Кіріспе

Австро-Венгрия генералы (1804–1881)

Людвиг Август Риттер фон Бенедек (14 шілде 1804 – 27 сәуір 1881), сондай-ақ Лайош Бенедек деп те аталады, Людвигтің венгр тіліндегі түрі, австро-венгриялық генерал (фельдцейхмейстер), ең бастысы 1866 жылы прус әскеріне қарсы Königgrätz шайқасындағы жеңіліске ұшыраған императорлық армияны басқарғанымен танымал, бұл оның карьерасын аяқтады.

Алғашқы жылдар

Бенедек Сопрон қаласында дәрігердің ұлы болып дүниеге келген. Ол Вена-Нойштадт қаласындағы Терезиана әскери академиясында оқып, курсын жетінші орынмен аяқтады. 1822 жылы ол Австрия императорлық армиясының 27-ші жаяу әскер полкіне бекітілді. 1833 жылы ол бірінші лейтенант болып тағайындалды және генерал-квартирмейстерлікке жіберілді. 1835 жылы капитан шеніне көтерілді. 1840 жылы Бенедек Галицияның Бас қолбасшысының майоры және адъютанты болды. Галицияда қызмет етіп жүргенде, 1843 жылы ол қайтадан подполковник шеніне ие болды. 1846 жылы Гдов қаласындағы көтерілісті басуы үшін Леопольд орденінің рыцарь кресімен марапатталды және полковник шені берілді.

Италиядағы қолбасшы

1847 жылдың тамызында Бенедек Италиядағы 33-ші жаяу әскер полкіне басшылық етуге тағайындалды. 1848 жылдың 5 сәуірінде ол екі батальоннан құралған, жаңадан құрылған бригаданың басшылығын қабылдады. Бұл бригада алғашқы итальян тәуелсіздік соғысында бірнеше рет шайқасты, оның ішінде 1848 жылы Куртатоне шайқасы ерекше атақты болды. Келесі күні Бенедек әскерін Гойто шайқасына жетекшілік етті. Содан кейін Бенедекке Леопольд орденінің командирлік кресі және Мария Тереза әскери орденінің рыцарьдық кресі табысталды. Осылайша Бенедек ресми түрде рыцарь атанды (содан бері Людвиг, Риттер фон Бенедек деп аталды). 1849 жылдың 3 сәуірінде ол генерал-майор болып, Италиядағы 2-ші армияның Бас штаб бастығының штабына бекітілді.

Венгрия революциясы

1849 жылы Бенедек Венгрияға жіберілді. Гьор шайқасында әскерлерді басқарып, көтерілістің жолына тосқауыл қойды. Сзёрег шайқасында ауыр жарақат алды. Оған Әскери Еңбек ордені беріліп, полк полковнигі шені берілді. Бенедек Италиядағы Радецкийдің штаб бастығы болып тағайындалды. 1852 жылы фельдмаршал-лейтенант шеніне көтерілді, ал 1857 жылы Радецкий зейнетке шыққанда Бенедек ІІ армия корпусының командирі болды.

Сан-Мартино/Солферино шайқасы

1859 жылдың басында Бенедек Екінші итальяндық Тәуелсіздік соғысында 8-ші армия корпусының генерал-командующийі болды. 1859 жылы 27 мамырда ол бүкіл Австрия армиясының екінші қолбасшысы, фельдзегмейстер шеніне көтерілді. 24 маусымда жас император Франц Иосиф I-нің басшылығымен, ол император Наполеон III-нің француз әскерлеріне қарсы Солферино шайқасында шайқасты. Бенедекке Пьемонт-Сардиния королі Виктор Эммануэль II-нің бүкіл армиясы оң жақтан шабуыл жасады, Сан-Мартино шайқасында Солферинодан солтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде. Австриялық бөлімшелер алдымен пьемонттықтарды кері тартты және өз позицияларын ұстап тұруға қол жеткізді. Осы уақытта Франц Иосиф Солферинода жеңіліске ұшырады, ал Бенедек оның Сан-Мартиноға қарай шегінуіне көмектесті. Бенедек 1859 жылы Мария Тереза әскери орденінің командирлік кресімен марапатталды. Австрия жеңілгеннен кейін Бенедек 1860 жылдың 31 қаңтарында Бас штабтың бас квартермейстері болып тағайындалды, ал сәуір айында Венгрияның губернаторы болды. 1860 жылдың 20 қазанында Бенедек Ломбардия, Венеция, Каринтия, Карниола, Тироль және Адриатика жағалауындағы австриялық күштерге қолбасшылық етті және 1862 жылдың 14 қаңтарында соғыс медалімен Леопольд орденінің Ұлы кресімен марапатталды.

Әскери және саяси философия

Бенедек армияның Габсбург монархиясының басты қорғаушысы екеніне және оны либералдық және ұлтшыл күштерден қорғауы керек деген тұжырымға берілген адам болды; династия мен монархқа адалдық ең маңыздысы еді, ал азаматтық мамандықтар мен бизнес өкілдеріне күдікпен қарады. 1861 жылғы наурызда офицерлеріне жолдаған нұсқауда ол "халықаралық революционерлерге, тәжірибесі жоқ заңгерлер мен дәрігерлерге, амбициялы және ақшаға құмар журналистерге, наразы профессорлар мен мектеп мұғалімдеріне", сондай-ақ монархияға қауіп төндіретін "қарызға батқан ақсүйектерге және қорқақ магнаттарға" қарсы ескертті. Бір жыл өткен соң Веронада ол әскердің мақсаты "император және жоғарғы бас қолбасшы үшін қызмет ету, күресу және қажет болған жағдайда құрметпен өлу" екенін мәлімдеді. Бенедек соғыстың дәстүрлі түсінігіне сенді, онда батылдық пен ерлік ең маңызды болды, онда "қарапайым ережелер" "күрделі есептеулерден" артық тұрды. Осы бағытта, ол білімдері мен интеллектуалдық қабілеттеріне қарай іріктелген ұлттық, пруссиялық үлгідегі бас штаб идеясына қарсы болды.

Кенигграц шайқасы

1866 жылы Аустрия-Пруссия соғысы басталғанда Бенедек Солтүстік армияның бас қолбасшысы тағайындалды. Ол бұған дейін үш рет тағайындалудан бас тартып, солтүстік аймақты және жауды білмейтінін айтқан еді. Веронадан аттануын екі айға кешіктіріп, Венаға тек 12 мамырда келді және штабын 26 мамырға дейін Ольмюц (Оломоуц) қаласында орнатты. Сонымен қатар, оның екі штаб бастығы Крисманич пен Хеникштейн оның көңілсіздігі мен жаумен шайқасуға құлшынбауын күшейтті. Пруссиялықтар Австрияның неміс одақтастарына (Гановер, Гессен-Кассель және Саксония) қарсы күш көрсетіп, жеңіске жеткен кезде, Бенедек қорғаныс позициясын сақтап қалды. Император Франц Иосифтің өкілі, подполковник Фридрих Бек, оны шабуылға шығуға шақырғанмен, Бенедек пен оның штабы әскер әлі дайын емес деп жауап берді. Әскери киім-кешек пен рәсімдерге ден қойып, алдағы шайқастарда жақын тікелей шайқастың маңыздылығын баса көрсеткен (пруссиялықтардың оқ-дәрілі мылтықтарының артықшылығына қарамастан), Бенедек әскерін тек маусым айының соңында орналастырды. Олар үш бағытта жүріп, Йозефштадт бекінісі мен Саксония және Силезия тауларындағы өткелдер маңында қорғаныс позициясын иеленді. Пруссиялықтар Богемияға енгенде, Бенедек күштерін жаудың бөлек құрамаларына қарсы шоғырландыра алмады және майданында жеңіліске ұшырады (Траутенаудағы қажырлы қарсылықтан басқа). Тактиканы өзгертуге бұйрық беріп, кенеттен артиллерия атысының маңыздылығын мойындағанмен, басшылық пен сарбаздардың рухы құлдырады, және Бенедек әскерін Ольмюцке қайтаруға бұйрық берді. "Апат" жақын екенін айтып, императордан Пруссиямен бейбіт келісімге келуін өтінді. Бұл өтініш қабылданбағаннан кейін, ол әскерін Садова мен Кенигграц арасындағы Эльбаға қарсы қорғаныс позициясына орналастырды. 1866 жылдың 3 шілдесінде пруссиялықтар шабуыл жасағанда, Бенедек сандық артықшылыққа ие болды. Дегенмен, ол тек Пруссияның бірінші армиясымен ғана кездесетінін күткен, ал тәж мұрагері Фридрих Вильгельм бастаған Пруссияның екінші армиясының келуі, Хлумда Австрияның қанатына шабуыл жасап, австриялық қатарларды бұзды. Бенедек кері шегінуге бұйрық берді және кешке өзі өзеннен өтіп, императорға оның қорқынышы орындалғанын хабарлады. Ол Ольмюцте қайтадан жиналуға ұсыныс жасады, бірақ шегінуге байланысты жағдай нашарлап, жалдамалы әскерлердің қатары шашырап кетті. 10 шілдеде герцог Альбрехт барлық армиялардың бас қолбасшысы болып тағайындалды және Вена төңірегінде қорғаныс орнатты. Алайда, пруссиялықтар өз мақсаттарына жетті және холера індетіне ұшырады, ал австриялықтар соғысқа нүкте қоюға асығысқандықтан, 21 шілдеде қарулы келісімге қол қойылды.

Командалық басқаруды жоғалту

Бұл император Франц Иосиф I-ге қиын жағдай туғызды. Жеңіліске Бенедек кінәлі деп кеңінен талап айтылды. 1866 жылғы 26 шілдеде ол Поцони (Братислава) қаласында бас қолбасшы лауазымынан кетті. Жоғарғы әскери сот сенаты оған қарсы әскери сот процесін бастады және шайқасты тергеуді тапсырды. Бірақ императордың нұсқауымен бұл тоқтатылды. Бенедек жеңілістің себептері туралы ешқашан сөйлемеуге бұйрық алды. 1866 жылғы 8 желтоқсанда "Венская газета" газетінде жарияланған бір мақалада апаттың барлық кінәсі оған таңылғанда, ол жауап беруге құқығы болмады. Империяның бұрынғы бірінші сарбазы тағы он бес жыл бойы Грац қаласында тыныш зейнеткерлікте өмір сүрді және 1881 жылғы 27 сәуірде қайтыс болды.