Кіріспе

Британдық сәулет сыншысы (1922–1988)

Питер Рейнер Банэм Хон. ФРИБА (2 наурыз 1922 – 19 наурыз 1988) – ағылшын сәулет сыншысы және жазушысы, ең белгілісі «Бірінші машина дәуіріндегі теория және дизайн» (1960) атты теориялық еңбегімен және 1971 жылғы «Лос-Анджелес: Төрт экологияның архитектурасы» кітабымен танымал. Соңғы кітабында ол Лос-Анджелес тәжірибесін төрт экологиялық модельге (Сурфурбия, Футхилл, Ид жазықтары және Автотопия) бөлді және әрқайсысының ерекше сәулет мәдениетін зерттеді. 1960 жылдардың басынан бастап АҚШ-қа жиі сапар шеккен ол 1976 жылы сонда тұрақты қоныстанды.

Ерте өмір және білім

Рейнер Банэм Англияның Норвич қаласында газ инженері Перси Банэм мен Вайолет Фрэнсис Мод Рейнер отбасында дүниеге келді. Ол Норвич мектебінде білім алып, Бристоль ұшақ компаниясында инженерлік стипендия ұтып, Екінші дүниежүзілік соғыстың көп бөлігін сол жерде өткізді. Норвичте ол өнер лекциялары оқыды, жергілікті газетке рецензиялар жазды және Маддермаркет театрының жұмысына қатысты. 1949 жылы Банхам Лондонның Куртольд өнер институтына түсіп, Энтони Блант, Сигфрид Гидион және Николаус Певснердің басшылығымен оқыды. Певснер, оның докторлық диссертациясының жетекшісі, Банхамды өзінің "Заманауи қозғалыстың пионерлері" (1936) еңбегінен кейін заманауи архитектура тарихын зерттеуге шақырды.

Мансап

Бұрын ArtReview үшін тұрақты көрмелерге шолулар жазған, кейін Art News and Review деп аталған Банхам 1952 жылы Architectural Review журналында жұмыс істей бастады, онда ол Жаңа брутализмнің стилін анықтауға тырысты. Оның болжамдары сол кездегі қала құрылысымен айналысқан Х командасының мүшелері және басқа топтар арасында кеңінен талқыланды. Банхам 1956 жылғы «Бұл – ертең» көркемдік көрмесімен және «Тәуелсіз топпен» байланыста болды. Көптеген адамдар бұл көрмені поп-арттың тууы деп санайды, сондай-ақ ол 1966 жылы жарық көрген «Жаңа брутализм: этикалық па, эстетикалық?» кітабында брутализм архитектурасының өкілдерін таныстырды. Осыған дейін, «Бірінші машина дәуіріндегі теория және дизайн» еңбегінде ол ұстазы Певснердің негізгі теорияларына қарсы шығып, модернизмді «функционализмнің» формальды құрылымдарға бағынышты құрылыстар салумен байланыстырды. Кейіннен ол «Заманауи сәулетке нұсқаулық» (1962, кейін «Остаздар дәуірі, заманауи сәулетке жеке көзқарас» деп аталды) кітабын жазды. Банхам машина мен жаппай тұтынудың «екінші дәуірін» болжады. «Жақсы реттелген ортаның архитектурасы» (1969) Гидионның «Механизация билікке келеді» (1948) еңбегінен кейін жазылды, онда ол классикалық құрылыстар есебінен электр энергиясы және кондиционер сияқты технологиялардың дамуын алға қойды. 1960 жылдары Седрик Прайс, Питер Кук және Арчиграм тобы да бұл мәселені қызықты зерттеу саласы деп тапты. «Жасыл ойлау» (Лос-Анджелес: Төрт экологияның архитектурасы) және 1973 жылғы мұнай дағдарысы оған әсер етті. «Постмодернизм» оған ұнамады, ол соғыстан кейінгі британдық архитектураның ар-ожданына айналды. Ол утопиялық және техникалық формализмнен бас тартты. «Америкадағы шөл кеңістіктері» (1982) ашық кеңістіктер мен «заманауи» болашаққа деген үмітін көрсетеді. «Бетонды Атлантида: АҚШ-тың өнеркәсіптік құрылыстары және еуропалық модернизм архитектурасы, 1900–1925» (1986) еңбегінде Банхам америкалық астық көтергіштерінің және «Күндізгі» зауыттарының Баухаус пен Еуропадағы басқа модернистік жобаларға тигізген әсерін көрсетті. Банхам өте көп мақала жазған (шамамен 750 мақала) журналист болды, оның ішінде сәулет баспасөзінде де, одан тыс жерлерде де, New Statesman (1958–63) және New Society (1966–88) журналдарында тұрақты рубрикалары бар еді. Оның журналистикалық мақалалары Пенни Спарк редакциялаған «Таңдау бойынша дизайн» және оның әйелі Мэри Банхам мен басқалар редакциялаған «Сыншы жазады» (толық библиографияны қамтиды) жинақтарында топтастырылған.

Оқыту

Банхам 1964–1976 жылдары Бартлетт сәулет мектебінде, Лондон университетінің колледжінде, ал 1976–1980 жылдары Нью-Йорк мемлекеттік университетінде (SUNY) Буффалода, содан кейін 1980-ші жылдары Калифорния университетінде, Санта-Крус қаласында оқытумен айналысты. Ол қайтыс болғанға дейін көп ұзамай Нью-Йорк университетінің Көркемөнер институтында сәулет тарихының Шелдон Х. Солоу профессоры лауазымына тағайындалды, бірақ онда сабақ берген жоқ. 2014 жылы Бартлетт архитектура тарихы мен теориясы профессоры, Рейнер Банхам атындағы тағайындалған кафедра құрды.

Сыйлықтар мен марапаттар

Ол "Reyner Banham Loves Los Angeles" қысқа деректі фильмінде көрсетілді; Лос-Анджелес туралы кітабында Банхам қаланы түпнұсқасында түсіну үшін көлік жүргізуді үйренгенін айтты. 1988 жылы ол Сер Миша Блэк сыйлығымен марапатталды және Медалистер алқасына қабылданды.

Сын

2003 жылы Найджел Уайтли Банхам туралы сын тұғысынан жазылған өмірбаянын жариялады, «Рейнер Банхам: Жақын болашақтың тарихшысы» деген атпен, онда ол Банхамның еңбектері мен ой-пікірлеріне толыққанды шолу жасайды.