Кіріспе

1597–1606 жылдар аралығында Эфиопияның императоры болған Якоб I (; шамамен 1590 – 10 наурыз 1607), тақ аты Малак Сагад II (Ge'ez: መለክ ሰገድ), 1597–1607 жылдар аралығында Эфиопияның императоры және Соломон әулетінің мүшесі болды. Ол Сарса Денгелдің ең үлкен тірі ұлы еді. Е. А. Уоллис Бадждің сөзіне қарағанда, Якобтың анасы Мариям Сена патшайым болған; басқа дереккөздер оның Бета Израильден шыққан Емебет Харего екенін көрсетеді. Якоб қайтыс болғанға дейін кем дегенде үш ұлы болғандықтан, оның 1590 жылдан бұрын туғандығы мүмкін. Алайда, көптеген эфиопиялық дереккөздер, соның ішінде Текле Цадик Мекурия, оның анасы Харего болғанын, ал император Мариям Сена император Сарса Денгелдің қыздарын ғана дүниеге келтіргендіктен, оның таққа құқығын қолдаған және жас монарх үшін ұзақ мерзімді регенттік билікке ие болуды үміттенгенін мәлімдейді.

Өмір

Сарса Денгел өзінің немере інісі За Денгелді мұрагер етіп тағайындауды жоспарлаған, бірақ әйелі Марьям Сена мен бірнеше күйеу балаларының ықпалымен орнына таққа отырғанда жеті жасар Якубты таңдады. Бегемдерлік Рас Антентевосты оның регенті етіп тағайындады. За Денгел мен тағы бір таққа таласушы – Абето Фасилидестің ұлы Сусеньос – жер аударылды. Бірақ За Денгел Тана көлінің маңындағы тауларға қашып кетті, ал Сусеньос Оромо тайпаларының арасында пана тапты. Алты жыл өткен соң Якуб ересек болғанда Рас Антентевоспен келіспей, оны Рас За Селасемен ауыстырды. Алайда, За Селасе Якубты тақтан түсіріп, Эннарияға жер аударып, өз туысы За Денгелді император етті. За Денгел Якубтан қиындық тудырғандықтан, За Селасе Якубты жер аударылудан қайтарды. За Денгел жеңіліп, шайқаста қаза болғаннан кейін Сусеньос Оромо тайпаларынан әскер жинап солтүстікке қарай жорық жасады және Рас Антентевоске өзін император деп жариялап, қолдау сұраған хабар жіберді. За Селасемен байланыс орната алмаған Рас өзінің әскерін Сусеньосты қолдауға жіберді. За Селасеге жолданған ұқсас хабар оны әрекет етуге итермеледі: ол Сусеньосқа қарсы жорыққа шықты, бірақ қызбадан ауырған Сусеньос Амхара тауларына шегінді. Бұл әрекетсіздік Рас Антентевосты қолдауын кері тартып алуға көндірді, ал жаңбырлы маусым өткен соң За Селасе Сусеньосқа бағыну туралы келіссөздер бастады. Осы сәтте Якуб Дембияда пайда болды, және Рас Антентевос пен За Селасе екеуі де оның жағына қосылды. Сусеньос Бегемдердегі Манта Дафарда За Селасенің әскерін күтпеген шабуылмен жоқ қылды. За Селасе Якубтың лагеріне қашқанда, императордың сықақтап сөйлеуі За Селасені Сусеньосқа ауысуға итерді. Бірнеше күн бойы екі қарсыластың әскерлері Годжам тауларында маневр жасады, соңында 1607 жылдың 10 наурызында Гол шайқасында кездесті. Онда Якуб пен Копт архиепископы Абуна Петрос II шайқаста қаза тауып, олардың әскері қырғынға ұшырады.

Тақырыбы

Зага Христоның айтуынша, Якуб бірнеше жыл бұрын Назарена есімді шетелдік әйелге үйленген, оның үш ұлы болған, олардың бірі Гол шайқасынан бұрын қайтыс болған. Назарена өзінің аман қалған ұлдарын қауіпсіздік үшін елден қууға жіберді: үлкені Косма оңтүстікке кетіп, қайта естілмеді; кішісі Сага Крестос Сеннар патшалығының қауіпсіздігіне барды, онда оған жақсы қарады және кәмелетке жетті. Патша Рабат Сага Крестосқа қызын үйлендіруді ұсынғанда, Сага Крестос бас тартты және Иерусалимде Рим католиктік дінін қабылдап, басқа баспанаға қашуға мәжбүр болды. Соңында ол Римге (1632 ж.) және ақырында Парижге жетті, онда кардинал Ришелье оған жатақ берді. Сага Крестос 1638 жылы 38 жасында өкпе қабынудан қайтыс болды. Томас Пакенхам өзінің «Рассела таулары» атты еңбегінде Сага Крестостың еуропалық өмірін қысқаша сипаттайды, ал кітап Пакенхамның Рюэль-Мальмезон қаласындағы Сага Крестостың қабірін аралау туралы сипаттамасымен аяқталады. Дегенмен, О.Г.С. Кроуфорд бұл оқиғаға күмән келтірді. Сага Крестос туралы оқиғаның сақталған деректері туралы мақаласында ол бірқатар мәселелерге назар салды, олардың ішінде оның туған күніне қатысты қайшылық бар (яғни Сага Крестос 1610 немесе 1616 жылы туған, ал Якуб 1607 жылы қайтыс болған), сондай-ақ Сага Крестос ақша сұрап, жер-жерден сарыбас болып аралаған діннен тайған монах екенін хабарлаған үш эфиопиялық монахтың әңгімесі де бар.