Кіріспе

БҰҰ-да Бразилия, Германия, Үндістан және Жапония

Бразилия, Германия, Үндістан және Жапониядан тұратын G4 елдері – БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде тұрақты орын алуға бір-бірін қолдайтын төрт ел. G7-ден айырмашылығы, онда экономика мен ұзақ мерзімді саяси мақсаттар ортақ болып табылады, G4-тің басты мақсаты – Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшелігіне ие болу. Осы төрт елдің әрқайсысы БҰҰ құрылғаннан бері Кеңеске сайланатын тұрақты емес мүшелердің қатарында болды. Соңғы онжылдықтарда олардың экономикалық және саяси ықпалы едәуір өсіп, тұрақты мүшелерге (P5) тең деңгейге жетті. Дегенмен, G4-тің үміткерлігіне көбінесе "Бірігу үшін келісім" қозғалысы, сондай-ақ олардың экономикалық бәсекелестері немесе саяси қарсыластары қарсы келеді.

Қолдау

Ұлыбритания мен Франция G4 тобының БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде тұрақты орын алуына қолдау көрсетті. Жапонияға АҚШ пен Ұлыбритания қолдау білдірді. P5 мүшелерінің барлығы Үндістанның Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесіне (БҰҰ ҚК) тұрақты орын алу ниетін қолдады, бірақ Қытай бұрын Үндістан Жапониямен бірлесіп орын алуға ұсыныс жасамаса ғана, БҰҰ ҚК-ға тұрақты орын алу ниетін қолдайтынын айтқан. АҚШ Бразилияның мүшелігін қолдауға дайын екенін, бірақ вето құқығынсыз екенін Бразилияға күшті сигналдар жіберді. Сыртқы қатынастар жөніндегі кеңес АҚШ үкіметінің Бразилияны Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшесі ретінде толық қолдауын ұсынды. Бразилияны қазіргі тұрақты мүшелердің үшеуі – Франция, Ресей және Ұлыбритания қолдады. Сыртқы істер министрі Сергей Лавров 2020 жылғы қаңтарда Нью-Делиде өткен «Райсина» диалогында былай деді: «Менің ойымша, Қауіпсіздік Кеңесінің басты кемшілігі – дамушы елдердің жеткіліксіз өкілдігі. Біз Үндістан мен Бразилияның, сондай-ақ африкалық кандидаттың бірге Кеңесте болуға толыққанды құқылы екенін қайталаймыз. Біздің ұстанымымыз бойынша реформаның мақсаты – дамушы елдердің Біріккен Ұлттар Ұйымының орталық органында жақсырақ қаралуын қамтамасыз ету».

Қарсылық

Қазіргі тұрақты мүшелер арасында даулы мемлекеттерді немесе олар қолдамайтын елдерді қосуға қатысты наразылық болды. Мысалы, Жапонияның үміткерлігіне Қытай, Солтүстік Корея, Ресей және Оңтүстік Корея қатты қарсы келеді, олар Жапонияның Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасаған соғыс қылмыстары үшін шын ниетпен өтеу беруі керек деп санайды. Италияның жетекшілігімен G4 елдерінің үміткерліктеріне күшті қарсылық білдірген елдер, негізінен жақын орналасқан кейбір елдердің тұрақты мүше статусына қол жеткізуіне қарсы болатын аймақтық державалардан тұратын «Консенсус үшін бірігу» қозғалысын немесе «Клубты» құрды. «Консенсус үшін бірігу» Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелерінің санын арттыруды және вето құқығын шектеуді қолдайды. Бұл топ Қауіпсіздік Кеңесінде тұрақты орындардың санын арттырудың тек сол орындарды алған елдерге ғана пайда әкелетінін, ал тұрақты емес мүшелікті кеңейтудің БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесін одан да икемді және демократиялық ететініне сенімді. Латын Америкасында Аргентина Бразилияға орын беруге қарсы. Азияда Пәкістан Үндістанның үміткерлігіне қарсы. Африка Одағы тағы бір балама ұсыныс – Езулуни консенсусын ұсынды, онда Африка елдеріне бес жаңа тұрақты емес және екі жаңа тұрақты орын бөлуді талап етті, бұл Қауіпсіздік Кеңесінде Африканың өкілдігінің жетіспеуіне жауап ретінде жасалды.

Белсенділік

G4 ұлғайтылған БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне өздеріне қоса екі африкалық елді қосуды ұсынды. 2005 жылдың жазында өткен бірнеше конференцияда Африка Одағы екі үміткерді анықтауға келісе алмады: Мысыр, Нигерия және Оңтүстік Африка барлығы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты африкалық орындығына талапкер болды. 2005 жылдың қыркүйек айында БҰҰ Бас Ассамблеясы БҰҰ-ның 60 жылдығын тойлады және мүшелері бірқатар қажетті реформалар, соның ішінде кеңейтілген Қауіпсіздік Кеңесі туралы шешім қабылдауға тиіс болды. Дегенмен, келісімге келуге дайындықсыздық ең шұғыл реформаларды да тоқтатты; 2005 жылғы қыркүйектегі Бас Ассамблея БҰҰ үшін кері қадам болды. G4 барлық төрт елдің (сондай-ақ екі африкалық елдің) БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшесі болу мақсатын сақтап қалды. 2006 жылдың қаңтарында Жапония Африка Одағының біртұтас жоспарға бірігуіне кедергі келтірмей, G4 қарарының қайта қарастырылуын қолдамайтынын мәлімдеді. Осы аралықта Жапонияның G4 тобымен қарым-қатынасы өзара байланыссыз болған жоқ. G4 2011 жылғы 12 ақпанда бірлескен мәлімдеме жасады, онда олардың сыртқы істер министрлері БҰҰ Бас Ассамблеясының ағымдағы сессиясында нақты нәтижеге жетуге келісті. 2015 жылдың қыркүйек айында Үндістанның премьер-министрі Нарендра Моди БҰҰ Бас Ассамблеясының 69/560 қаулысы консенсус негізінде қабылданғаннан кейін G4 елдерінің басшыларын саммит өткізуге шақырды, бұл алғаш рет ілгерілеуді қамтамасыз етті. 2017 жылы G4 елдері тұрақты БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің орындығына ие болған жағдайда уақытша вето құқығынан бас тартуға дайын екені хабарланды. 2019 жылдың қыркүйек айында БҰҰ Бас Ассамблеясының 74-ші сессиясы барысында жасалған бірлескен баспасөз мәлімдемесінде G4 министрлері БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің ерте және жан-жақты реформасына деген берік міндеттемелерін қайталады. 2020 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының 75 жылдығын еске ала отырып, G4 министрлері Бас Ассамблеяның ағымдағы сессиясы Қауіпсіздік Кеңесінің «ерте реформасы» туралы шақыруды іске асыруға жол ашады деп үміттенді және болашақ реформаның тұрақты және тұрақты емес мүшеліктерінде Африканың өкілдігін толық қолдайтынын атап өтті. 2023 жылдың қыркүйегінде БҰҰ Бас Ассамблеясының 78-ші сессиясы барысында жасалған бірлескен баспасөз мәлімдемесінде G4 сыртқы істер министрлері БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің реформасы жөніндегі келіссөздердің ағымдағы жай-күйін талқылады және Қауіпсіздік Кеңесінің кеңейтілуі оны көбірек өкілдік ететін, заңды, тиімді және нәтижелі ету үшін маңызды екенін қайталады, сондай-ақ реформаланған және кеңейтілген Кеңестің тұрақты және тұрақты емес мүшеліктерінде Африканың өкілдігі болуы қажеттігін қосты.