Кіріспе

1903 жылы В.Э.Б. Ду Бойздың "The Souls of Black Folk: Essays and Sketches" - 1903 жылы W. E. B. Дю Буа жазған еңбек. Бұл – социология тарихындағы маңызды туынды және афроамерикандық әдебиетінің негізгі кітабы. Кітапта нәсілге қатысты бірнеше эсселер бар, олардың кейбіреулері бұрын "The Atlantic Monthly" журналында жарияланған. Осы еңбекті дамыту үшін Дю Буа американдық қоғамда афроамерикан ретінде өзінің бастан өткен тәжірибелерін пайдаланды. Афроамерикандықтар тарихындағы маңыздылығынан өзге, "Қара халықтың жандары" әлеуметтік ғылымда да маңызды орынға ие, социология саласындағы алғашқы еңбектердің бірі болып саналады. "Қара халықтың жандары" еңбегінде Дю Буа "қос сана" терминін қолданды, бұл термин, мүмкін, Ральф Уолдо Эмерсоннан ("Трансценденталист" және "Тағдыр") алынған. Ол қара адамдардың әрқашан екі түрлі көзқарасқа ие болуы керектігін түсіндірді. Олар өздерін қалай көретінін, сондай-ақ әлемнің оларды қалай көретінін білуі керек.

Бөлімдер

"Қара халық рухтары" кітабының әр тарауы екі эпиграфпен басталады: көбінесе еуропалық ақынның өлеңінен алынған мәтін және рухани музыканың нотасы. Ду Бойс алғы сөзінде ("Алғы ой") осы рухани музыканы "қара рухтардан туған, өткен шаңырақта құйылып шыққан жалғыз американдық музыканың әуенді эхосы" деп сипаттайды. Колумбия университетінің ағылшын тілі мен салыстырмалы әдебиет профессоры Брент Хейс Эдвардс былай жазады:
Ду Бойс рухани әндердің сөздерін жазбауды қастап таңдағанын түсіну өте маңызды, себебі олар көбінесе тараулардың аргументтерін күшейтеді: мысалы, Букер Т. Вашингтонның идеализмі "Уәде етілген жердегі үлкен лагерь жиынында" ізделінетін әлемнен тыс құтқарылуда көрінеді; ал "Қара адамдардың білімі" тарауындағы білім беруге жасалған қатаң шақыру "Алға!" әнінің күшті сөздерімен үйлеседі. Эдвардс Ду Бойс өлеңдердің мәтінін оқырман үшін бір түрлі тосқауыл ретінде сақтап қалғанын, қара мәдениеті – "көлеңкедегі" өмір – ақ адамдарға түсініксіз болып қалуын көрсету үшін жасаған болуы мүмкін деп қосады.

"Рухани мұқтаждықтарымыз туралы"

Бірінші тарауда, "Рухани ізденістеріміз туралы" Дю Буаның тезисі баяндалған. Оның пікірінше, Оңтүстіктегі афроамерикалықтарға дауыс беру құқығы, сапалы білім алу мүмкіндігі және теңдік пен әділдікпен қарау қажет. Осы жерде ол "екі есімділік" ұғымын енгізеді, оны "адам өзін әрқашан басқалардың көзімен қарап, әлемінің қызығушылықпен кемсітуші және аянышпен бағалауымен жанын өлшейтін сезім" деп анықтайды. <blockquote>Адам өзінің екі жақтылығын сезінеді: америкалық, афроамерикалық; екі жан, екі ой, екі келіспейтін ұмтылыс; бір қара денедегі екі соғысқан идеал, оның мызғымайтын күші ғана оны жарып жіберуден сақтайды. Афроамерикалықтардың тарихы – бұл өзін-өзі тануға, екі жақты өзін біртұтас, жақсырақ және шынайырақ тұлғаға біріктіруге ұмтылу тарихы. Ол адамның афроамерикалық және америкалық болып қалуына мүмкіндік жасауды қалайды, жолдастарынан қарғыс естімей, түкірместен, мүмкіндік есіктері оның алдынан қатылмай. Оның күресінің сол көлеңкелі ормандарында оның жаны көтеріліп, ол өзін көреді, көмекейден қараңғы, бірақ өзінің күшінің, миссиясының шағылысын сезеді. Ол афроамерикалық қауымдастықта лидерлер мен педагогтарды дайындау үшін классикалық білім беруді жақтайды. Дю Буа Атланта келісімін "Вашингтон мырзаның мансабындағы ең маңызды жетістігі" және "ескі бейімделу мен мойынсұну" деп сипаттайды. Дю Буа Вашингтонның афроамерикалықтардан үш нәрсені талап ететінін айтады: саяси билік, азаматтық құқықтарға талап ету және жоғары білім. Егер афроамерикалықтар "бар күш-жігерін өндірістік білімге, байлық жинауға және Оңтүстікті татуластыруға жұмсаса", бұл 1) афроамерикалықтарды сайлау құқығынан айыруға, 2) афроамерикалықтар үшін азаматтық төмендіктің заңдық статусын құруға және 3) афроамерикалықтардың жоғары білім беру мекемелерінен қолдауды тоқтатуға әкеледі деп себуді. Вашингтон "жалпы білім беру мен өндірістік оқытуға" баса назар аударғандықтан, ол "оқытушылар, мамандық иелері және лидерлер" дайындалатын "жоғары білім беру мекемелерін" "девальвациялайды". Ол былай дейді: "Менің ағаш үйім жоқ болды. Оның орнына Прогресс келді; ал Прогресс, мен түсінгендей, қажетті түрде жаман". Дю Буа "құл әндерінің әуені" немесе афроамерикалық рухани әндерін "құлдың әлемге жолдаған хабары" деп жариялайды. Ол бұл әндерді көптеген ақ нәсілділердің қате түсінгендей, қуанышты құлдың емес, "бақытсыз халықтың, көңілсіздіктің балаларының әндері" дейді. Ол әндер өлім, күйзеліс және шындыққа ұмтылыс туралы айтады, сондай-ақ жасырын саяхаттар мен құпия жолдар туралы. Дю Буа үшін қайғы әндері – афроамерикалық халық мәдениетін білдіреді, оның бастауы құлдықта, ал солтүстік шіркеуінің өркениеттік ықпалынан таза. Бұл әндер Ален Локк "афроамерикалықтардың жаңғыруы" деп атағаннан (Локк үшін урбанизациямен байланысты) қара репертуардан тазартылуы керек емес. Дю Буа үшін афроамерикалық рухани әндері – өткен мен қазіргі афроамерикалықтардың жанының орны. Дю Буа Антонин Дворжакпен және Гарри Берли, Роберт Натаниел Детт, Ален Локк және Зора Нил Херстон сияқты қазіргі заманғы афроамерикалық эстетиктермен бірге рухани әндерді сақтауды ынтамен қолдады. Афроамерикалық мәдениеттің халықтық дәстүрлерін, әсіресе "Қайғы әндерін" қайтару Дю Буаның жобасының және кейіннен Гарлем Ренессансының (Херстон мен Локк өздерінің қайтаруларын бастаған) күрделі мәселелерін көрсетеді. Дю Буаның қайғы әндерінде нотативті артықшылық бар екені және Йоланда Пирс анықтаған "қайғы әндерінің жаны" деп аталатын жазуға келмейтін элемент бар екені туралы пікірі бар. Ақ батыс мәдениетінің тілдерін құрайтын дыбыс пен белгілердің карталары 1920-шы жылдардағы және одан кейінгі көптеген афроамерикалық әдеби сыншыларға жеткіліксіз болып көрінеді, ал афроамерикалық халықтық дәстүрлерді қайтару және сақтау мүмкіндігі туралы пікірталас Дю Буаның қайғы әндерін қарауынан және оларды құтқару туралы шақыруынан басталады.