Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аделаида, Вилих аббаты (шамамен 970 – 5 ақпан 1015(?), оның туған және қайтыс болған күні күмәнді), сондай-ақ Адельхайд деп те аталады, Вилих және Кельндегі Санкт-Мария-им-Капитоль аббаты болды; ол өлімнен кейін қасиетті деп жарияланды. Ол қайтыс болғаннан кейін, оған байланысты кереметтер есінде қалды. Оның ата-анасы – Гюльдерс графы Мегингоз және неміс патшасы Генрих Фаулердің ұрпағы Герберга. Олар Вилихтегі монастырды құрған адамдар еді. Оның өмірі туралы басты мәліметтерді "Vita Adelheidis" агиографиялық еңбегі береді.
Adelaide, Abbess of Vilich (c. 970 – 5 February 1015(? ), her date of birth and death are controversial), also known as Adelheid, was the abbess of Vilich and also of St. Maria im Kapitol in Cologne; she was declared a saint post mortem. After her death, she was remembered for the miracles that were ascribed to her. Her parents were Megingoz, count of Guelders, and Gerberga, who was a descendant of German king Henry the Fowler. They were also the founders of the convent at Vilich. The main source for her life is the hagiographical work Vita Adelheidis.
Өмір
Аделаида 970 жылы Гелдерн графы Мегенгоз бен оның әйелі Герберганың кіші қызы ретінде дүниеге келді. Бала кезінде, шамамен 977 жылға дейін, оны Кельндегі Изге Урсула монастырына берді, онда ол Изге Иеронимнің ережесі бойынша білім алып, өміртебиографиясында айтылғандай, философиялық зерттеулермен шұғылданды. 977 жылы оның ағасы Годфри шайқаста қаза тапқаннан кейін, оның ата-анасы Вилихта (қазіргі Бонн-Бюэльдің бір бөлігі) оның құрметіне шіркеу құрылысын қаржыландыра бастады және канонисттер ережесін ұстанатын әйелдер монастырлық қауымын құруға ұмтылды. Осы процестің бір бөлігі ретінде олар қызын Изге Урсуладан жермен сыйлап, Вилихтағы жаңадан құрылған қауымның аббатисасы етіп тағайындады. Вилиханың империядағы құқықтық мәртебесін анықтау үшін оның ата-анасы 987 жылы император Отто III-ге Гандерсхайм, Кведлинбург және Эссен сияқты императорлық монастырлармен бірдей құқықтық мәртебе беру туралы жарлық алу үшін жүгінді. Бұл жарлықты Папа Григорий VI 996 жылғы 24 мамырда бекітті. 995 жылы анасы Герберга қайтыс болғаннан кейін Аделаида монастырды өзі басқаруға мәжбүр болды. Ол билік позициясын пайдаланып, Вилиханың ережесін Сент-Бенедикт ережесіне өзгертуге тырысты, бірақ монастырдың кейбір канонисттері бұл өзгеріске қарсылық көрсетіп, Вилиханы тастап кетті. Герберга қайтыс болғаннан кейін үш жыл өткен соң Аделаиданың әкесі Мегенгоз да қайтыс болды. Ол Вилихта әйелімен бірге жерленді. Аделаида отбасының байлығының көп бөлігін мұраға алды. Оның бір бөлігі монастырға жер сатып алуға жұмсалды, ал қалған қаражат қайырымдылықпен кедейлерге таратылды. 1000 жыл шамасында Аделаиданың қарындасы Бертрада, Капитолийдегі Сент-Мария аббатисасы қайтыс болды. Кельн архиепископы Хериберт Аделаиданың аббаттыққа жауапкершілікті алуын тіледі. Бастапқыда Аделаида Вилих пен Капитолийдегі Сент-Мария арасындағы қашықтыққа байланысты ұсыныстан бас тартты. Дегенмен, Кельн архиепископы Хериберт Ахендегі императормен байланысқа түсіп, тілегін орындауға қол жеткізді. Vita Adelheidis-те бұл император Отто III немесе Генрих II болғаны нақты көрсетілмеген. Аделаида содан кейін сарайға шақырылып, Капитолийдегі Сент-Мария аббатисасы ретінде бекітілді. Аделаиданың жаңа лауазымы оның Вилихтағы қайырымдылық жұмысының Кёльн қаласында кеңінен танылуына әкелді. Келесі жылдары жақсы емес жиын болған кезде Аделаида Кёльн халқына көмек көрсетті, осының арқасында оның жақсы беделі арта түсті. Vita-да архиепископ Херибертпен қарым-қатынасының мейірімділікке негізделгені айтылса, Вилихтағы әпкелері Аделаиданың Кёльнде көп уақыт өткізгеніне байланысты өзін ескерілмегендей сезінгендерін көрсетеді. Белгісіз жылдың 5 ақпанында Аделаида досы архиепископ Херибертпен бірге аурудан қайтыс болды. Вилихтағы әпкелері Аделаиданың ауруы туралы хабарламаға сенбеді және ол қайтыс болғаннан кейін ғана келді. Архиепископ Хериберт Аделаиданың Кёльнде жерленуін қалады, бірақ әпкелері оны Вилихта жерлеуге көндірді.
Adelaide was born around 970, the youngest daughter of Megengoz, Count of Geldern, and his wife Gerberga. As a child, she was given to the convent of St. Ursula in Cologne, probably before 977, where she was educated according to the Rule of St Jerome, and engaged in philosophical studies, according to her Vita. When her older brother Godfrey died in battle in 977, her parents began funding the construction of a church in his honour at Vilich (today part of Bonn Beuel) and worked to establish a female monastic community following the rule of the observances of the canonesses. As part of this process, they redeemed their daughter from St Ursula with a gift of land and established her as abbess of the newly founded community at Vilich. To determine Vilich's legal position in the empire, her parents appealed to emperor Otto III in 987 to obtain a charter granting Vilich the same legal status as the imperial convents of Gandersheim, Quedlinburg, and Essen. This charter was confirmed by a papal bull from Pope Gregory VI, dated 24 May 996. Due to the death of her mother Geberga in c.995, Adelaide was forced to lead the convent by herself. She used this position of power to change the rule of Vilich to the Rule of Saint Benedict despite some canonesses of the convent resisting this change and leaving Vilich. Three years after Gerberga's death, Adelaide's father Megengoz died as well. He was buried alongside his wife at Vilich. Adelaide inherited a large part of the family's wealth. Some of it was used to buy land for the convent while the remaining funds were given to the poor in a charitable act. In c.1000, Adelaide's sister Bertrada, abbess of St Mary in the Capitol died. Archbishop Heribert of Cologne expressed wishes for Adelaide to assume responsibility for the abbey. Initially, Adelaide declined the offer allegedly due to the distance between Vilich and St Mary in the Capitol. Despite this, Archbishop Heribert of Cologne managed to enforce his wish by contacting the emperor in Aachen. It is not clear from the Vita Adelheidis if this had been emperor Otto III or Henry II. Adelaide was subsequently called to the court and confirmed as abbess of St Mary in the Capitol. Adelaide's new position led to her charitable work in Vilich becoming well known in the city of Cologne. Her favourable reputation increased after bad harvests in the following years, during which Adelaide cared for the people in Cologne. While her relationship with Archbishop Heribert is described by the vita as one of caritas, the sisters at Vilich are depicted as feeling neglected due to Adelaide spending time in Cologne. On 5 February of an unknown year, Adelaide died of a sore throat in the company of her friend Archbishop Heribert. Her sisters from Vilich did not believe a message describing Adelaide's illness and arrived after she had died. Archbishop Heribert wished for Adelaide to be buried in Cologne, but the sisters convinced him to have her buried in Vilich.
Құрмет
Оның өкілеттік мерзімінде Кельн маңындағы аймақ ашаршылыққа ұшырады. Сондықтан ол ең кедейлер үшін дұға етті, нәтижесінде қазіргі Бонн қаласының Путцен ауданында су көзі пайда болды. Бұл көз құдыққа айналды және Адельхайдқа табыну үшін маңызды қажылық орыны болды. Бұл бұлақ бүгінге дейін сақталған; жыл сайын қыркүйек айында Адельхайдты құрметтеу үшін қажылық өткізіледі. 1641 жылы Вилигер стифтскиршедегі оның қабірі ашылды, бірақ ол бос болды. Осы жайттан кейін қажылардың саны күрт азайды, алайда жыл сайын бірнеше қасиетті заттар жұртшылыққа көрсетіледі. Осы құдықтан басқа, оның қабірінде болған деген бірнеше керемет оқиғалар да жазылған. Аделаида 1922 жылдың 22 қарашасында Құдайдың қызметшісі деп жарияланды және 1966 жылдың 27 қаңтарында Папа Павел VI оны қасиетті деп жариялады. Оның қайтыс болған күні – 5 ақпан, оның естелік күні және мерекесі ретінде бекітілді. Бүгінгі күнге дейін Бонн мен Кёльн қалаларындағы бірнеше шіркеулер мен монастырлар, сондай-ақ бірнеше мектептер оның атымен аталады. 2008 жылдың 8 қыркүйегінде Аделаида Бонн қаласының үшінші қалашық қамқоршысы деп жарияланды.
During her term of office, the region around Cologne was affected by famines. Therefore, she prayed for the poorest and as a result, a source of water arose in the district of Pützchen in modern day Bonn. The source was transformed into a well and it became an important pilgrimage destination for the worship of Adelheid. This fountain has been preserved until today; every year in September, there is a pilgrimage in veneration of Adelheid. In 1641, her grave in the Vilicher Stiftskirche was opened and it was empty. After this discovery, the number of pilgrims fell sharply, but every year a few relics were and still are shown to the public. Besides this well, some other miracles have been recorded, which are supposed to have taken place at her grave. Adelaide was declared Servant of God on 22 November 1922, and canonized by Pope Paul VI on 27 January 1966. As her day of death, the 5th of February was confirmed as the official day of her remembrance and feast day. Even today, several churches and monasteries in Bonn and Cologne, as well as several schools, are named after her. On 8 September 2008 Adelaide was proclaimed the third city patron saint of Bonn.