Кіріспе

Адриатика теңізінің орталық бөлігіндегі Вис аралының батыс жағалауында орналасқан Хорватияның жағалау қаласы Комижа. Қала Хум төбесінің (587 м) етегінде жатыр. Комижаның климаты Жерорта теңізі климатына жатады. Экономикасы егіншілікке, шарап жасауға, балық аулауға және балық өңдеуге, теңіз шаруашылығына, сондай-ақ соңғы кезде туризмге негізделген. Балықшылар Фалькуша типті кемелерімен әйгілі. Комижаны Вис қаласымен байланыстыратын екі жол бар – бұл қала Сплитпен паром арқылы байланысқан жалғыз қала. Бұл жолдар D117 мемлекеттік және округтік жолдары.

Жалпы ақпарат

Терең шығанақта орналасқан Комижа қаласының шығыс жағалауында үлкен қиыршықты жағажайлар (Каменица, Гусарица, Нова Пошта, Вело Жало) көптеп кездеседі. Комижа келушілерге тамаша мүмкіндіктер ұсынады: сапалы тұру орындары (мейманханалар мен пәтерлер), сондай-ақ көптеген мәдени және тарихи ескерткіштер, монастырлар мен бекіністер. Комижа балықшыларымен әйгілі. Спорт пен демалыс үшін үш бочча корты және баскетбол, гандбол және футболға арналған ойын алаңдары бар. Су спорты мен суға батыру қаланың жазғы іс-шараларының бір бөлігін құрайды. Бұған қоса, Комижа өзінің шараптарымен де танымал.

География

Комижа Вис аралында орналасқан, ол Орталық Далмация жағалауындағы ең алыс, ірі арал. Вис аралының ауданы 90,3 шаршы шақырымды құрайды. Оның ең кең жері 17 шақырымға созылады, ал солтүстіктен оңтүстікке дейінгі ең ұзын қашықтығы 8 шақырымды шамалайды. Далмация жағалауынан Вис аралына дейінгі қашықтық шамамен 45-55 шақырымды құрайды. Вис аралының жағалау сызығының ұзындығы 76,7 шақырымға жетеді және ол шығанақтармен, шағын шығанақтармен және табиғи белімдермен сипатталады.

Климат

Комижада жылы және қоңыржай қыстар мен ыстыққа дейін жететін жаздар болады. Құрлыққа қарай соққан желдің арқасында Хорватия Республикасындағы ең қоңыржай климат осы жерде қалыптасады. Бұл климат тропикалық және Жерорта теңізі өсімдіктерінің өсуіне жағдай жасайды, олардың ішінде пальма, кароб, зәйтүн, жүзім және лимон бар. Жауын-шашынның орташа мөлшері бір шаршы метрге шамамен құрайды. Вис аралында табиғи бұлақ су қоймаларынан табиғи ішу суының көптеген көздері бар. Аралда сонымен қатар аралдық өсімдіктердің он екі ерекше түрі өседі. Дүниежүзілік қоршаған ортаны қорғау ұйымы Вис аралын Жерорта теңізіндегі ең жақсы сақталған он аралдың бірі деп таныды.

Көрнекті орындар

Комижа елді мекені алғаш рет 12 ғасырда айтылған. 13 ғасырда бенедиктиндер елді мекеннің үстіндегі биік жерде Сент-Николас монастырын салды. Монастырдың ең көне бөлігі – 13 ғасырға жататын, жартылай дөңгелек апсиді бар, бір кемелі роман стиліндегі шіркеу. 14-17 ғасырлар аралығында үлкен, бес кемелі шіркеу салынды; оның орталық кемесі 16 ғасырдың басына, ал ірі барокколық киелі орын 1652 жылға дейін салынған. Роман стиліндегі екі биік шаршы мұнара монастырдың бастапқы бекіністерінен қалған. Шіркеу фасадының үстіндегі мұнара 1770 жылы қоңырау мұнарасына айналдырылды. Порттағы цитадель 1585 жылы салынған. Қарақшылардың Әулие Анасы шіркеуі үш жеке шіркеуден тұрады, олар ішкі аркалармен байланысқан. Үшеуінің ең көнесі – ортаңғы шіркеу (16 ғасыр), ал бүйірлік шіркеулер 17 және 18 ғасырларда салынған. Шіркеуде барокко стиліндегі тұғырлар, 1670 жылғы орган және 17 ғасырлық Розарийдің Әулие Анасының күміс рельефі бар. Сент-Рок (Рокко) шіркеуі 1763 жылы салынды, ал Жеті Қайғының Әулие Анасы шіркеуі (Жаңа шіркеу) 1756 жылға дейін салынған. 20 ғасырдың басындағы Қоғамдық орталықтың модерн стиліндегі ғимаратын сәулетші А. Безич салған, ал Мемориалдық орталықты С. Планик жобалаған, рельефтер мен мозаикалардың авторы – Б. Мардесич. Дюро Тиляк галереясы 1966 жылдан бері Комижада ашық, ал Борис Мардесич галереясы 1984 жылдан бері жұмыс істейді. Комижа Бишево аралына жақын орналасқандығымен белгілі, оған жыл сайын 10 000 турист келеді, олардың барлығы бірегей Көк шұңқырды көру үшін келеді. Бишево, 1900 жылдардың басында шамамен 200 тұрғыны бар, ара шаруашылығымен және жабайы бал өндірумен танымал болды. Танымал орындарға 13 ғасырлық Сент-Николас монастыры, 16 ғасырлық порттағы Кастель (Венеция мұнарасы) және 16 ғасырлық барокколық киелі орын жатады. Комижаның балық аулау дәстүріне арналған жылдық мереке – Ribarska Noć (Балықшылар түні) де бар. Мерекеде фейерверктер, дәстүрлі тағамдардың көптеген түрлері, сувенирлер дүкендері, мұзқаймақ сататын орындар және балаларға арналған каяк жарысы ұйымдастырылады.

Шарап жасау

Бүгінде шарап жасау көбінесе жеке тұтыну үшін жүзеге асырылады. Шарап жасаудан түсетін табыс коммерциялық өндіріс үшін жеткіліксіз. Жүзім жинау қыркүйек айының ортасында басталады, жүзімдер далада ұнтақталып, содан кейін 3-10 күн бойы ашытылады. Одан кейін бір рет сығылып, 2-4 айға шамамен бөшкеде сақталады. Сығылған шүбіршек сумен қайта араластырылып, тағы бірнеше күн ашытылады, сосын тағы сығылады. Бұл сығылған шүбіршек дистилляцияланып, әйгілі "граппа" жасауға пайдаланылады. Әдетте, жүзімді бір рет инсектицидпен шашып, одан кейін өсу маусымында көк күкірт (мыс сульфаты)пен шамамен төрт рет өңдейді. Розмарин майын дистилляциялаудан жылына 24 000 фунтқа дейін май өндіріледі.

Балық аулау дәстүрі

ХХ ғасырдың басында көптеген комижиндар Америкаға көшіп, Вашингтон штатына қоныстанды. Олар заманауи балық аулау әдістерін алғаш енгізгендердің бірі болды және Солтүстік Тынық мұхитындағы лосось балық аулау саласын дамытуға көмектесті. ХХ ғасырдың басында осы батыл адамдар Пьюджет саундтың құнарлы суларында балық аулаған. 1920 жылға қарай олар Эверетт, Сиэтл, Беллингэм, Гиг Харбор және Анакортс порттарынан, әдетте 60 футтан аспайтын ағаш кемелерде саяхаттап жүрді. Олар тек компас пен көбінесе дұрыс емес карталармен жабдықталған, олар Алясканың Принц-Уильям саундысы, Оңтүстік-Шығыс Аляскасы және Беринг теңізінің жанындағы Фальс-Пасс лосось балық аулау аймақтарына сапар шекті. Бұл қауіпті сапар мыңдаған шақырымды алып, көбінесе бірнеше аптаға созылып, көптеген адамдар қайтып оралмады. Осы адамдардың ұрпақтары бүгінге дейін сол суларда балық аулап, сол қауіпті сапарларды жалғастыруда. Комийжиндар Калифорнияның Сан-Педро / Лонг-Бич аймағына және Монтерей, Калифорниядағы Консервілер қатарына (Стайнбектің сол аттас романында мәңгілікке қалып қойған) көшіп келді және ХХ ғасырдың бірінші жартысында Калифорнияның өркендеген сардина балықшылығында үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Луизиана штатының Плакеминс округінде бір ғасырдан астам уақыт бұрын Далмациядан кеткен комижиндардың ұрпақтары тұрады. Осының нәтижесінде, жергілікті дәстүр бойынша, күнделікті тамақта кем дегенде бір рет теңіз өнімдері болуы керек. Әдетте, бұл балықшылар екі шеті тарлайып, ағаштан жасалған ерекше желкенді қайық – фалкушаны қолданған.

Атақты тұрғындар

Ранко Маринкович (1913–2001), Комижада туған, танымал хорват жазушысы және драматургы. Комижадағы қалыбылық кітапхана оның атымен аталады, ал Хорватиядағы ең беделді әдеби сыйлық оның танымал романы – «Циклоп» («Циклоп сыйлығы») атымен аталған.