Кіріспе
Италия жазушысы Джованни Папини (9 қаңтар 1881 – 7 шілде 1956) – итальяндық журналист, очеркші, романист, әңгімеші, ақын, әдеби сыншы және философ. ХХ ғасырдың басы мен ортасындағы даулы әдеби тұлға, ол итальяндық прагматизмнің ең алғашқы және ынталы жақтасы және таратушысы болды. Папини жазу стилімен құрметке ие болды және қызу пікірсайыстарға қатысты. Футуризм және постдекадентизм сияқты авангардтық қозғалыстарға қатысып, ол бір саяси және философиялық ұстанымнан екіншісіне жиі ауысты, әрқашан қанағатсыздық пен аласұру сезімінде болды: антиклерикализм мен атеизмнен католицизмге көшті, ал 1915 жылға дейінгі белсенді араласушылықтан соғысқа қарсылыққа келді. 1930 жылдары жекелеушіліктен консерватизмге ауысқаннан кейін, нацизмге қарсылығын сақтап, фашист болды. "Леонардо" (1903) және "Ласерба" (1913) журналдарының негізін қалаушылардың бірі ретінде, ол әдебиетті "қимыл" ретінде қарастырып, өзінің жазбаларына сөздік және бейшарапаттық үн берді. Өзін-өзі оқытса да, ол итальяндық футуризм мен жастардың алғашқы әдеби қозғалыстарында жетекші рөл атқарған, ықпалды иконокласт редактор және жазушы болды. Флоренцияда жұмыс істей отырып, ол Бергсонның француздық интуиционизмі және Пирс пен Джеймстің ағыл-американдық прагматизмі сияқты шетелдік әдеби-философиялық және саяси қозғалыстарға белсенді қатысты. Италия мәдениеті мен өмірінің дамуын жеке және арманды көзқараспен ілгерілете отырып, ол Рим-католик діни сенімдерінің өкілі болды. Папинидің әдеби жетістігі 1906 жылы жарық көрген "Il crepuscolo dei filosofi" ("Философтардың сұсқыры") және 1913 жылы жарық көрген автобиографиялық романы "Un uomo finito" ("Аяқталған адам") еңбектерімен басталды. Оның идеологиялық таңдауынан кейін Папинидің шығармалары өлімінен кейін ұмытылып, кейіннен қайта бағаланып, құрметтенді: 1975 жылы аргентиналық жазушы Хорхе Луис Борхес оны "негізсіз ұмытылған" автор деп атады.
Giovanni Papini (9 January 18818 July 1956) was an Italian journalist, essayist, novelist, short story writer, poet, literary critic, and philosopher. A controversial literary figure of the early and mid twentieth century, he was the earliest and most enthusiastic representative and promoter of Italian pragmatism. Papini was admired for his writing style and engaged in heated polemics. Involved with avant garde movements such as futurism and post decadentism, he moved from one political and philosophical position to another, always dissatisfied and uneasy: he converted from anti clericalism and atheism to Catholicism, and went from convinced interventionism – before 1915 – to an aversion to war. In the 1930s, after moving from individualism to conservatism, he finally became a fascist, while maintaining an aversion to Nazism. As one of the founders of the journals Leonardo (1903) and Lacerba (1913), he conceived literature as "action" and gave his writings an oratory and irreverent tone. Though self educated, he was an influential iconoclastic editor and writer, with a leading role in Italian futurism and the early literary movements of youth. Working in Florence, he actively participated in foreign literary philosophical and political movements such as the French intuitionism of Bergson and the Anglo American pragmatism of Peirce and James. Promoting the development of Italian culture and life with an individualistic and dreamy conception of life and art, he acted as a spokesman for Roman Catholic religious beliefs. Papini's literary success began with Il crepuscolo dei filosofi ("The Twilight of the Philosophers"), published in 1906, and his 1913 publication of his autobiographical novel Un uomo finito ("A finished man"). Due to his ideological choices, Papini's work was almost forgotten after his death, although it was later re evaluated and appreciated again: in 1975, the Argentine writer Jorge Luis Borges called him an "undeservedly forgotten" author.
Ерте өмір
Флоренцияда, Борго-дельи-Альбициден қарапайым жиһаз сатушының (және Джузеппе Гарибальдидің «Қызыл жейделілер» тобының бұрынғы мүшесі) ұлы ретінде дүниеге келген Папини, әкесінің қатал антиклерикалдық көзқарастарынан сақтау үшін анасының жасырын шақыру рәсімінен өтті. Көбінесе өзіндік білім алған Папини, ресми университет дипломын ең жоғары білімі – мұғалімдік куәлікпен алмастырды. Папинидің балалық шағы шалқары, жалғыздыққа толы болды. Ол кез келген сенімге, шіркеуге, сондай-ақ құлдықтың кез келген түріне (оның дінмен байланысты екенін сезінетін) қарсы болды; ол барлық мәдениеттерді қамтитын энциклопедия жазу идеясына құмар болды. 1900-1902 жылдары Жоғары оқу институтында білім алған ол, бір жыл ағылшын-итальян мектебінде сабақ берді, ал 1902-1904 жылдары Антропология мұражайында кітапханашы болып жұмыс істеді. Әдеби өмір Папиниді қызықтырды, ол 1903 жылы «Il Leonardo» журналын құрды, онда «Джан Фалько» псевдониммен мақалалар жариялады. Оның серіктестерінің арасында Джузеппе Преццолини, Боргезе, Вайлати, Костетти және Кальдерони болды. «Леонардо» арқылы Папини және оның авторлары Италияға Киркегор, Пирс, Ницше, Сантаяна және Пуанкаре сияқты маңызды ойшылдарды таныстырды. Кейіннен ол Энрико Коррадини басқарған «Il Regno» ұлттық басылымының штатына қосылды, ол Италияның отаршылдық экспансиясын қолдау үшін «Associazione Nazionalistica Italiana» ұйымын құрған еді. Папини Уильям Джеймс пен Анри Бергсонмен танысты, олар оның ерте туындыларына зор әсер етті. Ол әңгімелер мен эсселер жариялай бастады: 1906 жылы «Il Tragico Quotidiano» («Күнделікті трагедия»), 1907 жылы «Il Pilota Cieco» («Соқыр ұшқыш») және «Il crepuscolo dei filosofi» («Философтардың сұсқыры»). Соңғысы Иммануил Кант, Георг Вильгельм Фридрих Гегель, Огюст Конт, Герберт Спенсер, Артур Шопенгауэр және Фридрих Ницше сияқты орнықты және әртүрлі зиялы тұлғалармен пікірсайыс тудырды. Папини философияның өлімін және ойлаудың өзін жоюды жариялады. Ол қысқа мерзімге футуризм және басқа да зорлық-зомбылыққа және азаттыққа ұмтылатын модернизммен әуестенді. 1907 жылы Папини Джацинта Джованьолиге үйленді; олардың екі қызы болды.
In 1907 Papini married Giacinta Giovagnoli; the couple had two daughters.
Бірінші дүниежүзілік соғыстың алдында және кезінде
1907 жылы Il Leonardo журналынан кеткеннен кейін Джованни Папини тағы бірнеше журналға негіз салды. Біріншіден, ол 1908 жылы «La Voce» журналын, содан кейін Джованни Амендола мен Преццолинимен бірге «L'Anima» журналын жариялады. 1913 жылы (Италия Бірінші дүниежүзілік соғысқа кірер алдында) ол «Lacerba» (1913–1915) журналын іске қосты. Үш жыл бойы Папини «Mercure de France» журналының тілшісі болды, кейіннен «La Nazione» газетінің әдеби сыншысы қызметін атқарды. 1918 жылы ол Арденго Соффимен бірлесіп тағы бір журнал – «La Vraie Italie» журналын шығарды. Оның қаламынан көптеген кітаптар туды. «Сөздер мен қан» («Parole e Sangue») атты еңбегінде оның негізгі атеизмі көрінді. Сонымен қатар, Папини Иса мен апостол Жоханның гомосексуалистік қатынаста болғаны туралы болжам айту арқылы дау туғызуға тырысты. 1912 жылы ол өзінің ең танымал туындысын – автобиографиялық роман «Un Uomo Finito» («Аяқталған адам») жариялады (Ұлыбританияда «A Man — Finished», АҚШ-та «The Failure» деп аталды). 1915 жылы жарық көрген «Cento Pagine di Poesia» («Жүз бет поэзия») поэзиялық проза жинағында (кейін «Buffonate», «Maschilità» және «Stroncature» жинақтары жарық көрді), Папини өзін Джованни Боккаччо, Уильям Шекспир, Иоганн Вольфганг фон Гёте сияқты классиктермен, сондай-ақ Бенедетто Кроче мен Джованни Джентиль сияқты замандастарымен және Габриэль Д’Анунционың аз танымал шәкірттерімен қатар қойды. Бір сыншы оның туралы былай деп жазды:
Джованни Папини [ ] – бүгінгі Италияның ең дара тұлғаларының бірі. Ол – қазіргі заманның шындықты тынымсыз іздеуінің көрнекті өкілі, ал оның туындылары көптеген «тәуелсіздіктер» сияқты, өткенді білмеуге емес, оны зерттеу мен түсінуге негізделген жаңалыққа толы. Ол 1917 жылы «Opera Prima» деген атпен өлеңдер жинағын жариялады. 1921 жылы Папини жаңадан қабылдаған Рим католиктігін жариялады, оның «Storia di Cristo» («Мәсіх тарихы») кітабы жиырма үш тілге аударылып, әлемдік деңгейде сәттілікке жетті. Одан кейін жарық көрген өлеңдер жинақтарынан соң, ол «Gog» (1931) сатиралық туындысын және «Dante Vivo» («Тірі Данте» немесе «Егер Данте тірі болса»; 1933) эссесін жариялады.
Екінші дүниежүзілік соғыс және фашизммен ынтымақтастық
1935 жылы фашистік билік Папинидің «кемшінсіз абыройын» тағайындау арқылы растағанда, ол Болонья университетінде оқытушы болды. 1937 жылы Папини итальян әдебиеті тарихының бірден-бір томын жариялады және оны Бенито Муссолиниге арнады: «Поэзия мен ақындардың досы, Дучеге», соның арқасында академиялық салада, әсіресе итальяндық Ренессансын зерттеуде жоғары лауазымдарға ие болды. 1940 жылы Папинидің «Storia della Letteratura Italiana» шығармасы нацистік Германияда «Мәңгілік Италия: Әріптер империясындағы ұлылар» (неміс тілінде: Ewiges Italien – Die Großen im Reich seiner Dichtung) деген атпен жарық көрді. Папини 1941-1942 жылдары Йозеф Геббельс құрған «Еуропа жазушылар лигасы» (Europäische Schriftstellervereinigung) вице-президенті болды. 1943 жылы фашистік режим құлағаннан кейін Папини «Фра Бонавентура» деген есіммен Ла-Вернадағы францискан монастыріна кірді.
Соңғы жылдар
Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында көпке дейін сенімсіздікке ұшыраған Папиниді католик саяси оңшылдары қорғады. Оның шығармалары әртүрлі тақырыптарды қамтыды, оның ішінде Микеланджелоның өмірбаяны да бар, сонымен қатар ол мұңды және трагикалық эсселерді жариялауды жалғастырды. Ол "Corriere della Sera" газетімен ынтымақтастық етіп, одан кейін кітап түрінде жарық көрген мақалалар жазды. Папини прогрессивті параличтен (моторлық нейрон ауруының салдарынан) зардап шекті және өмірінің соңғы жылдарында көзі көрмей қалды. Ол 75 жасында қайтыс болды. Өнер тарихшысы Ричард Дорменттің сөзіне сәйкес, Франсиско Франко режимі мен НАТО Папинидің ойдан шығарылған сұхбаттар жинағын ("Il Libro Nero", 1951) Пабло Пикассоға қарсы насият құралы ретінде пайдаланып, оның коммунистік бейнесін түсірді. 1962 жылы суретші өзінің биографы Пьер Дайкстен бұл жалған сұхбатты әшкерелеуді сұрады, ол "Les Lettres Françaises" басылымында жариялады. Папиниге субъективті ықтималдық теориясын қалаған Бруно де Финетти және Хорхе Луис Борхес ерекше құрмет көрсетті, Борхес Папинидің "адалсыз ұмытылғанын" айтты және оның кейбір әңгімелерін "Вавилон кітапханасына" қосты.
Танымал мәдениетте
Папини Мина Лой жазған, оныңпен роман болған бірнеше өлеңде кейіпкер ретінде кездеседі. Уоллес Стивенс "Папиниге жауап" атты өлең жазған. Папини Колумбиялық жазушы Габриэль Гарсия Маркестің сөздерінде жиі айтылады.
Жарияланымдар
"Психологиялық болжау теориясы" (1902). "Іс-қимылсыз сезіну және сезімсіз іс-қимыл" (1905). "Философияның төңкерілісі" (1906). "Күнделікті трагедия" (1906). "Италия мәдениеті" (Джузеппе Преццолинимен бірге, 1906). "Соқыр ұшқыш" (1907). "Құдайдың естеліктері" (1911). "Басқа жартысы" (1911). "Ешкімнің өмірі" (1912). "Сөздер мен қан" (1912). "Аяқталған адам" (1913). "Жиырма төрт ми" (1913). "Прагматизм туралы: Эсселер мен зерттеулер, 1903–1911" (1913). "Purgativo Almanacı 1914" (Арденго Соффи және т.б. еңбектері, 1913). "Қалтқылар" (1914). "Ескі және жаңа ұлтшылдық" (Джузеппе Преццолинимен бірге, 1914). "Шиыршықтан жүз бет поэзия" (1915). "Ерлік" (1915). "Сенбілік жалақы" (1915). "Жабылу" (1916). "Бірінші жұмыс" (1917). "Діни пікірсайыстар" (1917). "Куәліктер" (1918). "Кардуччи адамы" (1918). "Батыс Еуропасы Орта Еуропаға қарсы" (1918). "Мектептерді жабайық" (1918). "Мереке күндері" (1918). "Футуристік тәжірибе" (1919). "Бүгінгі ақындар" (Пьетро Панкразимен бірге, 1920). "Христоның тарихы" (1921). "Италиялық діни поэзия антологиясы" (1923). "Жабайы адам сөздігі" (Доменико Джулиоттимен бірге, 1923). "Қасиетті жыл және төрт бейбітшілік" (1925). "Нан және шарап" (1926). "Шаршаба жұмысшылары" (1929). "Августин" (1931). "Гог" (1931). "Яковтың баспалдағы" (1932). "Флоренция" (1932). "Орк қапшығы" (1933). "Тірі Данте" (1933). "Арденго Соффи" (1933). "Инферналды тас" (1934). "Кардуччи ұлылығы" (1935). "Құмарлық куәгерлері" (1937). "Италия әдебиетінің тарихы" (1937). "Менің Италиям" (1939). "Адамдық бейнелер" (1940). "Медардо Россо" (1940). "Күміс тәж" (1941). "Жеке көрме" (1941). "Италиялық католиктердің барлық ғасырлар бойғы прозасы" (Джузеппе Де Лукамен бірге, 1941). "Әкеге еліктеу. Ренессанс туралы эсселер" (1942). "Жастық әңгімелері" (1943). "Аспан мен жер" (1943). "Ормандағы жапырақтар" (1946). "Папа Челестино VI-ның адамдарына хаттар" (1946). "Примо Конти" (1947). "Әулиелер мен ақындар" (1948). "Алыс өткен" (1948). "Микеланджелоның өмірі" (1949). "Ақынның ессіздіктері" (1950). "Дүние гүлдері Флоренциясы" (Ардэнго Соффи, Пьеро Барджеллини және Спадолинимен бірге, 1950). "Қара кітап" (1951). "Шайтан" (1953). "Жақсы саяхат" (Энцо Палмеримен бірге, 1954). "Фантастикалық концерт" (1954). "Қызық оқиғалар" (1954). "Дүние шпионы" (1955). "Бюсттер ложасы" (1955). "Бақытсыздың бақыты" (1956). "Италия әдебиетінің таң шапағы: Жакопоне да Тодиден Франко Саккеттиге дейін" (1956). "Жас шақтың естеліктері: Гелсомини қабырғасы" (1957). "Соңғы сот" (1957). "Екінші туылу" (1958). "Типографқа мәлімдеме" (1958). "Бақыт қаласы" (1960). "Күнделік" (1962). "Үзінділер" (Corriere della Sera газетінде жарияланған мақалалар, 1971). "Адамдар туралы есеп" (1978).
L'Aurora della Letteratura Italiana: Da Jacopone da Todi a Franco Sacchetti (1956). Il Muro dei Gelsomini: Ricordi di Fanciullezza (1957). Giudizio Universale (1957). La Seconda Nascita (1958). Dichiarazione al Tipografo (1958). Città Felicità (1960). Diario (1962). Schegge (Articles published in Corriere della Sera, 1971). Rapporto sugli Uomini (1978).
Жинақталған шығармалары
Джованни Папинидің барлық туындылары, 11 томдық. Милан: Мондадори (1958–1966).
Ағылшын тіліндегі шығармалары
Төрт және жиырма ақыл. Нью-Йорк: Томас И. Кроуэлл компаниясы, 1922 жыл. Мәсіхтің тарихы. Лондон: Ходер және Стоутон, 1923 [Мәсіхтің өмірі. Нью-Йорк: Харкорт, Брейс және компания, 1923]. Жете алмаушылық. Нью-Йорк: Харкорт, Брейс және компания, 1924 жыл. Аяқталған адам. Лондон: Ходер және Стоутон, 1924. Құдайдың естеліктері. Бостон: Болл баспасы, 1926 жыл. Ақылға арналған гимн. Питтсбург: Лабораториялық баспасөз, 1928 жыл. Ақымақтарға арналған дұға, әсіресе сурет галереяларында, құрақханаларда және театрларда көрінетіндерге. Питтсбург: Лабораториялық баспасөз, 1929 жыл. Жүзім бағындағы еңбекшілер. Лондон: Шид және Уорд, 1930. Өмір және өзім, Дороти Эммрих аударған. Нью-Йорк: Брентано, 1930 жыл. Әулие Августин. Нью-Йорк: Харкорт, Брейс және компания, 1930. Гоголь, Мэри Причард Агнетти аударған. Нью-Йорк: Харкорт, Брейс және компания, 1931 жыл. Данте Виво. Нью-Йорк: Макмиллан компаниясы, 1935 жыл. Папа Селестин VI-ның бүкіл адамзатқа жолданған хаттары. Нью-Йорк: Э. П. Даттон және компаниясы, 1948 жыл. Флоренция: Әлемнің гүлі. Флоренция: L'Arco, 1952 [Арденго Соффи және Пьеро Барджеллинимен бірге]. Микеланджело, өмірі мен заманы. Нью-Йорк: Э. П. Даттон, 1952 жыл. Ібіліс; Келешек диабологияға жазбалар. Нью-Йорк: Э. П. Даттон, 1954 [Лондон: Эйр және Споттисвуд, 1955]. Ницше: Эссе. Маунт-Плезант, Мичиган: Энигма баспасы, 1966 жыл. "Шеңбер тарылуда". Лоуренс Рейни (ред.), Футуризм: Антология, Йель университетінің баспасы, 2009.
Таңдалған мақалалар
"Италиядағы философия", The Monist 8 (4), 1903 жылғы шілде, 553–585 беттер. "Прагматизм қандай?", Popular Science Monthly, LXXI том, 1907 жылғы қазан, 351–358 беттер. "Тарихи ойын", The Little Review 6 (2), 49–51 беттер. "Ignoto", The New Age 26 (6), 1919 ж., 95 бет. "Будда", The New Age 26 (13), 1920 ж., 200–201 беттер. "Рудольф Юкен", The Open Court, 38 (5), 1924 жылғы мамыр, 257–261 беттер.
Қысқа әңгімелері
"Бір күндік қарыз", "Интернационал" 9 (4), 1915, 105–107 бб. "Өзін-өзі өлтірудің орнына", "Интернационал" 10 (5), 1916, 148–149 бб. "Төрт жүз елу үш махаббат хаты", "Стратфорд журналы" 3 (1), 1918, 9–12 б. "Жандар қайыршысы", "Стратфорд журналы" 4, 1919, 59–64 б. "Өмір: Жоғалып бара жатқан айна", "Ванти-Фэр" 13 (6), 1920, 53-бет. "Дон Хуанның зарлауы", "Ванти-Фэр" 13 (10), 1920, 43-бет. "Интроспекциядағы оқиға", "Ванти-Фэр" 13 (10), 1920, 65-бет. "Махаббат пен естелік туралы", "Ванти-Фэр" 14 (2), 1920, 69-бет. "Ешбір себепсіз", "Ванти-Фэр" 14 (3), 1920, 71, 116 бб. "Пайғамбарлық портрет", "Ванти-Фэр" 14 (4), 1920, 73-бет. "Өзін-өзі жоғалтқан адам", "Ванти-Фэр" 14 (5), 1920, 35-бет. "Үміт", "Ванти-Фэр" 14 (6), 1920, 57-бет. "Мейірімді өзін-өзі өлтіру", "Ванти-Фэр" 15 (1), 1920, 73-бет. "Жоғалған күн", "Ванти-Фэр" 15 (3), 1920, 79, 106 бб. "Құдықтағы екі бет", "Ванти-Фэр" 15 (4), 1920, 41-бет. "Иблиспен екі сұхбат", "Ванти-Фэр" 15 (5), 1921, 59, 94 бб. "Сатылған жандар", "Ванти-Фэр" 15 (6), 1921, 57-бет. "Император бола алмаған адам", "Ванти-Фэр" 16 (1), 1921, 41-бет. "Адамдардың арасындағы адам – енді жоқ", "Ванти-Фэр" 16 (2), 1921, –бет. "Өзінің түрме бастығы", "Жірі дәуір", 1922 жылғы 9 желтоқсан. "Паллас және кентавр", "Италия әдебиеттік шолуы" 1 (1), 1947 жылғы сәуір.
"His Own Jailer," The Living Age, December 9, 1922. "Pallas and the Centaur," Italian Literary Digest 1 (1), April 1947.