Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1615–1662 ж. ағылшын үштікке сенбеуші және унитарий, Джон Биддл немесе Бидл (14 қаңтар 1615 – 22 қыркүйек 1662) – ықпалды ағылшын үштікке сенбеуші және унитарий. Ол көбінесе «Англия унитариандық ілімінің әкесі» деп аталады.
English non Trinitarian and Unitarian, 1615–1662
John Biddle or Bidle (14 January 1615 – 22 September 1662) was an influential English nontrinitarian, and Unitarian. He is often called "the Father of English Unitarianism".
Өмір
Биддл Глостерширдегі Уоттон-андер-Эдж қаласында дүниеге келген. Ол Оксфордтағы Магдален Холлда оқып, 1641 жылы магистр дәрежесін алған. 26 жасында Глостердегі Крипт грамматикалық мектебінің директоры болды. Мектеп Глостер соборымен байланысты болғандықтан, ол оқушыларын Англия шіркеуінің катехизисі бойынша оқытуға міндетті болғандықтан, Киелі кітапты зерттеуге белсенді кірісті. Ол зерттеулерінен соң, Құдайдың үштікке сену доктринасы Киелі кітапта қолдау таппайтынына көз жеткізіп, Құдайдың мәні туралы өз көзқарастарын жариялауға кірісті. Біраз уақыттан кейін ол қайтадан Ньюгейт түрмесіне қамалды, онда 1662 жылғы Кешірім заңымен босатылды. Джон Оуэн өзінің «Vindiciae Evangelicae; немесе, Ізгі хабардың құпиясы қорғалды және социниандыққа қарсы зерттеу» атты зор еңбегінде Биддлге қарсы күшті шабуыл жасады. Ол 1654-55 жылдардағы Парламентпен қайтадан қиындыққа тап болды, ол оның «Екі катехизис» кітабын тәркілеуді бұйырды. Биддлге қарсы ұсыныстар, Үкімет құралының діни бостандыққа қатысты ережелері туралы Палаталардың пікір алмасуының бір бөлігі ретінде жасалды. Бұл, Палатаның секталық радикализмді басуға жасаған әрекеттерінің сәтсіздікке ұшыраған сәтін білдірді. 1655 жылдың қаңтарында Парламент таратылды, бұл Биддлге қарсы іс жүргізуді тоқтатты, және ол сол жылдың мамыр айында босатылды. Бірнеше аптадан кейін Биддл қайтадан қиындыққа тап болды, ол кезде қалалық пресвитерлер 1648 жылғы Құдайға қарсы сөздер туралы жарлықты пайдаланып оны қудалауға шешім қабылдады. Бұл секталарды (әсіресе баптистерді) қорқытты, олар да қудалауға әкелуі мүмкін қауіпті үрдіс көріп, оның жағына бірікті. Оливер Кромвель оны Гозо аралдарына жер аударды, бұл кез келген жау ағылшын Парламентінің құзыретінен тыс жер болды. Биддлді жер аударып, Кромвель секталардың көп бөлігін қылмыстық қудалау қаупіне ұшыратуы мүмкін сот ісінен сақтады. Ол 1658 жылы босатылды. Ол тағы да түрмеге қамалды, ауырып, қайтыс болды. Джошуа Тульминнің Биддл туралы өмірбаяны 1789 жылы жарық көрді.
Biddle was born at Wotton under Edge, Gloucestershire. He studied at Magdalen Hall, Oxford, taking an M. A. in 1641. At the age of 26, he became headmaster of the Crypt Grammar School, Gloucester. The school had links to Gloucester Cathedral, and since he was obliged to teach his pupils according to the Catechism of the Church of England, he immersed himself in the study of the Bible. He concluded from his studies that the doctrine of the Trinity was not supported by the Bible, and set about publishing his own views on the nature of God. After a short while he was again imprisoned, in Newgate, where he remained until amnestied by the 1662 Act of Oblivion. Biddle was strongly attacked by John Owen, in his massive work Vindiciae Evangelicae; or, The Mystery of the Gospel Vindicated and Socinianism Examined. He was again in trouble with the Parliament of 1654–55, which ordered his book A Two fold Catechism seized. Motions were made against Biddle as a part of the Commons’ debate on the Instrument of Government's provisions for religious liberty. They marked the moment when the house's attempts to suppress sectarian radicalism faltered. Parliament was dissolved in January 1655, which ended the proceedings against Biddle, and he was released in May of that year. Biddle found himself in trouble only weeks later when the City Presbyterians decided to prosecute him using the Blasphemy Ordinance of 1648. This scared the sects (especially the Baptists) who, seeing a worrying precedent that could lead to them also being prosecuted, then rallied to his side. Oliver Cromwell exiled him to the Scilly Isles, out of the jurisdiction of any hostile English Parliaments. By exiling Biddle, Cromwell avoided a test case that could have put significant numbers of the sects at risk of prosecution. He was released in 1658. He was imprisoned once more, and became ill, leading to his death. A biography of Biddle by Joshua Toulmin was published in 1789.
Көзқарастар
Ол түпкі күнәні жоққа шығарды, мәңгілік жазаны жоққа шығарды және өлімшілдік туралы трактатты аударды. Ол Рантерлерді айыптады. Ол Киелі кітаптың Құдай сөзі екенін растады, ал оның Христианологиясы Социниандық сипатта көрінеді, Мәсіхтің бұрыннан бар болғанын жоққа шығарып, бірақ оның бойжеткен қызбен туғанын қабылдайды. Биддлдің Мәсіхтің бұрыннан бар болғанын жоққа шығаруы, Пуритандық теолог Джон Оуэннің "Үштік туралы қысқаша мәлімдеме және қорғау" (1669) сияқты еңбектерінің негізгі мақсаты болды.
He denounced original sin, denied eternal punishment, and translated a mortalist tract. He condemned the Ranters. He affirmed that the Bible was the Word of God and his Christology appears to be Socinian, denying the pre existence of Christ but accepting the virgin birth. Biddle's denial of the pre existence of Christ was the main target of works including Puritan theologian John Owen's A Brief Declaration and Vindication of the Doctrine of the Trinity (1669).
Мұра
Биддлдің сана туралы үндеуі Англияда діни бостандық орнатудың маңызды кезеңдерінің бірі болды. Жақында Биддлдің социандық Христиантануы мен мыңжылдық сенімінің үйлесімі 1970 және 1980 жылдары Христадельфиандар және басқа да үштікке сенбейтін топтардың арасында оның еңбектерін қайта жаңғыртуға себеп болды.
Biddle's appeal for conscience was one of the major milestones of the establishment of religious freedom in England. More recently Biddle's combination of Socinian Christology and millennialism has led to a rediscovery of his work among Christadelphians and other non Trinitarian groups in the 1970s and 1980s.