Кіріспе

Америка-канад теміржол әкімшісі (1853–1923)

Томас Джордж Шонесси, 1-ші барон Шонесси, (6 қазан 1853 – 10 желтоқсан 1923) – америкалық-канад теміржол әкімшісі. Милуоки және Сент-Пол темір жолында (Чикаго, Милуоки, Сент-Пол және Тынық мұхиты темір жолының алдыңғысы) кеңсеші және бухгалтер болып бастап, кішігірім қызметтен өсіп, 1899 жылдан 1918 жылға дейін Канада Тынық мұхит темір жолының президенті болды. Бірінші дүниелік соғыстағы Канада Тынық мұхит темір жолына басшылық еткені және соғысқа қосқан үлесі үшін Шонесси 1916 жылғы 1 қаңтарда Ұлыбритания жұртына Канада Доминионындағы Монреаль қаласының және Лимерик графтығындағы Эшфордтың бароны Шонесси атанды.

Өмірбаян

Шонесси 1853 жылдың 6 қазанында Висконсин штатының Милуоки қаласында дүниеге келген. Ол ирландтық католиктердің ұлы, лейтенант Том Шонесси (1818–1903), ерте Милуоки полиция департаментіндегі "ең тапқыр детективтердің және патрульдік полицейлердің бірі", және оның әйелі Мэри Кеннеди (1826–1905). Оның әкесі Лимерик графтығының Килледи қаласындағы Эшфордта дүниеге келген, әйелі сияқты, олар 1840 жыл шамасында Ұлы ашаршылықтан бұрын Америка Құрама Штаттарына келді. Шонесси Милуокидің Спенсер бизнес колледжінде қысқа ғана уақыт оқыды, бірақ 16 жасында Милуоки және Сент-Пол теміржолында жұмыс істеді, бастапқыда сатып алу бөлімінде клерк, содан кейін бухгалтер болып жұмыс істеді. 1875 жылы Висконсин штатының әскери жасағының 1-ші полкінің адъютанты болды. Сол жылы ол Милуокидің үшінші округінен қалалық кеңеске сайланды, ол кезде бұл округте көптеген ирланд-американдықтар тұрды. Ол 1875 жылдан 1882 жылға дейін қайта сайланды, соңғы жылы Кеңес төрағасы қызметін атқарды. және 1882 жылы қысқа мерзімге оның президенті болды. 1880 жылы Уильям Корнелиус Ван Хорн, қазір Чикаго, Милуоки және Сент-Пол теміржолының жаңа бас инспекторы, оны жалпы сатып алу агенті етіп тағайындады. Шонесси мен екі әріптесі басқа ірі теміржолдардың дүкендер бөлімдерінің ең жақсы тәжірибелері туралы есеп дайындап, жолдың өзінің тәжірибесінде өзгерістер енгізуді ұсынғаннан кейін, Шонессиге Милуоки теміржолындағы өзгерістерді жүзеге асыру міндеті жүктелді.

Канадалық Тынық мұхит темір жолы

Шонесси 1882 жылдың қараша айында Канадалық Тынық мұхиты темір жолының бас сатып алу агенті болып жұмыс істеу үшін Монреальге келді. Ван Хорнның жеке телеграфшысы Е.А. Джеймс оны «әдемі киінген, сергекті жас жігіт, таяқ ұстап, біз «жанды сым» дейтін адамның белгілерін көрсетеді» деп сипаттады. Әрқашан жақсы киінген, мінсіздікке ұмтылған Шонесси (ол сонымен қатар мәжбүрлі мінезді де болған сияқты; ол тазалыққа аса мән беріп, күнделікті қолын бірнеше рет жуатын, ал президент болып тұрғанда лифтке ешкіммен бірге мінбейтін) шығындарды қатаң бақылаумен және сатып алулар мен басқа да шығындарды мұқият тексеруімен танымал болды. «Канадалық биографиялық анықтама» кітабында Шонессидің адам табиғатына деген пессимистік көзқарасы бар екені айтылған. Ол мүмкіндік туғанда жеткізушілердің, мердігерлердің, тасымалдаушылардың, жұмысшылардың және кез келген адамның компанияны алдауына сенімді болды. Сондықтан үнемі күшті бақылау қажет еді. Барлық іс-әрекеттер оның енгізген көптеген ережелер мен регламенттерге сәйкес болуы керек еді. Ол тіпті ұсақ бұзушылықтарды да анықтап, оларды жасағандарды көпшілік алдында ұятқа қалдыратын, әдетте ақпаратты мәңгілік тіркеуге алу үшін жазбаша түрде жазатын. Компанияның ең сенімді мердігерлері мен жоғары лауазымды қызметкерлері де, егер қажетті жұмысты уақытында аяқтау үшін тырысып, оның жүйесіне қайшы келетін баға төлесе немесе басқа да тәртіпсіздіктер жасаса, оның ашуына ұшырауы мүмкін еді. Ол төлемдерді заң мен практикалық жағдайларға рұқсат берген жағдайда, кез келген сылтаумен мүмкіндігінше кешіктіру арқылы шығындарды басқарды: бұл практика КСР тарихының көп бөлігінде, әсіресе 1885 жылдың басында, Супериор көлінің жағасындағы қиын учаскесі корпорацияның сенімі мен кредитімен қаржыландырылған кезде, темір жолдың аман қалуына ықпал еткені айтылады. Шонесси 1885 жылы КСР бас менеджерінің көмекшісі, ал 1889 жылдың қыркүйегінде президенттің көмекшісі болды. 1891 жылы Шонесси темір жолдың директоры және вице-президенті болды. Ол 1898 жылдың 12 маусымында президент лауазымына Ван Хорнның орнын басты. Ол дереу Монреаль корпорациясының бас кеңсесінде қаржылық операцияларды орталықтандыруға кірісіп, бюджетті, табысты және үлестіруді орталықтандырылған бақылауға алды, ал операциялық бақылауды далалық бөлім басшыларына жүктеді; бұл саясатты ол Ван Хорнға біраз уақыттан бері ұсынып келген. Ол Ван Хорнды өте құрметтеді және ұзақ жылдар бойы оның меценатының достығы мен көмегіне риза болды, бірақ Ван Хорнның жүйелі ұйымдастыру мен басқарудың жетіспеушілігі туралы мұрасы туралы ашық айтты.

Шонессидің төрағалық етуімен ККР

Оның президенттігі кезінде Канадалық Тынық мұхитының пароходтық қызметтері, бастапқыда ішкі, содан кейін Ванкуверден Азияға (Императрица желісі), одан кейін Атлантика арқылы, тұрақты түрде кеңейтіліп, жаңартылды, нәтижесінде бұл темір жол әлемдегі ірі кеме иелерінің біріне айналды. Туризмді және жолаушылар ағынын дамыту мақсатында, Маритимнен Викторияға дейін жаңа немесе CPR-ге тиесілі бар қонақ үйлер, шалелер және тау лагерлері кеңейтілді немесе салынды, олардың барлығы Шонессидің тазалыққа қатысты қатаң талаптарына сай келді. Шонесси басшылығымен CPR Канаданың Біріктірілген кен және металлургия компаниясын және Кроу-Нест-Пасс темір жолын бақылады. Шонессинің басқаруы кезінде КПР-дің Батыс Канададағы ұзындығы дерлік екі есеге артты. Канаданың Солтүстік темір жолы мен Grand Trunk Railway саяси жағынан ұнамсыз CPR-мен (өзінің алғашқы жылдары федералдық ақшалай және жер жәрдемақыларынан пайдаланған) тиімді бәсекелесу үшін субсидиялар іздеді және көбінесе алды. Шонесси жаңадан құрылған Теміржол комиссиясы алдында өзінің позициясын сақтап, Батыс Канададағы жоғары тарифтердің жоғары шығындармен негізделгенін сәтті дәлелдеді, бұл аргумент 1914 жылы Комиссия тарапынан ресми түрде қабылданды. Ол туралы былай делінеді: «Теміржолдарды басқарушы ретінде [ол] осы құрлықта теңдесі жоқ, яғни ол осы салада әлемде де теңдесі жоқ».

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Шонесси Империяның соғысын жақтады және оған КПР-дің барлық ресурстарын жұмсады. Шонессидің соғысқа қолдау көрсету жұмысы 1916 жылы оның абыройлы лауазымға көтерілуіне себеп болды. Осы кезде бұрынғы Милуоки тұрғыны "империалисттердің империалисті, монархтың, империяның және ұлттың адал жақтасы" болған, сондықтан оған британдықтар Х.Х. Асквит үкіметінде министрлік қызмет ұсынды (бірақ ол бас тартты). Оның екі ұлының кішісі (екеуі де шетелде қызмет ететін) Альфред Томас 1916 жылғы 31 наурызда Францияда, Канадалық экспедициялық корпусында қызмет етіп жатқанда қаза тапты. Шонесси 1918 жылы көзінің нашарлауын себеп көрсетіп, КПР президенті лауазымынан кетті. Ол өмірінің соңына дейін директорлар кеңесінің төрағасы болып қызмет етті.

Өлім

Шонесси 1923 жылдың 10 желтоқсанында, бір күн бұрын болған жүрек талмасынан қайтыс болды. Өлім төсегінде ол Канадтық теміржол компаниясының (CPR) басшысы, оның ізбасары Эдвард Вентворт Биттиге: "Мүлікті сақтап тұрыңыз. Бұл үлкен канадалық мүлік және үлкен канадалық кәсіпорын" деп тапсырды. Оның үлкен ұлы Уильям Джеймс Шонесси екінші барон Шонесси атанды. Ол Монреальдегі Нотр-Дам-де-Ньеж бейістігіне қойылды.

Бизнес және саяси көшбасшылық

Шонесси КСР-ді Монреаль банкі, Корольдік траст компаниясы, Солтүстік Американың апаттан сақтандыру компаниясы және Солтүстік Американың кепілдік компаниясы сияқты көптеген ірі қаржы институттарының директорлар кеңесінде өкілдік етті. Ол Канаданың ағылшын тіліндегі корпоративтік элитасының көпшілігімен (Ван Хорн және өзі сияқты бұрынғы американдықтарды қоса алғанда) Либералдық үкімет ұсынған Америка Құрама Штаттарымен өзара еркін сауда келісіміне қарсы болды және олардың көпшілігі сияқты, 1911 жылғы сайлауда Роберт Борденнің консервативтік оппозициясын күшпен қолдады, нәтижесінде Лориедің либералдары 15 жылдық биліктен кейін құлатылды. Шонесси «Канаданың шығыс және батыс сауда арналарын дамытыңыз» деп кеңес бергенде, бұл саясаттың оның темір жолының қаржылық мүддесіне сай екені дереу айтылды.

Жеке өмірі мен мұрасы

Монреальдің Алтын шаршы миліндегі Шонесси үйін 1876 жылы Монреаль сәулетшісі Уильям Томас жобалаған. Бастапқы көлемінен қысқарғанмен, 1974 жылы Канаданың ұлттық тарихи ескерткіші деп жарияланды және қазір Канаданың сәулет орталығының құрамына кіреді. Үйдің маңындағы аудан Шонесси ауылы деп аталады. Ванкувердің беделді Шонесси ауданы да оның құрметіне аталған. 1880 жылы Элизабет Бриджит Нейглге үйленді. Шонессилердің екі ұлы болды (Уильям Джеймс Шонесси – Коннаут герцогинясының ирланд-канадтық рейнджерлерінің капитаны және адъютанты, екінші Шонесси бароны; және Альфред Томас Шонесси, 1916 жылы Францияда Канада экспедициялық корпусында капитан болып қызмет еткен кезде қаза тапты) және үш қызы, соның ішінде Маргарет Кэтлин Шонесси, оның құрметіне CPR лайнері аталды. Альфред Томас – жазушы және продюсер Альфред Шонессидің әкесі, ол «Жоғарыда, төменде» сериалының сценарий редакторы ретінде, сондай-ақ режиссер және актер Дэвид Шонесси мен актер Чарльз Шонессинің («Өмір күндері», «Нэнни») әкесі ретінде танымал. Канада архиві оның CPR-дегі (1913–1922) кейінгі жылдарына қатысты құжаттарын, сондай-ақ отбасымен байланысты басқа материалдарды, әсіресе екінші Шонесси бароны туралы деректерді сақтайды. Бұл құжаттар Альберта штатының Калгари қаласындағы Гленбоу архивінде орналасқан. Шонесси – 1906 жылы Мичиган штатының Уайандоттегі Детройт кеме құрылысы компаниясы салған 6276 тонналық, 500 футтық «Сэр Томас Шонесси» болаттан жасалған Ұлы көлдердегі жүк тасымалдаушы кемесінің атымен аталады. Бұл кеме Огайо штатының Кливленд қаласындағы Дженкинс Steamship Company компаниясына тиесілі болған. 1936 жылғы навигация маусымының ашылуына дейін «Сэр Томас Шонесси» кемесі Монреальдегі Mohawk Navigation Company, Ltd. компаниясына сатылды, ол кемені карьерасының соңына дейін Ұлы көлдерде пайдаланды. 1969 жылы кеме металл тескісіне сатылды.