Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мертола (ˈmɛɾtulɐ) – Португалияның оңтүстік-шығысындағы, Испания шекарасына жақын орналасқан қала және муниципалитет. 2011 жылы халық саны шамамен 7 274 адамды құрады: ол Португалиядағы алтыншы ірі муниципалитет. Сонымен қатар, бұл муниципалитет тығыздығы бойынша екінші ең сирек бекілген елді мекен, шамамен 5,62 адам / (іргелес Алкутимнен кейін). Муниципалитеттің орталығы – Мертола қаласы, онда 2800-ге жуық тұрғын (2011) тұрады, ол Гуадиана өзені үстіндегі төбеде орналасқан. Оның стратегиялық орналасуы оны классикалық антикалық дәуірден бастап, Умайялардың Испанияны жаулап алу кезеңіне дейін маңызды өзендік сауда портына айналдырды: Мертоланың бас шіркеуі (Носса Сеньора да Ануньиасау шіркеуі) Португалияда осы кезеңнен сақталған жалғыз ортағасырлық мешіт. 2017 жылы Мертола ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне ену процесін бастады.
Mértola (ˈmɛɾtulɐ) is a town and municipality in southeastern Portuguese Alentejo near the Spanish border. In 2011, the population was 7,274, in an area of approximately : it is the sixth largest municipality in Portugal. Meanwhile, it is the second lowest population centre by density with approximately 5.62 persons/ (second to the adjacent Alcoutim). The seat of the municipality is the town of Mértola, which has around 2800 inhabitants (2011), located on a hill over the Guadiana River. Its strategic location made it an important fluvial commercial port in Classical Antiquity, through the period of Umayyad conquest of Hispania: Mértola's main church (the Church of Nossa Senhora da Anunciação) was the only medieval mosque to have survived the period in Portugal. In 2017 Mértola started the process to become a UNESCO World Heritage Site.
Римдіктер
Мертола кем дегенде темір дәуірінен бастап Конни және Синет тайпаларының қоныстарымен мекенделген, финикиялықтардың ықпалында болды және римдіктер оны Миртилис Юлия деп атады. Гуадиана өзенінің ең солтүстікке қарай жүзуге болатын бөлігіндегі төбеде орналасқан Мертоланың стратегиялық маңызы оның ерте дамуы үшін өте маңызды болды. Жақын маңдағы виллаларда өсірілген ауыл шаруашылығы өнімдері және Төменгі Альентехо аймағынан алынған құнды минералдар (күміс, алтын және қалайы) Гуадиана арқылы Оңтүстік Испанияға және Жерорта теңізіне жіберілді. Бірінші және екінші ғасырларда Миртилис, үлкен Пакенсис аймағының (Бежа/Пакс Джулия қаласының басшылығымен) бір бөлігі болды, өзінің жеке монеталарын шығаруға мүмкіндік берген серпінді сауда орталығы ретінде маңызды рөл атқарды. Қала император Август тұсында Муниципиум мәртебесіне көтерілді және жол желісі арқылы маңызды римдік қалалармен (Бежа, Эвора) байланыс орнатты.
Mértola was inhabited at least since the Iron Age at least by Conni and Cynetes settlements, was influenced by the Phoenicians and finally named Myrtilis Iulia by the Romans. The strategic location of Mértola, on a hill by the northernmost navigable part of the Guadiana river, was crucial in its early development. Agricultural products grown in the villae nearby and valuable minerals (silver, gold and tin) obtained from the lower Alentejo region were sent from the fluvial port of Mértola via the Guadiana to Southern Hispania and the Mediterranean. Between 1st and 2nd century, Myrtilis, was part of the larger Pacensis region (under the capital Beja/Pax Julia), acquired a great importance, as a dynamic commercial centre, permitting it to mint its own coin. The town was raised to the status of a Municipium in times of Emperor Augustus and was connected to important Roman cities (Beja, Évora) through a road system.
Герман тайпалары
Көші-қон дәуірінде Мертолаға швеялар мен вестготтар сияқты герман тайпалары басып кірді. Осы кезеңде (5-8 ғасырлар) сауда төмендеді, бірақ тоқтаған жоқ, және 6-7 ғасырларда Мертолада табылған грек зират тастары бұл қалада византиялық саудагерлердің болғанын көрсетеді.
During the Migration Period, Mértola was invaded by Germanic tribes of the Sueves and the Visigoths. In this period (5th 8th centuries) commerce was reduced but still active, as evidenced by Greek tombstones from the 6th 7th centuries found in Mértola which suggest the presence of Byzantine merchants in the town.
Мори
711 жыл шамасында Магрибтен келген моорлар Испанияға шабуыл жасады, бұл Альентехо аймағында ислам мәдениетінің 400 жылдан астамға созылған зор ықпалының кезеңін ашты. Мертола және оның порты Альентехо, Аль-Андалустың басқа бөліктері мен Солтүстік Африка арасындағы ауыл шаруашылығы және минералдық тауарлар саудасында маңызды экономикалық роль атқарды. Мертоланың рим дәуірінде салынған қабырғасы болған, бірақ мұсылмандар жаңа бекіністер салған, және соңында оны қарсылас мұсылман және христиан мемлекеттерінен қорғау үшін қамал тұрғызған. 1031 жылы Кордова халифаты құлағаннан кейін Мертола тәуелсіз тайфа мемлекетіне айналды, 1044-1045 жылдары Севилья тайфасы оны жаулап алғанға дейін. 1144 және 1150 жылдар аралығында қала тағы да Ибн Каси басқарған тәуелсіз мемлекеттің орталығы болды, ол мистик және шебер әскери қолбасшы болды, Оңтүстік Португалияны біріктірді және Альморавидтердің билігіне қарсы күресті. Алайда, аймақтың тәуелсіздігі көп ұзамай Альмохад әскерінің шабуылымен аяқталды. Португалиядағы ислам кезеңінен қалған ең маңызды нысан – 12 ғасырдың екінші жартысында салынған және кейін шіркеуге айналған, бірақ бастапқы архитектуралық ерекшеліктерін сақтап қалған Мертоланың ежелгі мешіті.
Around the year 711, Hispania was invaded by the Moors from the Maghreb, inaugurating a period of great influence of Islamic culture in the Alentejo region that would last over 400 years. Mértola and its port played an important economic role in the commerce of agricultural and mineral goods between the Alentejo and other parts of Al Andalus and Northern Africa. Mértola had a wall dating from Roman times, but the Muslims built new fortifications and, eventually, a castle to protect it from rival Muslim and Christian states. After the fall of the Caliphate of Córdoba, in 1031, Mértola became an independent taifa state, until it was conquered by the taifa of Seville in 1044 1045. Between 1144 and 1150 the town was again seat of an independent state led by Ibn Qasi, a mystic and skilled military leader who unified Southern Portugal and fought the power of the Almoravides. The independence of the region, however, was soon ended by an invading Almohad army. The most important remnant from the Islamic period in Portugal is Mértola's ancient mosque, built in the second half of the 12th century and later turned into a church, but keeping original architectural characteristics.
Қайта құру
1238 жылы Реконкиста кезеңінде қала португал королі Санчо II-ге бағынды, осымен Мертола аймағындағы бірнеше ғасырлық ислам үкімшілігіне нүкте қойылды. Қала Оңтүстік Португалияны христиандардың басып алуында маңызды рөл атқарған әскери орден – Сент-Джеймс орденының рыцарьларына табыс етілді. Орденнің штаб-квартирасы 1316 жылға дейін Мертолада орналасты. Қамалдың көп бөлігі, оның ішінде мықты мұнарасы және 1254 жылы берілген феодалдық құқықтар туралы жарлық (форал) Реконкиста дәуірінен бастау алады. Осы кезеңнен кейін Мертола мен Гуадиананың экономикалық маңызы төмендеді. 15-16 ғасырларда португалдар Магрибтегі бірнеше қалаларды жаулап алғанда, Мертола экономикалық маңыздылығын қысқа мерзімге қайта жаңғыртты, Солтүстік Африкадағы португал әскерлерін астықпен қамтамасыз етті. 1512 жылы король Мануэль I қалаға жаңа форал берді.
In 1238, in the context of the Reconquista, the town was conquered by Portuguese King Sancho II, putting an end on several centuries of Islamic rule in the Mértola region. The town was donated to the Knights of the Order of St. James, a Military Order that played a vital role in the Christian conquest of Southern Portugal. The seat of the Order was established in Mértola until 1316. From the Reconquista time date most of the castle, including its mighty keep, and a letter of feudal rights (foral), granted in 1254. The economic importance of Mértola and the Guadiana faded after that period. In the 15th 16th centuries, when the Portuguese conquered several cities in the Maghreb, Mértola experienced a brief revival in its economic relevance, supplying Portuguese troops in Northern Africa with cereals. King Manuel I granted a new foral to the town in 1512.
Қазіргі заман
Ұзақ жылдарға созылған экономикалық дағдарыстан кейін, 1850 жылдар шамасында Сан-Доминго кенінен мыс табылғаннан бастап дамудың жаңа толқыны пайда болды, бірақ ол 1965 жылы кеннің таусылуымен күрт тоқтатылды. Келесі онжылдықтарда муниципалитет өзінің көптеген халқын жоғалтты, олар Португалияның және басқа Еуропа елдерінің байырақ аймақтарына эмиграциялады. 1980 жылдардан бастап жүргізілген археологиялық зерттеулер Мертоланың тарихының әртүрлі іздерін ашты, соның нәтижесінде қала маңызды мәдени-туристік орталыққа айналды.
After a long period of economic stagnation, the discovery of copper in the São Domingos Mine around 1850 led to a new wave of development that would end abruptly in 1965, when the mine was exhausted. In the next decades, the municipality lost much of its population, who emigrated to richer parts of Portugal and other European countries. Starting in the 1980s, a series of archaeological surveys brought to light various remnants of past periods of Mértola, and the town became an important cultural touristic site.
Климат
Мертоланың Жерорта теңіздік климаты (Köppen: Csa) бар, онда ыстық немесе өте ыстық, құрғақ жаздар мен жұмсақ, ылғалды қыстар болады.
Mértola has a Mediterranean climate (Köppen: Csa) with hot to very hot dry summers and mild wet winters.
Негізгі көрікті жерлер
Мертóла қамалы қаланың ең биік жерінде орналасқан. Қазіргі ғимараттың құрылысы христиандар қаланы басып алғаннан кейін, Қасқырдың қасиетті Джеймс орденінің рыцарьлары жүргізген қайта құрудан бастау алған. Қамалдағы ең ерекше нәрсе – 1292 жылы аяқталған, биіктігі 30 метрлік мұнарасы. Оның ішкі залы готикалық күмбезбен жабылған. Қорғау жүйесіне қала қабырғасы кіреді, ол әлі де қаланы қоршап тұр. Басты шіркеу (Матриц) бастапқыда 12-13 ғасырларда салынған мешіт болған. 1238 жылы христиандар қаланы жаулап алғаннан кейін мешіт шіркеуге айналдырылды, бірақ оның сәулеттік құрылымы сақталды. 16 ғасырда шіркеу ішінара жаңартылып, жаңа шатырымен және Ренессанс стиліндегі жаңа басты порталымен бірге Мануэлин күмбезі пайда болды. Дегенмен, шіркеудің төрт нефті және бірнеше бағаналары бар ішкі құрылымы әлі де бастапқы мешіттің құрылымына ұқсас, тіпті шіркеу ішінде Мекеге қарайтын [михраб] нишасының әшекейлері де жойылмай сақталған. Сырт жағынан шіркеуде ислам сәулетіне тән ат жалды амалдық порталдар бар. Бұл Португалияда ислам дәуірінен жеткен, көбінесе өзгермеген жалғыз құрылыс. Мертóла мұражайының негізгі бөлігі археологиялық қазбалар мен табылған заттардан тұрады, ал коллекциялары қаланың әр жеріне тарап кеткен. Мұражайдағы ислам өнерінің ядросы Португалиядағы ең маңыздысы болып саналады. Ол сол кезеңге қатысты әртүрлі заттардан (керамика, шыны бұйымдар, металл өнімдері, монеталар) құралған. Жинақ Браганса үйінің ескі жертөлелерінде сақталады. Басқа экспонаттардың ішінде базилика типтес ежелгі христиан шіркеуінің қалдықтары бар, оның құлшылық етуі 5-8 ғасырларда жалғасқан. Мұнда жазулары бар палеохристиандық қабір тастарының үлкен жинағы және муниципалитет ғимаратының астынан табылған римдік үйдің қазбалары бар.
The castle of Mértola, located on the highest point of the town. The current building dates from a reconstruction carried out by the knights of the Order of Saint James of the Sword after the town was taken by the Christians. The most notable feature of the castle is its 30 metre high keep tower, finished around 1292, which has an inner hall covered with Gothic vaulting. The defences include a city wall, which still encircles the town. Main church (the Matriz), was originally a mosque built between the 12th and 13th centuries. After the Christian conquest of the town, in 1238, the mosque was turned into a church, but its architectonic structure was preserved. In the 16th century the church was partially remodelled, gaining Manueline vaulting with a new roof and a new main portal in Renaissance style. Nevertheless, the inner arrangement of the naves of the church, with four naves and several columns, still resembles that of the original mosque, and in the church interior even the [mihrab] niche decorations pointing to Mecca for prayers, was spared from destruction. Outside, the church has four portals with horseshoe arches, typical of Islamic architecture. This is the only structure of the Islamic period, left mostly unaltered in Portugal. The museum of Mértola, consisting mostly of archaeological findings and excavations, with collections distributed all over the town. The nucleus of Islamic art in the museum is the most important in Portugal. It consists of various objects (pottery, glassware, metalwork, coins) dating from that period. The collection is housed in the old cellars of the noblemen of the House of Braganza. Other exhibits include remnants of an ancient Christian church, of the basilica type, with an active cult lasting from the 5th to the 8th century. It has a large collection of palaeochristian tombstones with inscriptions; and excavations of a Roman house found under the Municipality building.
Фестивальдар
Мертола Исламикалық фестивалі – Ислам мен Мертола арасындағы ислами мәдени байланысты тойлау. Екі жылда бір рет өтіледі.
Festival Islâmico de Mértola Celebrating the Islamic cultural connection between Islam and Mértola. Occurs every two years.