Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Скандинавия тарихындағы жеке қарулы серіктердің бейресми тобы
Informal retinue of personal armed companions in Scandinavian history
Хирд (норвег тілінде "Håndgangne Menn" деп те аталады), Скандинавия тарихында бастапқыда жеке қарулы серіктер, хирдмендер немесе үй сақшыларының бейресми тобы болған. Уақыт өте келе, ол патша әскерінің ядросын ("Қорғаушылар") ғана емес, сонымен қатар патша сарайының ресми үй шаруашылығын да білдіретін болды.
The hird (also named "Håndgangne Menn" in Norwegian), in Scandinavian history, was originally an informal retinue of personal armed companions, hirdmen or housecarls. Over time, it came to mean not only the nucleus ('Guards') of the royal army but also a more formal royal court household.
Этимология
Термин көне скандинав тілінен алынған "hirð" (мағынасы – "мал төлқұжаттары"), қайтадан көне ағылшын тіліндегі "hir(e)d" ("үй шаруашылығы, отбасы, жарандар тобы, сарай") немесе, мүмкін, ескі неміс тіліндегі "heirat" ("неке") сөздерінен шыққан. Екеуі де "адамдар тобы" дегенді білдіреді немесе тікелей отақ күзетшілеріне, яғни өз үйі мен ошағының адамдарына байланысты.
The term comes from Old Norse hirð, (meaning Herd) again from either Old English hir(e)d 'household, family, retinue, court' or perhaps the old German cognate heirat 'marriage', both of which can mean "body of men" or more directly linked to the term for hearthguard, or men of one's own home and hearth.
Тарих
Бұл термин көбінесе скандинавиялық сагаларда және заң кодекстерінде қолданылса да, ол ортағасырлық термин. Сагалар негізінен 12 ғасырда өз заманының тілімен жазылған. Бұл термин нені алмастырғаны белгісіз, бірақ Дания деректерінде Ұлы Кнуттың жауынгерлік серіктері үшін hlid немесе lið термині қолданылады. Хакон IV (1204–1263) билік еткен кезде Норвегиялық хирд әскери функцияға ғана шектелмей, континенттік үлгідегі бірнеше бөлімшелерге ие болды: шәкірттер (kertilsveinr, сөзбе-сөз "шам ұстаушылар", хирд рәсімдерінде шамдарды ұстауға міндетті болған), қарулы адамдар (hirdmenn) және рыцарьлар (skutilsveinr, сөзбе-сөз "дастарқан басындағылар"). Сонымен қатар, жартылай жалақы алатын және түрлі хабарлау қызметтерін атқаратын гестирлер де болды. Олар Рождество және Пасха күндерінен басқа, хирдтің барлық мүшелері жиналғанда және олардың заң кодексінің – Хирдскраның бөлімдері оқылғанда ғана патшаның дастарқанына отыруға рұқсат етілмейтін. Хирдтің жоғары деңгейлері көптеген патшалық шенеуніктерді тарту ортасы болды, ал көптеген сыртқы шенеуніктер де хирдке қосылды. Магнус VI билік еткен кезде Хирдтің ескі заңдары Хирдскра заң кодексіне енгізілді. Хакон V (1299–1319) тұсында скандинавиялық атаулар континенттік атаулардың пайдасына толығымен жойылды. Норвегия патшасының хирді теңдер қауымдастығы, яғни, әскерилердің рыцарлық корпорациясы ретінде бағаланды, онда патша техникалық тұрғыдан теңдердің біріншісі болып саналды.
While the term is often used in Norse sagas and law codices, it is a medieval term – the sagas were primarily written down in the 12th century using the language of their own time. There is some uncertainty as to what the term replaced, although the term hlid or lið is used in Danish sources for the warrior following of Canute the Great. By the reign of Håkon IV (1204–1263) the Norwegian hird was no longer exclusively focused on the military function, and had acquired several subdivisions on continental patterns, with squires (kertilsveinr, literally "candle men", which were ceremonially required to hold candles at hird ceremonies), men at arms (hirdmenn) and knights (skutilsveinr, literally "table men"). In addition there were gestir, who received only half pay and served as a sort of intelligence service, and were not allowed to sit at the king's table for supper, apart from Christmas day and Easter day, when the entire hird was assembled and sections of their law code, the Hirdskraa was read or recited. The upper levels of the hird were a recruitment ground for numerous royal officials, and most external officials were also incorporated into the hird. Somewhere during the reign of Magnus VI the older laws of the Hird were incorporated into the Hirdskraa law code. During the reign of Håkon V (1299–1319) the Norse titles were dropped entirely in favor of continental titles. Emphasis was put on the Norwegian king's hird as a community of equals, a chivalresque corporation of warriors in which, technically, the king was the first among equals.