Кіріспе
La Fin de Satan ("Шайтанның соңы", 1886) – Виктор Гюгоның 1854 және 1862 жылдар аралығында жазылған, бірақ аяқталмай қалған, 5700 тармақтан тұратын ұзақ діни дастаны. 1857 жылы баспагер одан бас тартқан соң, Гюго оны "Petites Epopées" (кейін "La Légende des siècles") жинағына енгізуге тырысты, соңынан оның "Dieu" шығармасымен бірге қосымша туынды құратынын мәлімдеді. Оның мақсаты, көрінетін болса, Бастилияны басып алуға діни мағына беру еді; түрлі әрекеттер жасағаннан кейін, 1862 жылы осы жұмысты тоқтатып, романға қайта оралды. Онда үлкен-кіші олқылықтар көптеп кездеседі.
Аргумент
Шайтан жеңіліп, түпсіз тұңғиыққа тасталды ("Depuis quatre mille ans il tombait dans l'abîme"), бірақ Зұлымдық Лилит Изис арқылы Адамға жеткізіледі. Ол Қабылдың Абылды өлтіруі үшін үш қару ұсынады: Бронза – соғыстың символы болған қолғапқа айналады; Ағаш – жазалау символы, немесе айқышқа айналып, дарға асылуға арналады; ал Тас – қуғын-сүргін символы, түрмеге айналады. Бұл кіріспеден кейін үш кітап жарық көреді, олар басқа дүниедегі эпизодтармен тізбектеледі. Бірінші кітап Яһудеяның қуатты және сұм патшасы Нымродтың тарихын баяндайды. Жерді толық бағындырып, қиратқаннан кейін, ол аспанды жаулап алуға шешім қабылдайды. Ол үшін, ол қосқа жасап, оған төрт алып бүркітті бекітеді, олардың бастарының үстіне өлген арыстандардың етін іліп, оларды жоғары көтерілуге тартады. Нымрод пен оның қызметшісі – евнух, қосқаны тізгінен босатады, ал бүркіттер аспанға қарай көтеріледі. Бір жылдық сапардан кейін, үздіксіз жоғары қарай қозғалып, тек қана шексіз көк күмбезді табады, Нымрод шексіздікке жебе атып, Жерге қайтарылады. Екінші кітап Исаның өмірі мен өлімі туралы айтады. Ол адамдардың зұлымдығын баса көрсетеді. "Тенебр" (II:XXI) шығармасында Барабба осы таза емес әлемді қарғыйды, ол оны Мәсіх орнына босатып алғанын және егер таңдау берілсе, өлімді таңдаған болар едік деп мәлімдейді. Үшінші кітап Бастилияға шабуыл туралы. (Бұл кітаптың көп бөлігі аяқталмаған.)
The Bronze will become a gauntlet, symbol of War; the Wood will become a gibbet, or crucifix, symbol of Execution; and the Stone will become a prison, symbol of Oppression. This preface is followed by three books, interleaved with otherworldly episodes. Book the First tells the story of Nimrod, a powerful and monstrous king of Judaea. Wandering the Earth, which he has fully dominated and laid waste, he decides to conquer the heavens. For this purpose, he builds a cage and attaches four giant eagles to it, with the meat of dead lions above their heads to draw them upward. With his servant, the eunuch, Nimrod releases the cage from its tethers, and the eagles start towards the heavens. After a journey of one year, moving continuously upwards and finding only an immense blue, Nimrod shoots an arrow into the infinite, and is thrown back to Earth. Book the Second describes the life and death of Jesus. It emphasises the evil of human beings. In "Tenebres" (II:XXI), Barabbas curses this impure world which liberated him instead of Christ, and claims that we would have chosen to die if offered the choice. Book the Third is about the storming of the Bastille. (Almost nothing in this book was completed.)