Ежелгі Шығыс өлшем бірлігі – мина: күміс, алтын салмағы, 60 шекелге тең. Минаның тарихы, мағынасы, б.з.д. 2000 жылға дейінгі қолданылуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Таяу Шығыс салмақ бірлігі
Ancient Near Eastern unit of weight
Мина (;;; מָנֶה; μνᾶ; mina) – күміс немесе алтынды өлшеуге арналған ежелгі Таяу Шығыс салмақ бірлігі, шамамен , 60 шекелге бөлінетін. Мина, шекел сияқты, кейіннен ақша бірлігіне де айналды.
The mina '/m//aɪ//n//ə/ (; ; ; מָנֶה; ; μνᾶ; mina) is an ancient Near Eastern unit of weight for silver or gold, equivalent to approximately , which was divided into 60 shekels. The mina, like the shekel, eventually also became a unit of currency.
Шумер тілі
Сумерліктердің ең ерте заманынан бері мина – салмақ өлшемінің бірлігі болған. Алғашқыда таланттар мен шекелдер енгізілмеген. Ур-Намму заманында (б.з.д. 2000 жылға дейін), минаның құны 1/60 талант және 60 шекелге тең болған. Бұл минаның салмағы шамамен 570 грамм күміс (18 трой унция) деп есептеледі.
From earliest Sumerian times, a mina was a unit of weight. At first, talents and shekels had not yet been introduced. By the time of Ur Nammu (shortly before 2000 BCE), the mina had a value of 1/60 talent as well as 60 shekels. The weight of this mina is calculated at , or 570 grams of silver (18 troy ounces).
Семит тілдері
Мина сөзі ежелгі семит тілінің m n w / m n y түбірінен шыққан, мағынасы – ‘санау’, аккад тілінде manû, (mana), /мְנָא (mana/mena), (mena) деп аталады. Ол Киелі кітапта еске алынады, онда Сүлейменнің 300 қалқаны әрқайсысы 3 “мина” алтыннан (מָנֶה) жасалғаны айтылады, ал кейінірек Парсы патшасы Кир II-нің жарлығынан соң, халық Иерусалимдегі Сүлеймен ғибадатханасын қайта құру үшін 5000 мина күміс сыйлағаны туралы хабар беріледі. Хаммурапи кодексі – жазба заңның ең алғашқы мысалдарының бірі, онда мина қылмыстар үшін немесе азаматтық дауларды шешу үшін төленетін алтынның салмағын білдіретін ең көп қолданылатын термин болып табылады. Белшазардың тойы туралы Киелі кітаптағы оқиғада қабырғада «мене, мене, текел, упарсин» деген сөздер пайда болады (Даниел 5:25), бір түсіндірме бойынша бұл «мина, мина, шекел және жартысы» дегенді білдіреді, бірақ Даниял патша Белшазарға бұл сөздерді басқаша түсіндіреді. Угарит жазбаларында минаның құны елу шекелге тең деп көрсетілген. Езекиел пайғамбар Езекиел кітабының 45:12 аятында минаны (Кинг Джеймс нұсқасында мане) 60 шекел деп атайды. Назареттік Иса Лұқа 19:11–27-де «миналар туралы парабола» айтады, ал Матай 25:14–30-да осы оқиға «таланттар туралы парабола» деп баяндалады. Кейінгі еврей тілінде мане 100 динарға тең. Акад дәуірінде 2 мина 1 сила суға тең болған (мысалы, клепсидра, су сағаты).
The word mina comes from the ancient Semitic root m n w/m n y 'to count', Akkadian manû, (mana), /מְנָא (mana/mena), (mena), It is mentioned in the Bible, where Solomon is reported to have made 300 shields, each with 3 "mina" of gold (מָנֶה), or later after the Edict of Cyrus II of Persia the people are reported to have donated 5000 minas of silver for the reconstruction of Solomon's Temple in Jerusalem. In the Code of Hammurabi which is considered one of the first examples of written law, the mina is one of the most used terms denoting the weight of gold to be paid for crimes or to resolve civil conflicts. In the Biblical story of Belshazzar's feast, the words mene, mene, tekel, upharsin appear on the wall (Daniel 5:25), which according to one interpretation can mean "mina, mina, shekel, and half pieces", although Daniel interprets the words differently for King Belshazzar. Writings from Ugarit give the value of a mina as equivalent to fifty shekels. The prophet Ezekiel refers to a mina (maneh in the King James Version) also as 60 shekels, in the Book of Ezekiel 45:12. Jesus of Nazareth tells the "parable of the minas" in Luke 19:11–27, also told as the "parable of the talents" in Matthew 25:14–30. In later Jewish usage, the maneh is equal in weight to 100 [[denarius. From the Akkadian period, 2 mina was equal to 1 sila of water (cf. clepsydra, water clock).
Грек тілінде
Ежелгі Грецияда мина μνᾶ деп аталатын. Бұл бастапқыда 70 драхмаға тең болған, бірақ кейін мемлекет қайраткері Солонның (шамамен б.з.д. 594 ж.) кезінде 100 драхмаға дейін арттырылды. Грек тіліндегі mna (μνᾶ) сөзі семит тілдерінен алынған. Әртүрлі қала-мемлекеттер әртүрлі салмақты миналарды пайдаланды. Эгиндік мина салмағы болса, Атик минасы салмағы… Солон заманында, Плутархтың сөзінше, қойдың бағасы бір драхма немесе бір медимнос (шамамен 40 кг) бидайға тең болды. Осылайша, бір мина 100 қойға бағаланды.
In ancient Greece, the mina was known as the μνᾶ It originally equalled 70 drachmae but later, at the time of the statesman Solon (c. 594 BC), was increased to 100 drachmae. The Greek word mna (μνᾶ) was borrowed from Semitic. Different city states used minae of different weights. The Aeginetan mina weighed The Attic mina weighed In Solon's day, according to Plutarch, the price of a sheep was one drachma or a medimnos (about 40 kg) of wheat. Thus a mina was worth 100 sheep.
Латын тілі
Мина сөзі латын әдебиетінде де кездеседі, бірақ негізінен Плаут пен Теренцийдің грек түпнұсқаларынан алынған пьесаларында. Теренстің «Хеатон Тимуменос» пьесасында, грек драматургы Менандердің сол аттас пьесасынан алынған, белгілі бір ақша сомасы бір жерде «он мина» (724-жол) деп, ал екінші жерде «1000 күміс драхма» (601-жол) деп аталды. Әдетте, мина сөзі күміс минаны білдірсе де, Плаут алтын минаны екі рет атаған. Біздің заманымыздан бұрынғы IV ғасырда алтынның құны күмістің сол салмағынан шамамен 10 есе артық болған. Плаутта құлды сатып алу бағасы 20 мина деп көрсетілген. Бұл сондай-ақ, бір жылға сарай қызын жалдау бағасы да болды. 40 мина – үйдің бағасы. Классикалық латын тілінде минаның шамамен эквиваленті [[Рим өлшем бірліктері]] (сөз сонымен қатар «салмақ» немесе «таразы» деген мағынаны да білдіреді) болды. Алайда, рим либрасының салмағы өте аз болғандықтан, ол грек минасынан да, қазіргі 16 унциялық фунттан да жеңіл болды. Ол 12 римдік унцияға бөлінді. Кейде либра сөзі «салмақтағы» деген мағынадағы pondo сөзімен бірге қолданылды, мысалы, libram pondo «салмақтағы фунт» (Ливи, 3.29); бірақ көбінесе pondo сөзі жеке қолданылды; мысалы, auri quinque pondo «алтын салмақтағы бес (фунт)» (Цицерон, pro Cluentio 179). Осыдан pondo сөзі өзі «фунт» деген мағынаны білдіретін болды. Латын тілінен pondo сөзі ағылшын тіліндегі «pound» сөзіне, ал libra сөзінен «lb» (салмақ) және «£» (ақша) белгілеріне айналды.
The word mina also occurs in Latin literature, but mainly in plays of Plautus and Terence adapted from Greek originals. In Terence's play Heauton Timorumenos, adapted from a play of the same name by the Greek playwright Menander, a certain sum of money is referred to in one place as "ten minae" (line 724) and in another as "1000 drachmas of silver" (line 601). Usually the word mina referred to a mina of silver, but Plautus also twice mentions a mina of gold. In the 4th century BC, gold was worth about 10 times the same weight of silver. In Plautus, 20 minae is mentioned as the price of buying a slave. It was also the price of hiring a courtesan for a year. 40 minae is given as the price of a house. In classical Latin the approximate equivalent of a mina was the [[Roman units of measurement (the word also meant "balance" or "weighing scales"). With a weight of only , however, the Roman libra was lighter than either a Greek mina or a modern pound of 16 ounces. It was divided into 12 Roman ounces. Sometimes the word libra was used together with the word pondo "in weight", e. g. libram pondo "a pound in weight" (Livy, 3.29); but often pondo was used alone; e. g. auri quinque pondo "five (pounds) in weight of gold" (Cicero, pro Cluentio 179). Hence the word pondo by itself came to mean "pound(s)". From Latin pondo comes the English word "pound", and from libra come the abbreviations "lb" (for weight) and the pound sign "£" (for money).