Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кула (серб. Кула) – Сербияның Воеводина автономды облысының Батыс Бачка ауданында орналасқан қала және муниципалитет. Қаланың халқы 22 105 адамды, ал муниципалитеттің халқы 35 592 адамды құрайды.
Kula (, , Kúla) is a town and municipality located in the West Bačka District of the autonomous province of Vojvodina, Serbia. The town has a population of 22,105, while the municipality has a population of 35,592.
Атауы
Сербия тілінде қала Кула (Кула) деп аталады; русин тілінде Кула, венгр тілінде Кула, хорват тілінде Кула, неміс тілінде Кула немесе Вольфсбург, түрік тілінде Кула. "Куле" атауы түрік және серб тілдерінде "мұнара" дегенді білдіреді. 16-17 ғасырларда осы жерде Осман әскерінің гарнизоны бар мұнара болған, содан қала осылай аталған. Бірақ, бұл атауды қалаға Осман түріктері немесе жергілікті сербтер бергендігін анық айту қиын.
In Serbian, the town is known as Kula (Кула); in Rusyn as Кула, in Hungarian as Kúla, in Croatian as Kula, in German as Kula or Wolfsburg, and in Turkish as Kula. The name Kule means "tower" in Turkish and Serbian. In the 16th 17th century, a tower with Ottoman military garrison existed at this location, hence the name of the town. However it cannot be said for sure whether Ottoman Turks or local Serbs gave this name to the town.
Тарих
XVII ғасырдың ортасында Осман әкімшілігі кезінде осы атпен екі елді мекен – Горня Кула мен Донья Кула есімдері айтылған. Бұл елді мекендер Сегедин Османдық санджағының құрамына кірді және этникалық сербтер тұрды. 17 ғасырдың соңынан бастап аймақ Габсбург монархиясының басқаруына көшті, ал екі елді мекен Мала Кула және Велика Кула деп аталды, бірақ халқы болмады. 1714 жылы Кула деген 14 үйден тұратын бір елді мекен тіркелді. 1733 жылы елді мекенде 251 үй болды және тұрғындары сербтер еді. 1740 жылы венгрлер, ал 1780-1785 жылдары немістер қоныстанды. 19 ғасырдың ортасына дейін елді мекен Габсбург Венгрия Корольдігінің құрамындағы Бач-Бодрог округінің бөлігі болды. 1848-1849 жылдары ол автономиялы Сербия Воеводинасының құрамына кірді, ал 1849-1860 жылдары Сербия воеводинасының және Темешвар банатының, Габсбургтердің жеке тәжінің бөлігі болды. 1860 жылы воеводиналық басқару жойылғаннан кейін елді мекен қайтадан Бач-Бодрог округіне қосылды. XIX ғасырдың екінші жартысында русиндер де осы жерге қоныс аударды. 1867 жылдан кейін венгрлерді отарлау күшейді, және 20 ғасырдың басына дейін олар Куладағы ең ірі этникалық топ ретінде сербтерді ығыстырды. 1910 жылғы санақ бойынша, Кула халқы этникалық жағынан әртүрлі болды: 9,119 адамның ішінде 3,679 венгр, 2,510 серб, 2,425 неміс және 456 русин тілінде сөйледі. 1918 жылдан кейін елді мекен Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің (кейін Югославия Корольдігі деп аталды) құрамына кірді. 1918-1919 жылдары ол Банат, Бачка және Баранья аймағының бөлігі болды, сондай-ақ (1918-1922 жылдары) Нови-Сад округінің құрамына кірді. 1922 жылдан 1929 жылға дейін Бачка облысының, ал 1929 жылдан 1941 жылға дейін Дунай бановинасының бөлігі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1941 жылдан 1944 жылға дейін Кула Оккупациялық әскерлердің билігінде болды және Хорти Венгриясына қосылды. 1944 жылы Кеңес Қызыл Армиясы мен Югославия партизандары аймақтан оккупациялық әскерлерді ығыстырды және Кула жаңа социалистік Югославия құрамындағы Воеводина автономды провинциясына қосылды. 1945 жылдан бастап Воеводина Югославия құрамындағы Сербия Халық Республикасының құрамына кіреді. 1953 жылғы санақ бойынша, венгрлер қаладағы ең ірі этникалық топ болды, ал кейінгі санақтарда сербтердің этникалық басымдығы тіркелді. Неміс қауымдастығы екінші дүниежүзілік соғыс соңында Куладан кетіп қалды, ал Черногориядан келген сербтердің көп саны немістердің орнына қоныстанды. Югославияның (1991-1992) және Сербия мен Черногорияның (2006) ыдырауынан кейін қала тәуелсіз Сербия Республикасының құрамына кірді. Бүгінде сербтер қаладағы ең ірі этникалық топ болып табылады.
In the middle of the 17th century, during Ottoman administration, two settlements with this name were mentioned Gornja Kula and Donja Kula. These settlements were part of the Ottoman Sanjak of Segedin and were populated by ethnic Serbs. From the end of the 17th century, the region was under administration of the Habsburg monarchy and two settlements were mentioned as Mala Kula and Velika Kula and were unpopulated. In 1714, there was a record about a single settlement named Kula that had 14 houses. In 1733, the population of the settlement numbered 251 houses and its inhabitants were Serbs. Hungarians started to settle there in 1740 and Germans in 1780 to 1785. Until the middle of the 19th century, the settlement was part of the Batsch Bodrog County within the Habsburg Kingdom of Hungary. In 1848 1849 it was part of the autonomous Serbian Vojvodina and from 1849 to 1860, it was part of the Voivodeship of Serbia and Banat of Temeschwar, a separate Habsburg crownland. After the abolishment of the voivodeship in 1860, the settlement was again included into Batsch Bodrog County. In the second half of the 19th century, some Rusyns were settled here as well. After 1867, colonization of Hungarians was intensified, and until the beginning of the 20th century they replaced Serbs as largest ethnic group in Kula. According to the 1910 census, the population of Kula was ethnically mixed: from the total population of 9,119 there was 3,679 speakers of Hungarian, 2,510 speakers of Serbian, 2,425 speakers of German, and 456 speakers of Rusyn. After 1918, the settlement was part of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes (later renamed to Kingdom of Yugoslavia). In 1918–1919, it was part of the Banat, Bačka and Baranja region, and also (from 1918 to 1922) part of the Novi Sad County. From 1922 to 1929, it was part of the Bačka Oblast, and from 1929 to 1941 part of the Danube Banovina. During World War II, From 1941 to 1944, Kula was under Axis occupation and was attached to the Horthy's Hungary. In 1944, the Soviet Red Army and Yugoslav partisans expelled Axis troops from the region and Kula was included into autonomous province of Vojvodina within new socialist Yugoslavia. Since 1945, Vojvodina is part of the People's Republic of Serbia within Yugoslavia. According to 1953 census, Hungarians were the largest ethnic group in the town, while subsequent censuses recorded Serb ethnic plurality. The German community left Kula at the end of World War II, while a sizable number of Serb Montenegrins from Montenegro settled there instead of Germans. After the breakup of Yugoslavia (1991–1992) and Serbia and Montenegro (2006), the town became part of an independent Republic of Serbia. Today the Serbs are the largest ethnic group in the town.
Демография
2022 жылғы халық санауының нәтижесі бойынша Кула муниципалитетінде 35 592 адам тұрады.
According to the 2022 census results, the municipality of Kula has 35,592 inhabitants.
Этникалық көпшілік тұрғылықты жерлер
Серб этникалық басымдығы бар елді мекендер: Липар, Нова Крвенка, Сивац және Крвенка. Русин этникалық басымдығы бар елді мекен – Руски Крстур. Этникалық құрамы аралас елді мекендер: Кула (сербтердің салыстырмалы көпшілігімен) және Крущич (қарақшылардың салыстырмалы көпшілігімен).
Settlements with a Serb ethnic majority are: Lipar, Nova Crvenka, Sivac, and Crvenka. The settlement with a Rusyn ethnic majority is Ruski Krstur. Ethnically mixed settlements are: Kula (with a relative Serb majority) and Kruščić (with a relative Montenegrin majority).
Кула муниципалитеті тілдері
2002 жылғы халық санағында Кула муниципалитетінің 77% тұрғыны серб тілін ана тілі деп көрсеткен.
77% of the inhabitants of the Kula municipality declared Serbian as their mother language in a 2002 census.
Саясат
Црвенка және Руски Крстур тұрғындары арасында осы екі елді мекеннің Куладан толыққанды дербес муниципалитеттерге айналуы жөніндегі бастама пайда болды.
There is an initiative among the inhabitants of Crvenka and Ruski Krstur that these two settlements become their own municipalities, completely separate from Kula.
Спорт
Қалада "Хайдук Кула" деп аталатын футбол клубы бар.
There is a football club named Hajduk Kula in the town.