Кіріспе

Галанг босқындар лагері 1979 жылдан 1996 жылға дейін Индонезияның Риау аралдарындағы Галанг аралында Индокитайдан келген босқындарды қабылдады. Осы кезең ішінде Галанг арқылы шамамен 250 мың босқын өтті деп есептеледі.

Ұйым

Галанг лагері екі бөлімнен тұрды. Бірінші лагерь АҚШ-та немесе басқа үшінші елдегі қоныстануға әлі мақұлданбаған, жаңадан келген босқындарға арналған еді. Мақұлданғаннан кейін босқындар Екінші лагерьге көшірілді, онда олар ағылшын тіліндегі нұсқаулармен қатар, негізгі қоныс аудару елдеріндегі өмірге қатысты мәдени ақпарат алды. Екінші лагерьде Таиландта қоныстанған және мақұлданған камбоджалықтар да орналасты, бұл вьетнамдық көпшілік арасында керісіп қалулар мен жағымсыз жағдайларға себеп болды. Полициялық қадағалауды Индонезия полициясы жүзеге асырды, ал қатысушы елдер мен Біріккен Ұлттар Ұйымынан келген әлеуметтік жұмыскерлер мен заңгерлер қажеттілікке қарай, одан бетер сирек келіп тұратын. Лагерьдегі тұтқындар мен Индонезия полициясының бақылаушылары арасындағы қарым-қатынас әрқашан оңай болған жоқ. Лагерьдегі әлеуметтік және әкімшілік жағдайларға байланысты үлкен шиеленістер туралы хабарлар кейде түсіп тұратын.

Қабылдаушы елдер

Ең көптеген босқындар АҚШ пен Канадаға қоныс аударды. Австралия да көптеген босқындарды қабылдады, және кейде американдық туыстары бар босқындар үшін Австралия артықшылықты таңдау болды, себебі Австралияда күту мерзімі қысқарақ және бюрократиялық кедергілер аз. Австралия сондай-ақ арнайы білікті мамандарды қабылдады, ал АҚШ негізінен отбасылық қайта біріктіруге баса назар аударды, бұл оның жалпы иммиграциялық және ұлттық саясатына сәйкес келеді. Дания мен Швейцария кейде ерекше денсаулық сақтау қажеттіліктері бар босқындарды қабылдады, олардың үкіметтерінде осыған қажетті инфрақұрылым болды. Жапония мен Германия ақшалай және материалдық көмек көрсетті. Германияның тәуелсіз қайырымдылық ұйымы "Кап Анамаур" (Cap Anamur) теңізде қақтығысқан босқындарды құтқарып, Германия (содан кейін Федеративтік Республикасы немесе Батыс Германия) оларды қоныстандыру үшін қабылдады, бірақ отбасылық қайта біріктіруге қатаң шектеулер қойды. Бұл Галангтағы кейбір босқындарды өте қиын жағдайға түсірді: жақындары теңізден құтқарылғанын естіп қуанғандарымен, сол туысының көп жылдар бойы сол елде тұра алмайтынын білгенде де ренжісті.

Лагерьдегі жағдай

Көптеген адамдар мен отбасылар Галангтағы лагерьлердің бірінде немесе екеуінде ұзақ уақыт тұрды. Сәбилер дүниеге келді, ал кейбіреулері қайтыс болды, дегенмен, қарапайым, бірақ жеткілікті аурухана болды. Ерекше атауға лайық жайт – отбасыларына жақсы өмір құру үшін эмиграциялаған, көбінесе вьетнамдықтар болған көптеген жас, отбасысы жоқ ер адамдар. Олар әйелдердің жетіспеушілігіне және олардың көбінесе отбасы мүшелерінің қорғауында болуына байланысты, ештеңе істемей, уақытты өткізе алмай қиналды. Лагерьдегі, әсіресе жас әйелдердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету, лагерьдегі әлеуметтік жағдайды бақылауға міндетті БҰҰ-ның босқындар ісі жөніндегі басқармасының (UNHCR) қызметкерлері үшін қиын мәселе болды. Лагерьде жас әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық туралы көптеген хабарлар түсті. Босқындар қоныстандыру орындары белгіленгеннен және демеушілер қаржылық көмек көрсетуге келіскеннен кейін лагерьден шықты. Мақұлдағаннан кейін босқындар аз ғана мүліктерін пластикалық қаптарға жинап, кемежайға жиналды. Әдетте түнде Сингапурге бағытталған паромға отырды. Көптеген адамдар, әсіресе камбоджалықтар, қазіргі заманғы қаланың көкжиегін көргенде, қуаныш орнына үрей сезіміне бөленді. Ешқашан ұшпағандар үшін жаңа елге деген алаңдаушылық, ұшақтарға байланысты үлкен қорқынышқа ұласты. Ал кейбіреулері үшін Сингапурдағы уақыт – бұрынғы қалалық өмірдің жағымды естеліктері мен оның жақын арада қайта жаңғыруының үміті болды. Бір-екі күн Сингапурдағы шағын лагерьде болғаннан кейін эмигранттарды ICM (Халықаралық көші-қон комитеті) жалға алған ұшақтарға Оклендке (Калифорния) немесе басқа да бағыттарға ұшу үшін отырғызды.

Тарих

Галланг лагері 1996 жылы, Үндіқытай босқындары үшін жасалған кешенді іс-қимыл жоспары қабылданғаннан кейін жеті жыл өткен соң жабылды. Вьетнамдық босқындардың барлығы БҰҰ-ның қашаушылар агенттігі арқылы өз елдеріне қайтарылды. Лагерьтің (техникалық түрде "Синам лагері") БҰҰ-дан Индонезияның Батам индустриалды даму басқармасына (BIDA) берілуі 1997 жылы ресми түрде өтті. Галангқа келген қайықпен келгендердің көпшілігі Натуна, Таремпа, Анамбас сияқты басқа аралдардан әкелінді. Галанг лагерінде лагерь әкімшілігінің кеңсесі, PMI (Паланг Мерах Индонезия немесе Индонезияның Қызыл Крест ауруханасы) және БҰҰ кеңселерi/қызметкерлерi орналасқан көптеген мекемелер мен кеңселер болды. Save the Children және Écoles Sans Frontières сияқты көптеген үкіметтік емес ұйымдар да лагерьде мектептер ашты. Көптеген босқындар ағаштан жасалған ұзын үйлерде немесе уақытша тұрғынжайларда тұрды. Лагерьде олардың негізгі қызметі – ағылшын және басқа тілдерді оқу немесе кәсіби дағдыларды үйрену болды, сонымен қатар босқын мәртебесін анықтау және басқа елдерге қоныс аудару туралы өтінімдерінің нәтижелерін күтті. Бүгінде Галанг аралын Батам индустриалды даму басқармасы (BIDA) басқарады. 1992 жылы Президенттік жарлық № 28/1992-ге сәйкес, BIDA жұмыс аймағының кеңейтілуіне Ремпанг аралы, Галанг аралы және жақын орналасқан кішкентай аралдар кірді. BIDA 1998 жылдың 25 қаңтарында ашылған 6 көпір салды. Бұл көпірлер Батам аралын, Тотон аралын, Нипах аралын, Сетоко аралын, Ремпанг аралын, Галанг аралын және Галанг Бару (Жаңа Галанг) аралын байланыстырып, осы аралдардың дамуына ықпал етеді. Индонезия 1951 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымының босқындар туралы конвенциясына қол қоймағандықтан, Индонезияның халықаралық құқықтық міндеттемелері Конвенцияға қол қойған елдерден өзгеше.