Кіріспе

"Кроллдың күші" – британдық ғылыми фантастикалық телесериал "Доктор Худың" 16-шы маусымының бесінші сериясы, ол алғаш рет BBC1 арнасында 1978 жылдың 23 желтоқсанынан 1979 жылдың 13 қаңтарына дейін апта сайын төрт бөлімнен көрсетілді. Сериал Delta Magna адамдар колониясы орналасқан әлемнің үшінші айында өтеді. Сериалда батпақтағы метанды катализдейтін зауыттың жұмысы "Уақыт кілтінің" күшті бесінші бөлігін жұтқаннан кейін үлкейген алып кальмар Кроллды алаңдатады. Кролл су бетіне шыққаннан кейін айда қиратушылық шабуылдар жасайды.

Сюжет

Төртінші Доктор мен Романа Дельта Магнаның үшінші айына келді. Олар Уақыт Кілтінің алдындағы соңғы бөлігін іздеп келеді. Олар метанды қайта өңдеу зауытының экипажы мен жергілікті тұрғындардың (өздерін "Батпақтылар" деп атайды) арасындағы даудың ортасына ілігіп қалады. Батпақтылар экипаж суды бұзғанын және осының салдарынан құдайы Кроллдың ашуына ұшырайтынын мәлімдейді. Кролл – бірнеше ғасыр сайын тамақтану үшін су бетіне шығатын алып кальмар, және ол өндіріліп алынатын метанның тым көп мөлшерінің себебі болып табылады. Бастапқыда қалыпты өлшемдегі кальмар болған Кролл, Уақыт Кілтінің бесінші бөлігін жұтып қойып, өсе бастайды, соның нәтижесінде Батпақтылар мен олардың ұрпақтары үшін құдай сияқты беделді тұлғаға айналады. Кролл оянып, Батпақтыларға да, зауытқа да еш айырма жасамай шабуыл жасағаннан кейін, Доктор іздегіш құралды (трейсерді) пайдаланып Кілттің бөлігін алып шығады, бұл Кроллды жояды және жаратылыстың ішінде жасушалық жаңару процесін іске қосады. Бұл процестің арқасында планетаның тұрғындары ғана емес, сонымен қатар зауыттан метанның көзі де жойылады. Доктор мен Романа ТАРДИС-ке оралып, келесі саяхаттарына бет бұрады.

Өндіріс

Сценарий редакторы Энтони Рид Роберт Холмстен осы оқиғаны жазуды сұрағанда, екі талап қойылды: сериал тарихындағы ең үлкен монстр болуы керек еді және Холмстен сол дәуірдегі көптеген сценарийлерге тән әзіл-қалжыңды азайтуы керек еді. Бұл екінші талапты BBC басшылығынан бірі ұсынған. Оқиғаның алғашқы атаулары "Уақыт қалқаны", "Өлім айы" және "Батпақтың қорқынышы" болды. Сериалды бұрынғы жылы "Жер асты әлемі" сериалын режиссерлеген Норман Стюарт режиссерлік етті. Бұл бағдарламадағы оның соңғы жұмысы болды. Батпақтықтарды сомдаған актерлер Германиядан келген суға төзімді бояумен жасыл түске боялды. Айынышты жағдай, гример арнайы бояуды кетіруге арналған құралды тапсырыс бере алмады, нәтижесінде көптеген актерлер жасыл бояудан арылу үшін химиялық ванналарға түсуге мәжбүр болды, ал түсірілім аяқталғаннан кейін де көптеген актерлердің терісі ұзақ уақыт бойы жасыл түсті болды. Костюм дизайнері Колин Лаверс Доктор үшін жаңа твид пальто жасады, оның жағасында төрт қаздың брошкасы бар еді. Осы шақта продюсер Грэхам Уильямс ауырып қалды, ал оның міндеттерін Энтони Рид және өндіріс бөлімінің менеджері Джон Натан Тернер, сондай-ақ "Блейк 7" сериалының продюсері Дэвид Малони атқарды.

Қалыптастыру жазбалары

Орындаушылар құрамында бұрын "Доктор Ху" сериалында басқа рөлдерде ойнаған бірнеше актер болды. Олардың ең белгілісі – Филип Мадок, ол бұрын "Кротондар" (1968–69), "Соғыс ойындары" (1969) және "Морбиус миы" (1976) атты эпизодтарда ойнаған. Алғашқыда оған Таун рөлі ұсынылған, бірақ бұл рөл Джордж Бейкерге берілді, ол кейіннен бас тартты. Алан Браунинг, Феннер рөлін ойнауға дайындалып жатқанда ауырып қалғандықтан, Мадок Феннер рөлін ойнауға келісті, бірақ ол рөлден қанағаттанбады. K9 дауысымен танымал Джон Лисон осы оқиғада Дюген рөлінде пайда болады. Ал Джон Абинери бұрын "Теңізден келген ашу" (1968) фильмінде Ван Льютиенс, "Өлім елшілері" (1970) фильмінде генерал Кэррингтон және "Далэктерге өлім" (1974) фильмінде Ричард Райлтон рөлін ойнаған.

Баспаға шығарылған

Терренс Дикс жазған осы сериалдың романы 1980 жылғы мамыр айында Target Books баспасынан шықты.

Үй медиасы

The Power of Kroll 1995 жылдың 5 маусымында VHS форматында жарық көрді. Бұл сериал, он алтыншы маусымның қалған бөлігімен бірге, 2007 жылдың 24 қыркүйегінде 2-ші аймақтағы DVD-де, ал 2009 жылдың 3 наурызында 1-ші аймақтағы Key to Time жинағының бір бөлігі ретінде шығарылды.