al Malaki (كتاب الملكي, "Royal Book", or in Latin Liber Regalis or Regalis Dispositio). The book is a more systematic and concise encyclopedia than Razi's Hawi, and more practical than Avicenna's The Canon of Medicine, by which it was superseded. The Maliki is divided into 20 discourses, of which the first ten deal with theory and the second ten with the practice of medicine. Some examples of topics covered are dietetics and materia medica, a rudimentary conception of the capillary system, interesting clinical observations, and proof of the motions of the womb during parturition (for example, the child does not come out, but is pushed out). In Europe a partial Latin translation was adapted as the Liber Pantegni by Constantinus Africanus (c. 1087), which became a founding text of the Schola Medica Salernitana in Salerno. A complete and much better translation was made in 1127 by Stephen of Antioch, and this was printed in Venice in 1492 and 1523. Haly's book of medicine is cited in Chaucer's Canterbury Tales.
Медициналық этика және зерттеу әдістемесі
Бұл еңбек дәрігерлер мен науқастар арасындағы салауатты қарым-қатынастың қажеттілігін және медициналық этиканың маңыздылығын баса көрсетті. Сонымен қатар, қазіргі заманғы биомедициналық зерттеулерге ұқсас ғылыми методология туралы толық мәліметтер келтірді.
The work emphasized the need for a healthy relationship between doctors and patients, and the importance of medical ethics. It also provided details on a scientific methodology that is similar to modern biomedical research.
Нейробиологиялық ғылымдар және психология
Нейроғылым мен психология "Медицинаның толық өнері" еңбегінде талқыланды. Ол мидың нейроанатомиясы, нейробиологиясы және нейрофизиологиясын сипаттады, сондай-ақ ұйқы ауруы, есте сақтау қабілетінің жоғалтылуы, гипохондрия, кома, ыстық және суық менингит, бас айналу, эпилепсия, махаббатқа құштарлық және гемиплегия сияқты әртүрлі психикалық ауруларды алғаш рет қарастырды. Ол дәрі-дәрмектерді соңғы шара ретінде қарастырды, ал денсаулықты сақтау үшін диета мен табиғи емдеуге көбірек мән берді.
Neuroscience and psychology were discussed in The Complete Art of Medicine. He described the neuroanatomy, neurobiology and neurophysiology of the brain and first discussed various mental disorders, including sleeping sickness, memory loss, hypochondriasis, coma, hot and cold meningitis, vertigo epilepsy, love sickness, and hemiplegia. He placed more emphasis on preserving health through diet and natural healing than he did on medication or drugs, which he considered a last resort.
Психофизиология және психосоматикалық медицина
Әли ибн Аббас әл Мажуси психофизиология және психосоматикалық медицинаның негізін қалаушы болды. Ол «Медициналық өнердің толық кітабында» науқастың физиологиялық және психологиялық жақтарының бір-біріне қалай әсер ететінін сипаттады. Ол денесі мен жаны сау адамдар мен денесі немесе жаны ауырған адамдар арасындағы байланысты анықтады және «құшақтап, ризашылықпен өмір сүруге болатын көптеген адамдар, қажетсіз қайғы, қорқыныш, уайым-қайғы мен алаңдаушылықтан ауырып, бақытсыздыққа ұшырамас еді» деген қорытындыға келді.
Ali ibn Abbas al Majusi was a pioneer in psychophysiology and psychosomatic medicine. He described how the physiological and psychological aspects of a patient can have an effect on one another in his Complete Book of the Medical Art. He found a correlation between patients who were physically and mentally healthy and those who were physically and mentally unhealthy, and concluded that "joy and contentment can bring a better living status to many who would otherwise be sick and miserable due to unnecessary sadness, fear, worry and anxiety."