Кіріспе

Утопиялық ойшыл және романист

Этьен Габриэль Морелли (Étienne Gabriel Morelly; 1717–1778) – француз утопиялық ойшылы, философы және романист. Басқа жағдайда "белгісіз салық қызметкері" және мұғалім болған ол, бұл кітабы бастапқыда Руссо мен Дидро сияқты философтарға жатқызылған.

Контурлық

Табиғат кодексіне сәйкес, "меншік болмаған жерде оның зиянды салдары да болмайды". Морелли әлеуметтік және моральдық кемшіліктердің көбі жеке меншік нәтижесінде туындайды деп сенгендіктен, оның ұсынған конституциясы жеке меншіктің көп бөлігін жояды. Оның утопиясының осы ерекшелігінің нәтижесінде Морелли кейінгі социалистік және коммунистік ойшылдардың маңызды алдашысы ретінде қарастырылады. Франсуа Ноэль Бабеф, Шарль Фурье, Пьер Жозеф Прудон, Луи Бланк, Фридрих Энгельс және Карл Маркс өздерінің еңбектерінде Мореллидің идеяларын талқылады. Морелли ұсынған "қасиетті және негізгі заңдардың" бірі: "Қоғамда ешкімге жеке меншік ретінде немесе капитал ретінде ештеңе тиесілі болмайды, тек адамның қажеттіліктері, ләззаты немесе күнделікті жұмысы үшін дереу пайдаланатын заттары ғана". Ол жеке адамның қажеттілігінен артық мүлікті иеленуіне, әсіресе, басқаларды жұмысқа алу үшін жеке меншікке қарсы болды. Мореллидің пікірінше, "Барлық берік өнімдер азаматтардың барлығына күнделікті немесе белгілі бір уақыт аралығымен тарату үшін қоғамдық қоймаларда жиналады". Ол сондай-ақ жеке тұлғалар арасындағы саудаға тыйым салуды ұсынды: "Қасиетті заңдарға сәйкес, азаматтар арасында ештеңе сатылмайды немесе айырбасталмайды. Мысалы, көкөніс, жеміс-жидек қажет болған адам, оларды өсірген адам әкелген алаңға барып, бір күнге ғана қажетін алады".