Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
17 ғасырдағы ағылшын парламенті
17th century English parliament
Үшінші протекторат парламенті 1659 жылдың 27 қаңтарынан 1659 жылдың 22 сәуіріне дейін бір сессия өткізді, ал Шалонер Чуте және Томас Бэмпфьльде – Халық үйінің спикерлері болды. Бұл екі палаталы парламент болды, онда Жоғарғы палата Халық палатасына вето құқығына ие болды.
The Third Protectorate Parliament sat for one session, from 27 January 1659 until 22 April 1659, with Chaloner Chute and Thomas Bampfylde as the Speakers of the House of Commons. It was a bicameral Parliament, with an Upper House having a power of veto over the Commons.
Оқиғалар
Оливер Кромвель қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Ричард Кромвель 1658 жылдың 3 қыркүйегінде Протектораттың Лорд-протекторы болды. Ричард азамат болғандықтан, Армияның толық сеніміне ие болмады, әсіресе әкімшілікте жарты миллион фунт стерлингтік бюджет тапшылығы болғандықтан және Армияға шамамен тоғыз жүз мың фунт стерлинг жалақы төленбеген еді. Оның жалғыз мүмкіндігі – Парламентті шақыру болды, себебі ол билеуші топтың жалпы мойындауы арқылы және Армияға қарыздарды төлеу үшін жаңа салықтар жинау арқылы өзінің беделін нығайта алады деп үміттенеді. 1658 жылдың 9 желтоқсанында ескі сайлау құқығы негізінде Үшінші Протекторат Парламенті шақырылды және 1659 жылдың 27 қаңтарында жиналды. Парламент Ричардты 223 дауысқа 134 қарсы дауыспен Лорд-протектор деп мойындады, бірақ келесі айда бұрынғы жіктер қайтадан көтерілді. «Қауымдастық жақтастары» және Рамп Парламентінің мүшелері (мысалы, сэр Генри Вэйн, Эдмунд Лудлоу және сэр Артур Хаселриг) Протекторатты таратып, 1649 жылдың қаңтарында I Чарльздың өлім жазасын орындауы мен 1653 жылы Оливер Кромвельдің Рамп Парламентін таратуы арасында болған Қауымдастыққа оралуды қалады. Протекторат фракциясын Мемлекеттік хатшы Джон Турло, генерал Джон Ламберт және генерал-майорлар Чарльз Флитвуд және сэр Джон Десборо басқарды. Бұл мүшелер Протекторатты сақтап қалғысы келді, бірақ Армияға кім басшылық етуі және Лорд-протектор болуы керек деген мәселеде келіспеді. «Парламентті қайта құру туралы ұсыныс Кромвеллдердің соңғы билігі кезінде билік пен пайданың тәттілігін татқан және нәрселерді тең бөлуден қорқып, олардың көпшілігінен үлкен қарсылық көріп, сондықтан олар Парламент құру үшін жеткілікті мүшелер қалмағанын қайта-қайта айтты». Негізгі генералдар мен республикалық парламент мүшелерінің бейресми комитеті Чарлинг-Кроста Генри Вэйн кішінің үйінде кездесті; Армиядан Джон Ламберт, полковник Джон Хоунс, полковник Келси, полковник Берри, ал Парламенттен сэр Генри Вэйн, сэр Артур Хаслериг, майор Салоуэй және Эдмунд Лудлоу қатысты. «Армия тарапынан талап етілгендер: 1. Бұрынғы істері үшін өтемақы актісімен қамтамасыз етілуі; 2. Мырза Ричард Кромвельге, сондай-ақ оның қарыздарын төлеуге және болашақта жақсы өмір сүруге мүмкіндік беру үшін, олар осы мәселелер бойынша оған көмектесетінін уәде берген; 3. Заң мен дін қызметкерлерінде реттеуді қажет ететін мәселелер реформалануы және түзетілуі керек; 4. Ұлтты үкіметті халықтың өкілдері және әскери фракция таңдаған сенат жүзеге асыруы керек». Парламент пен Армия арасындағы сенімсіздік қиындықтар тудырып, екі палатаның тиімді жұмыс істеуін қиындатты. Бұл мәселе Парламент генерал-майор Уильям Ботелерді 1656 жылы генерал-майорлар билігі кезінде жасаған әрекеттері үшін импичмент жасауға тырысқанда шиеленісті күйге жетті. Импичмент әрекетіне жауап ретінде 1659 жылдың 6 сәуірінде Армиядағы Грандестер Парламентке Оливер Кромвельдің Протектораты кезінде жасалған барлық әрекеттері үшін әскерилерді қудалаудан қорғауды талап ететін декларация ұсынды. Алайда, Парламенттегі Қауымдастық жақтастарының күшінің артуын сезіне отырып, Десборо мен Флитвуд Ричард Кромвельді Лорд-протектор ретіндегі өкілеттіктерін пайдаланып, 1659 жылдың 22 сәуірінде Парламентті таратуға мәжбүр етті. Грандестер Ричард Кромвельді Армия бақылауында Лорд-протектор ретінде сақтап қалуды және тағы бір Парламент шақырмауды жоспарлады. Алайда, Армияның қатардағы сарбаздары әлі де «Жақсы Ескі Себеп» үшін қолдау білдіріп, жалақыларын толық төлеуді қалағандықтан, олардың позициясы әлсіреп қалды. Бұл қолдау Грандестерді Ричард Кромвельге Үшінші Протекторат Парламентін таратудан бір айдан кейін Рамп Парламентін қайта шақыруға рұқсат беруге мәжбүр етті. Үшінші Протекторат Парламенті кезінде екі спикер және екі спикердің орынбасары болды. Шалонер Чуте 1659 жылдың 27 қаңтарынан 1659 жылдың 14 сәуіріне дейін спикер болып қызмет етті, екі спикердің орынбасары: сэр Лизлебон Лонг 1659 жылдың 9 наурызынан 1659 жылдың 14 наурызына дейін және Томас Бэмпфилд 1659 жылдың 16 наурызынан 1659 жылдың 14 сәуіріне дейін. Томас Бэмпфилд 1659 жылдың 15 сәуірінен 1659 жылдың 22 сәуіріне дейін спикер болды. Үшінші Протекторат Парламентіне екінші Протекторат Парламенті алдын басты, ал одан кейін Рамп Парламенті қайта құрылды.
After the death of Oliver Cromwell his son Richard Cromwell succeeded him as Lord Protector of the Protectorate on 3 September 1658. As a civilian, Richard did not have the full confidence of the Army, particularly as the administration had a perennial budget deficit of half a million pounds and the Army was owed nearly nine hundred thousand pounds in back pay. His only option was to call a Parliament in the hope that it would cement his position by general recognition of the ruling class and by raising new taxes to pay the arrears owed to the Army. The Third Protectorate Parliament was summoned on 9 December 1658 on the basis of the old franchise, and assembled on 27 January 1659. Richard was recognised as Lord Protector by the Parliament by 223 votes to 134, but over the next month the old divisions re surfaced. The "Commonwealthsmen" and members of the Rump Parliament (such as Sir Henry Vane, Edmund Ludlow and Sir Arthur Haselrig) wanted to dismantle the Protectorate and return to the Commonwealth which had existed between the regicide of Charles I in January 1649 and the dismissal of the Rump Parliament by Oliver Cromwell in 1653. The Protectorate faction was led by the Secretary of State John Thurloe, General John Lambert and Major Generals Charles Fleetwood and Sir John Desborough. These members wished to keep the Protectorate but were divided over who should command the Army and be Lord Protector. "The proposition of restoring the Parliament met with great opposition from many of those that had tasted the sweetness of power and profit under the late usurpation of the Cromewells, and who feared a more equal distribution of things; and therefore they everywhere affirmed that there was not a sufficient number of members left to make up a Parliament". An informal committee of key generals and republican parliamentary members met at Henry Vane the Younger's home at Charing Cross; representing the army were John Lambert, Col John Hones, Col. Kelsey, Col. Berry, and representing Parliament were Sir Henry Vane, Sir Arthur Haslerig, Major Saloway and Edmund Ludlow. "The things demanded by those of the army were: 1. To be secured by an act of indemnity for what was past; 2. That some provision of power might be made for Mr. Richard Cromwell, as well as for the payment of his debts, and future subsistence in a plentiful manner, they having promised to take care of him in these particulars; 3. That what should stand in need of regulation both in the law and clergy, should be reformed and amended; 4. That the government of the nation should be by a representative of the people, and by a select senate (chosen in part by the military faction)". Difficulties arose from mistrust between Parliament and the army, making effective working between the two houses problematic. The issues came to a head when Parliament attempted to impeach Major General William Boteler for actions he had carried out during the Rule of the Major Generals in 1656. In response to the attempted impeachment, on 6 April 1659 the Grandees in the Army presented Parliament with a declaration calling for soldiers to be granted immunity from prosecution for all actions carried out during Oliver Cromwell's Protectorate. But accepting that the Commonwealthsmen were in the ascendency in Parliament, Desborough and Fleetwood forced a reluctant Richard Cromwell to use his powers as Lord Protector to dissolve Parliament on 22 April 1659. The Grandees intended to keep Richard Cromwell as Lord Protector under Army control, without calling another parliament. Their position was undermined, however, when it became clear that the Army's rank and file still harboured support for the "Good Old Cause" of the Commonwealth, and still wanted to have their arrears of pay settled. This groundswell of support forced the Grandees to allow Richard Cromwell to re call the Rump Parliament less than a month after the dissolution of the Third Protectorate Parliament. There were two Speakers during the Third Protectorate Parliament and two Deputy Speakers. Chaloner Chute served as Speaker from 27 January 1659 until 14 April 1659, with two deputy speakers: Sir Lislebone Long from 9 March 1659 until 14 March 1659, and Thomas Bampfield from 16 March 1659 until 14 April 1659. Thomas Bampfield was Speaker from 15 April 1659 until 22 April 1659. The Third Protectorate Parliament was preceded by the Second Protectorate Parliament and followed by the return of the Rump Parliament.
Құрамы
Англия мен Уэльстегі сайлау округтері мен орындықтардың таралуы осы Парламент үшін Ұзақ Парламенттегідей болды. Бірақ Шотландия және Ирландиядағы сайлау округтері (тізімді Бірінші Протекторат Парламенті мақаласында қараңыз) өзгеріссіз қалды.
The constituencies and distribution of seats, in England and Wales, for this Parliament reverted to being the same as in the Long Parliament. However the Scottish and Irish constituencies (see list in the First Protectorate Parliament article) remained unchanged.