Кіріспе

17 ғасырдағы ағылшын парламенті

Үшінші протекторат парламенті 1659 жылдың 27 қаңтарынан 1659 жылдың 22 сәуіріне дейін бір сессия өткізді, ал Шалонер Чуте және Томас Бэмпфьльде – Халық үйінің спикерлері болды. Бұл екі палаталы парламент болды, онда Жоғарғы палата Халық палатасына вето құқығына ие болды.

Оқиғалар

Оливер Кромвель қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Ричард Кромвель 1658 жылдың 3 қыркүйегінде Протектораттың Лорд-протекторы болды. Ричард азамат болғандықтан, Армияның толық сеніміне ие болмады, әсіресе әкімшілікте жарты миллион фунт стерлингтік бюджет тапшылығы болғандықтан және Армияға шамамен тоғыз жүз мың фунт стерлинг жалақы төленбеген еді. Оның жалғыз мүмкіндігі – Парламентті шақыру болды, себебі ол билеуші топтың жалпы мойындауы арқылы және Армияға қарыздарды төлеу үшін жаңа салықтар жинау арқылы өзінің беделін нығайта алады деп үміттенеді. 1658 жылдың 9 желтоқсанында ескі сайлау құқығы негізінде Үшінші Протекторат Парламенті шақырылды және 1659 жылдың 27 қаңтарында жиналды. Парламент Ричардты 223 дауысқа 134 қарсы дауыспен Лорд-протектор деп мойындады, бірақ келесі айда бұрынғы жіктер қайтадан көтерілді. «Қауымдастық жақтастары» және Рамп Парламентінің мүшелері (мысалы, сэр Генри Вэйн, Эдмунд Лудлоу және сэр Артур Хаселриг) Протекторатты таратып, 1649 жылдың қаңтарында I Чарльздың өлім жазасын орындауы мен 1653 жылы Оливер Кромвельдің Рамп Парламентін таратуы арасында болған Қауымдастыққа оралуды қалады. Протекторат фракциясын Мемлекеттік хатшы Джон Турло, генерал Джон Ламберт және генерал-майорлар Чарльз Флитвуд және сэр Джон Десборо басқарды. Бұл мүшелер Протекторатты сақтап қалғысы келді, бірақ Армияға кім басшылық етуі және Лорд-протектор болуы керек деген мәселеде келіспеді. «Парламентті қайта құру туралы ұсыныс Кромвеллдердің соңғы билігі кезінде билік пен пайданың тәттілігін татқан және нәрселерді тең бөлуден қорқып, олардың көпшілігінен үлкен қарсылық көріп, сондықтан олар Парламент құру үшін жеткілікті мүшелер қалмағанын қайта-қайта айтты». Негізгі генералдар мен республикалық парламент мүшелерінің бейресми комитеті Чарлинг-Кроста Генри Вэйн кішінің үйінде кездесті; Армиядан Джон Ламберт, полковник Джон Хоунс, полковник Келси, полковник Берри, ал Парламенттен сэр Генри Вэйн, сэр Артур Хаслериг, майор Салоуэй және Эдмунд Лудлоу қатысты. «Армия тарапынан талап етілгендер: 1. Бұрынғы істері үшін өтемақы актісімен қамтамасыз етілуі; 2. Мырза Ричард Кромвельге, сондай-ақ оның қарыздарын төлеуге және болашақта жақсы өмір сүруге мүмкіндік беру үшін, олар осы мәселелер бойынша оған көмектесетінін уәде берген; 3. Заң мен дін қызметкерлерінде реттеуді қажет ететін мәселелер реформалануы және түзетілуі керек; 4. Ұлтты үкіметті халықтың өкілдері және әскери фракция таңдаған сенат жүзеге асыруы керек». Парламент пен Армия арасындағы сенімсіздік қиындықтар тудырып, екі палатаның тиімді жұмыс істеуін қиындатты. Бұл мәселе Парламент генерал-майор Уильям Ботелерді 1656 жылы генерал-майорлар билігі кезінде жасаған әрекеттері үшін импичмент жасауға тырысқанда шиеленісті күйге жетті. Импичмент әрекетіне жауап ретінде 1659 жылдың 6 сәуірінде Армиядағы Грандестер Парламентке Оливер Кромвельдің Протектораты кезінде жасалған барлық әрекеттері үшін әскерилерді қудалаудан қорғауды талап ететін декларация ұсынды. Алайда, Парламенттегі Қауымдастық жақтастарының күшінің артуын сезіне отырып, Десборо мен Флитвуд Ричард Кромвельді Лорд-протектор ретіндегі өкілеттіктерін пайдаланып, 1659 жылдың 22 сәуірінде Парламентті таратуға мәжбүр етті. Грандестер Ричард Кромвельді Армия бақылауында Лорд-протектор ретінде сақтап қалуды және тағы бір Парламент шақырмауды жоспарлады. Алайда, Армияның қатардағы сарбаздары әлі де «Жақсы Ескі Себеп» үшін қолдау білдіріп, жалақыларын толық төлеуді қалағандықтан, олардың позициясы әлсіреп қалды. Бұл қолдау Грандестерді Ричард Кромвельге Үшінші Протекторат Парламентін таратудан бір айдан кейін Рамп Парламентін қайта шақыруға рұқсат беруге мәжбүр етті. Үшінші Протекторат Парламенті кезінде екі спикер және екі спикердің орынбасары болды. Шалонер Чуте 1659 жылдың 27 қаңтарынан 1659 жылдың 14 сәуіріне дейін спикер болып қызмет етті, екі спикердің орынбасары: сэр Лизлебон Лонг 1659 жылдың 9 наурызынан 1659 жылдың 14 наурызына дейін және Томас Бэмпфилд 1659 жылдың 16 наурызынан 1659 жылдың 14 сәуіріне дейін. Томас Бэмпфилд 1659 жылдың 15 сәуірінен 1659 жылдың 22 сәуіріне дейін спикер болды. Үшінші Протекторат Парламентіне екінші Протекторат Парламенті алдын басты, ал одан кейін Рамп Парламенті қайта құрылды.

Құрамы

Англия мен Уэльстегі сайлау округтері мен орындықтардың таралуы осы Парламент үшін Ұзақ Парламенттегідей болды. Бірақ Шотландия және Ирландиядағы сайлау округтері (тізімді Бірінші Протекторат Парламенті мақаласында қараңыз) өзгеріссіз қалды.