Кіріспе

Мысыр және Судан сұлтаны (1853–1917)

Сұлтан Хусейн Камель (21 қараша 1853 – 9 қазан 1917) 19 желтоқсан 1914 жылдан 9 қазан 1917 жылға дейін Мысыр сұлтаны болды, бұл Мысыр үстінен британдық протекторат кезеңіне сәйкес келді. Ол 1517 жылы Османлылар Мысырды жаулап алғаннан кейін II Туман сұлтанды өлтіргеннен бері Мысыр сұлтаны атағын алған алғашқы адам болды.

Өмір

Хусейн Камель – 1863-1879 жылдар аралығында Мысырды басқарған хадиф Исмаил пашаның екінші ұлы. 1914 жылдың 5 қарашасында британдық әскерлер оның немере інісі Хедвип Аббас Хилми II-ні құлатып, 1914 жылдың 19 желтоқсанында Хусейн Камель Мысыр сұлтаны деп жарияланды. Египет сұлтандығы Осман империясынан бұрынғы Мысыр сұлтандығын қайта орнату ретінде көрсетілсе де, жаңадан құрылған Мысыр сұлтандығы британдық протекторат болып табылды, саяси және әскери билік британдық шенеуніктерге жүктелді. Бұл Мұхаммед Әлидің 1805 жылы билікті басып алғаннан бері көбінесе формалды болған Мысырдағы Осман билігінің заңдық күшін жойды. Хусейн Камель қайтыс болғаннан кейін, оның жалғыз ұлы, ханзада Камал әл-Дин Хусейн, таққа отырудан бас тартты, ал Хусейн Камельдің інісі Ахмет Фуад Фуад I ретінде таққа отырды. Нағиб Махфуздың "Сарайдағы жол" романының басында Ахмад Абд әл-Жаувад: «Принц Камал әл-Дин Хусейн қандай жақсы адам! Оның не істегенін білесіз бе? Британдықтар билікте тұрғанда, ол қайтыс болған әкесінің тағына отырудан бас тартты» дейді. Султан Хусейннің таққа отыру және жерлеу рәсімдерінің стереоскоптық суреттерін Каирдегі Америка университетінің сирек кітаптар мен арнайы жинақтардың цифрлық кітапханасынан табуға болады.