Кіріспе

Мексика қаласының тұрғындарына арналған мексикалық сленг демонимі Чиланго (tʃiˈlaŋɡo) — Мексика қаласының тумаларына арналған мексикалық сленг демонимі. Корольдік испан академиясы мен Мексика тіл академиясы бұл сөзді «Мексика қаласына қатысты» немесе «Мексика қаласына тиесілі» деп анықтайды, әсіресе басқа қалаларда туып, астанаға көшіп келген адамдарды білдіреді.

Терминнің пайда болуы

"Чиланго" сөзінің шығу тегі туралы көптеген теориялар бар. Олардың бірі – бұл сөз науатль тіліндегі Иксачитлан сөзінен шыққан, ол бүкіл Америка құрлығын білдіреді. "Шиланго" сөзі Веракрус аймағында Мексиканың орталық бөлігінен келген адамдарды білдіру үшін де, сондай-ақ майя тіліндегі "килаан" сөзінен шыққан, яғни қылқан немесе қырлы шашты білдіру үшін де қолданылған. Тағы бір теория бойынша, бұл сөз науатль тілінен шыққан "чилан ко", яғни "қызылдардың орны" деген мағынаны білдіреді, және суықтың салдарынан қызарған теріге байланысты, Мексика шығанағындағы науа тайпасы ацтектерді осылай атаған.

Мексика қаласының сыртындағы адамдардың арасында танымал сөз бар: "Haz patria, mata a un chilango" – "Отан үшін жаса, чилангоны өлтір". Бұл сөзді әдеби түрде емес, қызықтап айту үшін қолданады. Сонора штатында пайда болған бұл фраза Мексиканың көптеген штаттарында Мексика қаласының тұрғындарына деген жеккөрушілік пен бәсекелестік сезімін көрсетеді, бұл 1980-ші жылдары ең жоғары деңгейге жеткен. Осыған жауап ретінде чиланголар өздері "Haz patria, educa a un provinciano" – "Отан үшін жаса, провинциалды тәрбиеле" деген фразаны қолдана бастады. Мексика қаласының тұрғындары елдің қалған бөлігінен келген адамдарды "провинциано" деп атайды.

Қазіргі қолданысы

"Чиланго мақтанышы" Мексика қаласына қатысты "Чиланголандия" терминінің пайда болуына әкелді. Осы терминнің қабылдануы 2003 жылдың қараша айында "Chilango" басылымының жарық көруіне себеп болды. Бұл журнал Мексика қаласының ерекшеліктерін және сырттан келгендердің оған деген көзқарасын пародизациялайтын, сонымен қатар нақты оқиғалар туралы мақалалар жариялайтын ай сайынғы юмористик басылым. Журналдың ішінде Time Out қалалық нұсқаулығы да жарияланған, бірақ ол 2007 жылдың басында тоқтатылды. 2004 жылғы желтоқсандағы нөмірінде "Chilango" былай сипатталған:

Қатынасты терминдер

Мексика қаласының тұрғыны үшін қолданылатын тағы екі термин – Дефеньо (DF, Distrito Federal дегеннен туындаған, ресми испан тілінде жоқ сөз) және Капиталино. Олар да кейде жағымды немесе осырату мағынасында қолданылады, бірақ соңғысы көбінесе бейтарап атау ретінде қабылданады. Бұл терминология Мехико қаласының маңындағы немесе айналасындағы аудандарда туып, Мехикоға көшіп келген адамдарға да қолданылуы мүмкін. Егер бұл терминді Мексика штаттарының біріндегі адам қолданса, ол жағымсыз сипаттама болып естіледі.