Малайзия саяхатшысы және кәсіпкерінің өмірі мен мансабы
Daim Zainuddin
Түн Др. Чe Абдул Даим Зайнуддин – малайзиялық саяхатшы, бизнесмен, 1984-1991 ж. Қаржы министрі. Pandora Papers ісі бойынша жемқорлыққа қатысты тергелді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Малайзия саясаткері
Malaysian politician
Тун доктор Че Абдул Даим бин Зайнуддин (Jawi: عبدالدائم بن زين الدين; 29 сәуір 1938 жылы туған) – Малайзия саясаткері және кәсіпкері, 1984 жылдан 1991 жылға дейін Қаржы министрі қызметін атқарған. 2023 жылдың мамырында Малайзия билігі оны «Пандора қағаздарынан» аталған мәліметтерге байланысты 2,3 миллиард RM (шамамен 500 миллион АҚШ доллары) көлеміндегі жемқорлыққа қатысты тергеді, нәтижесінде оның немесе оның отбасының бақылауындағы бірқатар банк шоттары мен мүліктері тәркіленді немесе тоқтатылды.
Tun Dr. Che Abdul Daim bin Zainuddin (Jawi: عبدالدائم بن زين الدين; born 29 April 1938) is a Malaysian politician and businessman who served as the Minister of Finance from 1984 to 1991. In May 2023, he was investigated for corruption of RM2.3 billion (approximately US$500 million) by the Malaysian authorities related to the expose from the Pandora Papers. which led to some bank accounts and assets controlled by him or his family to be seized or frozen.
Ерте өмір және білім
Чэ Абдул Даим бин Зайнуддин Британдық Малайяның (қазіргі Малайзия) Кедах штатындағы Алор-Сетар қаласында дүниеге келген. Ол он үш бауырластың ең кішісі. Оның әкесі Зайнуддин Аффан Кедах штатының мемлекеттік қызметінде клерк болған, ал анасы Хасима Хассан үй шаруасымен айналысқан. Ол алғашқы білімін Алор-Сетардағы малай тіліндегі бастауыш мектебінде алды, содан кейін ағылшын тілінде оқылатын Сұлтан Абдул Хамид колледжіндегі арнайы малай сыныптарына қатысты және ақырында Жорж-Таундағы Санкт-Ксавьер институтында жоғары сынып білімін аяқтады. Анасы оны оқуын жалғастыруға ынталандырды, себебі әкесі оның заңгер болуын қалаған. Осының нәтижесінде анасы Англияда заң оқуы үшін ақша жинау мақсатында жерлерін сатты. Даим Лондондағы Линкольн Инн институтында он сегіз ай оқыды және 1959 жылы, 21 жасында ағылшын адвокатурасына қабылданды.
Che Abdul Daim bin Zainuddin was born in Alor Setar, Kedah, British Malaya (now Malaysia). He is the youngest of thirteen siblings. His father, Zainuddin Affan was a clerk in the Kedah State Civil Service whilst his mother, Hasimah Hassan was a homemaker. He received his early education at the Malay Primary School in Alor Setar, then he later attended a Special Malay Class at the Sultan Abdul Hamid College, an English medium school and finally finished his upper secondary education at St. Xavier's Institution, George Town, Penang. He was encouraged by his mother to further his studies as his father wanted him to become a lawyer and as a result, his mother sold their land to raise money for him to study law in England. Daim studied for eighteen months at Lincoln's Inn, London and was called to the English Bar in 1959 when he was only 21 years old.
Ерте мансап
Оқуын аяқтап Малайзияға оралғаннан кейін, ол Pillai & Co. компаниясына, содан кейін Куала-Лумпурдағы ең ірі заң фирмасы болған Shearn Delamore кеңсесіне қосылды. 1961 жылы ол Келантан штатындағы Кота-Бару қаласына көшіп, Ван Мустаффа басшылығымен жұмыс істеуге бекінді. Ван Мустаффа сол кезде Паназиялық Ислам партиясының (PMIP) заң кеңесшісі болған, бұл партия кейін Малайзия Ислам партиясы (PAS) деп аталды. Кота-Барудағы жұмысынан кейін ол Малайзия мемлекеттік қызметіне магистрат ретінде қабылданды, Джохордағы Сессиялық сот төрағасы болды, ал кейін Перак штатының Ипох қаласында мемлекеттік прокурордың орынбасары қызметін атқарды. 1965 жылы ол қызметтен кетіп, Куала-Лумпурға оралды және 1968 жылы өзінің жеке заң практикасын ашу үшін отставкаға шыққанға дейін үш жыл бойы Allen & Gledhill заң фирмасында жұмыс істеді. Бірақ 1969 жылы ол кәсіпкерлікпен айналысуға шешім қабылдады.
When he returned to Malaysia after his studies, he joined Pillai & Co. and later, the chambers of Shearn Delamore which was then the largest law firm in Kuala Lumpur. In 1961, he decided to move and work in Kota Bharu, Kelantan under Wan Mustaffa who was a legal adviser to the Pan Malaysian Islamic Party (PMIP) which later became known as Parti Islam Se Malaysia (PAS). After his stint in Kota Bharu, he joined the Malaysian Civil Service as a Magistrate, and became the President of the Sessions Court in Johor and subsequently became Deputy Public Prosecutor in Ipoh, Perak. He resigned from the service in 1965, returned to Kuala Lumpur and joined the law firm Allen & Gledhill for the next three years till his resignation in 1968 to start his own law practice of Daim & Gamany. In 1969, however, he decided to venture into business.
Іскерлік мансап
Оның алғашқы кәсіпорны тұз өндіру болды, ол тұз өндіру, ауа райын болжау және топырақ жағдайын зерттеу үшін Тайландқа, Тайваньға және Жапонияға барды. Іске кіріскен кезде олар Куала-Селангордың жағалауын тазалауға кірісті, бірақ тұз кристалдана бастаған кезде күтпеген жерден ерте жаңбыр жауып, олар банкротқа дерлік келді. 1971 жылы ол жерді игеру және жылжымайтын мүлікті дамыту ісіне кірісті. Ол тағы екі серіктесімен бірге 60% көпшілік үлесіне ие болған Syarikat Maluri Sdn Bhd компаниясын құрды. Компания Таман Букит Малури, Кепонгті сатып алып дамытты, ал Дайм Куала-Лумпурдағы алғашқы малайзиялық жылжымайтын мүлік әзірлеушісі болды. 1971 жылы премьер-министр Тун Абдул Разак жаңа экономикалық саясатты ұсынды, ол амбициялық және даулы әлеуметтік-экономикалық қайта құрылымдаудың, артықшылықтарды беру бағдарламасы болды. Жаңа экономикалық саясат Бумипутралардың экономиканың 30% үлесін иеленуін мақсат етті. Осылайша, осы секторда аз ғана Бумипутралар болғандықтан, Дайм табиғи түрде қытайлық әріптестерінен үкіметтен артықшылықтар алды. Оның келесі кәсіпорны пластик өндірісі болды. Бірақ лицензия алғаннан кейін тағы екі лицензия берілді, бұл Даймнің жаңадан құрылған компаниясына ерте және күшті бәсекелестік тудырды. Сонымен қатар, жұмысшылар ереуілге шығуға итермеленді, нәтижесінде кәсіпорын тағы да банкротқа ұшырады. Бақытыға орай, оның басқа төменгі сатыдағы кәсіпорындары, соның ішінде пластикалық қаптама өндіретін Daibochi және тамақ фабрикасы Sedap Food өркендеп, кейіннен Куала-Лумпур қор биржасында (KLSE) тіркелді. Ол сондай-ақ порттардың төменгі сатыдағы бизнесіне инвестиция жасады, стиведорлық, экспедиторлық және төмендеткіш лицензияларын алды және болат және темір өнімдерін, мысалы, люк қақпақтары мен телефон бағаналарын өндіретін зауыт құрды. Бұл кәсіпорындардың табысы сәтсіз жобаның несиелерін және қарыздарын өтеуге көмектесті. Дайм қазір Sime Darby-UEP (Субанг Джая қалашығының құрылысшысы) деп аталатын United Estates Projects (UEP) компаниясының 30% акцияларын сатып алды және акция нарығында, көбінесе стратегиялық, бақылау емес үлестерді алды. Дайм тәуекелге баруға және мүмкіндіктерді пайдалануға дайын болды. Франция президенті Франсуа Миттеран билікке келгенде француз банктерін ұлттандырды, Дайм Малайзияның банк ережелері Малайзияда мемлекеттік банктердің жұмыс істеуіне рұқсат бермейтінін білді, сондықтан Bank Indo Suez Малайзиядағы қызметін жабуға немесе сатылуға тиіс екенін білді. Ол банк басшысына хат жазып, егер олар сатуды қаласа, өзінің қызығушылығын білдірді. Банк Даймге сатуға келісті және 1981 жылы ол Индо Суэцтің иесі болды (кейіннен Малайзия француз банкі деп қайта аталды). Біріккен Малайя банктік корпорациясы (сол кезде Малайзиядағы екінші ірі банк) қол жетімді болған кезде, ол Малайзия француз банкіндегі көпшілік үлесін осы үлкен банктегі кішірек үлеспен алмастырды.
His first business venture was in salt production, where he went to Thailand, Taiwan and Japan to study salt production, weather forecast and soil condition. During the start up they proceeded to clear of the coastal land of Kuala Selangor, but because the rain came unseasonably early just when the salt had begun to crystallise, they were almost bankrupted by it. In 1971, he decided to venture into land and property development. Together with two other partners, he formed a company, Syarikat Maluri Sdn Bhd of which he held a 60% majority control. The company bought and developed Taman Bukit Maluri, Kepong and Daim became the first full fledged Malay property developer in Kuala Lumpur. In 1971, Prime Minister Tun Abdul Razak introduced the New Economic Policy that was an ambitious and controversial socio economic restructuring affirmative action program. The NEP targeted a 30% share of the economy for Bumiputera. Hence, being only a handful of Bumiputeras involved in this sector, Daim naturally gained advantages from the government over his Chinese counterparts. His next venture was in plastics production. After he obtained a license however, another two licenses were issued and this instigated early and keen competition to Daim's fledgling company. Furthermore, the workers were incited to strike and eventually the venture proved to be another bankrupting business. Fortunately, his other downstream ventures which included the plastic packaging company, Daibochi and the snack food factory, Sedap Food flourished and were later listed on the Kuala Lumpur Stock Exchange (KLSE). He also invested in the Ports' downstream business with stevedoring, forwarding and low loader licenses and had set up a manufacturing plant making steel and iron products such as manhole covers and telephone posts. The success of these ventures helped towards offsetting loans and borrowings of the failed venture. Daim bought a 30% equity interest in United Estates Projects (UEP) now known as Sime Darby–UEP (developer of Subang Jaya township) and went on picking up stakes in the share market, mostly strategic rather than controlling stakes. Daim was willing to take risks and opportunities. When President François Mitterrand of France came into power and nationalised French banks, Daim knew that Malaysian banking regulations did not allow for government owned banks to operate in Malaysia and therefore knew that Bank Indo Suez will either have to close its operations in Malaysia or were to be sold off. He wrote a letter to the head of the bank registering his interest in the event that they would want to sell. The bank decided to sell to Daim and in 1981 he became the owner of Indo Suez (later renamed as the Malaysian French Bank). When the United Malayan Banking Corporation (then the 2nd largest bank in Malaysia) became available, he exchanged his majority stake in the Malaysian French Bank for a smaller stake in this larger bank.
Саяси мансап
Даимді бизнеспен қатар саясат та қызықтырады. Оның саясатпен алғашқы танысуы Лондонда студент кезінде болды. Ол саяси қозғалысқа белсенді қатыспаса да, замандастарымен бірге сол кездегі саяси мәселелерге, әсіресе тәуелсіздікке және тәуелсіздіктен кейінгі Малайзияның көпұлтты әлеуметтік-экономикалық және діни құрамына қатысты пікірлерімен бөлісті. Оның нақты саяси өмірге қатысуы 1966 жылы басталды. Allen & Gledhill фирмасының заңгері ретінде Малайзия Федералды Үкіметі оларды Саравак губернаторының штат бас министріне қарсы іс жүргізуіне тағайындады. Куала-Лумпурға оралған соң Даимге министрлер кабинетінің отырысына қатысуға рұқсат берілді. Ол кабинет мүшелеріне Саравақтағы саяси ахуалды баяндап, бас министрге қарсы наразылықтардың салдарынан жағдайдың нашарлауын болдырмау үшін төтенше жағдай жариялау қажеттігін жеткізді. Төтенше жағдай жарияланды. Бірақ, қауіпсіздік тәуекелі сақталды. Орталық үкіметтің кеңесімен губернатор парламенттің ішкі регламентін тоқтатты және төтенше жағдай режимінде Ассамблеяның отырысын шақырды. Даим губернатордың Ассамблеяда талқыланатын мәлімдемесін дайындауға көмектесті. Ассамблея өтті, бас министрдің үкіметі құлатылды. Оның заңгерлік шеберлігі мен саяси біліміне тәнті болған премьер-министр 1974 жылғы жалпы сайлауда Даимге Сунгай Петани округінде орын ұсынды, бірақ Даим бас тартты. Оның орнына, ол бизнесте өзінің беделін нығайтуды жөн көрді. 1977 жылы Даим қаржылық тұрғыдан зейнетке шығуға жеткілікті мүмкіндігі бар екенін шешті. Оның зейнеткерлік жоспары қайтадан оқуға түсу еді, сондықтан ол Калифорния университетінің Беркли қаласындағы филиалында қала құрылысы бойынша білім алуға түсті. Сонымен қатар, ол сол кездегі вице-премьер Махатхир Мохамедпен жақын қарым-қатынаста болды. 1978 жылы Даим Махатхирмен Лос-Анджелесте және Сан-Францискода кездесті, ол Даимді Малайзияға оралып, сол жылы өтетін жалпы сайлауға қатысуға шақырды. Осымен қатар, Мемлекеттік кәсіпорындар министрі Даимге Қалалық даму агенттігінің (UDA) төрағасы болуын ұсынды. Бірақ, ол оған қызығушылық танытпады, себебі оны тым үлкен және бюрократиялық деп санады. Оның орнына, UDA-ны холдингтік компанияға айналдырып, барлық коммерциялық мүлікті және активтерді оған беруді ұсынды. Тек содан кейін ғана ол басқаруға келісетінін айтты. Осылайша, Перемба құрылды және Даим жас, білікті мамандардан құралған командамен бірге оның атқарушы емес төрағасы болды. 1980 жылы Даимге премьер-министр Тун Хусейн Онн оны парламенттің жоғарғы палатасының сенаторы етіп тағайындағаны туралы хабарланды.
Apart from business, politics have always interested Daim. His earliest exposure was as a student in London whereby though not actively involved in politics, he shared his fellow students interests in the political issues of the day particularly independence and post independence implications on the socio–economic and religious mosaic of pluralistic Malaysia. His first encounter with real politics albeit covertly was when in 1966, as a lawyer with Allen & Gledhill, the firm was appointed by the Federal Government of Malaysia to act for the governor of Sarawak in a case against the chief minister of that state. Back in Kuala Lumpur, Daim was asked to attend a cabinet meeting where he briefed the cabinet members of the political situation in Sarawak and pressed upon the cabinet the need for emergency to be declared to avert a worsening of the situation caused by the demonstrations against the chief minister's minority government. Emergency was declared. However, the security risk persisted and the governor as advised by the central government suspended the Standing Orders of the House and called for a meeting of the Assembly using emergency powers. Daim assisted in drafting the statement of the governor that the assembly was to debate; the assembly met, the chief minister's government was voted out of office. Impressed by his legal skills and political knowledge, the prime minister offered Daim a seat in Sungai Petani in the 1974 general elections but Daim declined, choosing instead to establish his credentials in business. Daim decided that he was financially comfortable enough to retire in 1977. His retirement plan then was to go back to school and so he enrolled at University of California Berkeley to pursue a course in urban planning. At around the same time, he enjoyed a close rapport with the then Deputy Prime Minister Mahathir Mohamad. In 1978, Daim met Mahathir in Los Angeles and San Francisco, when Mahathir urged Daim to return to Malaysia and contest in the general election that year. At the same time, Daim was also offered the chairmanship of the Urban Development Authority (UDA) by the Public Enterprises Minister. However, he was not interested as he deemed it too big and widespread bureaucratic. Instead he suggested that the UDA should form a holding company and transfer all of its commercial property and commercial assets to it; only then would he agree to manage it. Hence, Peremba was established and Daim became its non executive chairman with a team of young and bright hand picked officers assisting him. In 1980, Daim was informed that the Prime Minister Tun Hussein Onn had appointed him as senator in the upper house of parliament.
Танымалдыққа жетуі (1980-шы жылдар)
Махатхир 1981 жылы премьер-министр болған кезде, ол Даимді АҚШ-қа АҚШ-тың Бас қызметтер басқармасының (GSA) қалайы қорынан шығару арқылы қалайы бағасын құлдыратып, қалайының ірі өндірушісі Малайзияның қалайы өнеркәсібіне зиян келтіру мәселесін шешу үшін жіберді. Келіссөздер жақсы өтті және GSA үш жыл бойына жылдық шығарылымды 3000 тоннамен шектеуге келісті. Алайда, Даимнің саяси мансабын шын мәнінде бастаған оқиға 1982 жылғы жалпы сайлауда кандидаттарды тіркеуге бір күн бұрын болды. Махатхир Даимге Куала-Муда сайлау округінен сайлауға түсу керектігін айтты. Келесі екі жылдың ішінде оның саяси өрлеуі шарықтап өсті, 1984 жылы ол Қаржы министрі болып тағайындалды. Сол кезде экономика дамып, денсаулығын сақтау үшін үлкен қаржы жұмсауға және қарыз алуға қарамастан, қарқынын сақтап тұрды. Әлемдік экономикалық дағдарыстың Малайзияға толыққанды әсері 1985 жылы ғана сезілді. Ішкі жағдайда да, тиісті бақылаудың болмауынан туындаған қаржы институттарында көптеген тәртіпсіздіктер болды. Даим қызметке келген кезде, ол осы құқық бұзушылықтарды, дағдарыстарды және сәтсіздіктерді болдырмауға тырысты, бірақ толығымен ажыратылмады. Дегенмен, Даим экономиканың тұтас экономика үшін өлімге алып келуі мүмкін болған мәселелерге жол бермеу үшін қатаң ақша-кредиттік және қаржылық басқару кодексін енгізуге кірісті. Ол шығындарды қаржыландыру үшін қарыз алуды тоқтатты, керісінше, кіріске сәйкес шығындарды қысқартты және мемлекеттік секторға бөлген қаражатты қысқарды, бұл көптеген тараптарды наразы қылды. 1987, 1988 және 1989 жылдары Малайзия шетелдік қарызының 6,8 миллиард теңгесін мерзімінен бұрын төледі, бұл дамып келе жатқан елдер үшін рекордтық көрсеткіш болды. 1986 жылы Малайзия экономикасы туралы пессимистік болжамдар жасаған "Far Eastern Economic Review" журналы 1988 жылғы 1 қыркүйектегі санында Даимнің тиімді басқару стилі Малайзияның экономикалық жаңаруына оң және үлкен үлес қосып, осыны мойындады. Осы кезеңде ол банктік салаға деген құмарлығын жоғалтпады және зейнетке шыққаннан кейін Еуропа мен Африкадағы шағын банктерге инвестициялауды бастады. Оның бизнесі кеңейген сайын, банктерді үлкен бас банкке біріктіру қажет болды, сондықтан ол Малайзиядағы кіші банктердің бірі болған Hock Hua Bank-ты (кейін International Bank of Malaysia Berhad деп аталады) сатып алды. 1998 жылы ол Қаржы министрі болып қайта тағайындалғаннан кейін қайтадан үлесінен бас тартуға мәжбүр болды. Екінші рет зейнетке шыққаннан кейін ол қайтадан банктік салаға белсенді қатысып жүр.
When Mahathir became prime minister in 1981, he sent Daim to the United States to deal with the problem posed by the US' General Services Administration (GSA) tin stockpile releases which caused the price of tin to tumble, thus adversely affecting the Malaysian tin industry, it being a major producer of tin. The talks went well and the GSA agreed to limit their stockpile releases to 3,000 tonnes a year for three years. However, the event that truly launched Daim's political career was the day before nominations for the 1982 general elections, when Mahathir told Daim that he was to contest the Kuala Muda Parliamentary seat. Within the short span of the next two years, his rise in politics was meteoric as he was appointed as Minister of Finance in 1984. At that same time the burgeoning economy kept up its momentum despite the high rate of borrowing and spending to keep the economy healthy. The full impact of the world recession on Malaysia was only felt in 1985. Internally too, there were many abuses involving financial institutions brought about by lack of proper supervision and control. By the time he took over, Daim could not avert the scandals, crisis and failures. However, Daim set about implementing a strict code of monetary and financial management to prevent the economic issues from becoming terminal for the whole economy. He stopped the practice of borrowing to beef up funds for spending, he instead curtailed expenditure to suit income, he slashed the allocation for the public sector – upsetting many quarters. In the years 1987, 1988 and 1989, Malaysia paid off about RM6.8 billion of its foreign debts which was earlier than scheduled, a record repayment rate for developing nations. The Far Eastern Economic Review, which had made dire predictions about Malaysia's economy in 1986, admitted in its issue of 1 September 1988 that Daim's effective management style had contributed positively and tremendously to Malaysia's economic recovery. During this time, he never lost his love for the banking industry and after he retired he started investing in small banks overseas in Europe and Africa. As his business expanded, the banks needed to be organised under a bigger parent bank and he therefore acquired Hock Hua Bank (which he renamed International Bank of Malaysia Berhad) which was one of the smaller banks in Malaysia. Again he had to dispose of his stake when he was reappointed Minister of Finance in 1998. After his second retirement he is now again actively involved in the banking industry.
Саясаттағы қызметі
1991 жылғы наурыз айында Даим Қаржы министрі лауазымынан қанағаттанды, бұл жаңалық Малайзияда қызу пікір тудырды. Ол елдің қаржылық жағдайын жақсартқанына көз жеткізгендіктен, лауазымынан кетті. Премьер-министр осыған байланысты: «Даим елдің қаржылық жағдайын қайта ұйымдастыруға және жақсартуға көмектесу шартымен ғана осы лауазымды қабылдады» дегенді айтып, бұрынғы сөзін қайталады. Ол бұл міндетті атқарғанын және оны босату уақыты келгенін мәлімдеді. Оның отставкасын қабылдаған премьер-министр оның идеяларын ұлтқа ұсынуға дайын екенін құптап айтты. Премьер-министр Даимді Малайзияның ең жоғары наградасы – «Тун» атағына ұсынды. 5 маусым 1991 жылы Ян ди Пертуан Агонг Сұлтан Азлан Шах Даимге «Тун» атағымен бірге берілетін Сери Сетия Махкота орденін табыс етті. 1991 жылы отставкаға кеткенге дейін Даимнің еңбегі былайша қысқаша сипатталды: «Лауазымының көп бөлігі дау-дамайға толып өткеніне қарамастан, келе жатқан қаржы министрі елдің ең қабілетті экономикалық сәулетшілерінің бірі ретінде танылды, ол Малайзияны төрт жыл қатарынан үлкен өсімді көрген рецессиядан сәтті алып шықты». Тағы бір мақалада: «Даим қызметтен кетеді, ол саяси мақсатта фискалдық саясатты өзгертуге тырысқан қарсылас министрлердің қысымына төтеп берген, қажырлы технократ ретінде танылды». Даим 1986-1991 жылдар аралығында төрт маңызды стратегиялық құрылымдық реформаны жүзеге асырды: жеке секторды дамыту, белсенді сыртқы саясат, жеке секторды қолдау және мемлекеттік кәсіпорындарды жаңғырту. Бүгінгі күні оның экономикалық саясатының негізгі қағидалары жоғары бағаланып, Малайзия экономикасын дамытуға немесе қолдауға үнемі қолданылып келеді. Даим үкіметтің экономикалық кеңесшісі, Солтүстік өсу аймағының төрағасы, Лабуан және Лангкави даму органдарының төрағасы, сондай-ақ Малайзияның биліктегі коалициясы Барисан Насионалдың (BN) қазынашысы болып тағайындалды. Ол сонымен қатар Шығыс Азия өсу аймағында (EAGA) Малайзияны өкілдік етті. Даим Зайнуддин Азия қаржы дағдарысы кезінде қайтадан мемлекеттік қызметке шақырылды. 2018 жылдың 5 мамырында Даим, партияның тәжірибелі өкілдері Рафида Азиз және Раис Ятиммен бірге Махатхир Мохамед пен оппозициялық Пактан Харапанды (PH) қолдағандықтары үшін UMNO-дан шығарылды. Махатхир Даимді 2018 жылғы жалпы сайлауда коалиция жеңіске жеткеннен кейін жаңа үкіметке кеңес беретін Құрметті тұлғалар кеңесінің (CEP) бес мүшесінің басшысы етіп тағайындады. Даим кеңестің 2018 жылдың 17 тамызында өткен соңғы отырысынан кейін, 100 күндік мерзімі аяқталғанын, өйткені оған берілген міндеттер орындалғанын мәлімдеді. 2019 жылы 81 жасқа толған Даим 11 жыл бойы жұмыс істеген Кеңес Одағының Жаңа экономикалық саясаты тақырыбындағы диссертациясын қорғағаннан кейін Малайя университетінен философия докторы (PhD) ғылыми дәрежесін алды.
Daim resigned as Finance Minister in March 1991, and the news caused a stir in Malaysia. He resigned as he felt he had improved the country's financial position. Further, the prime minister reiterated by saying that "Daim had agreed to take the post on condition that he stay only to help reorganize and improve the country's financial position. He said he had fulfilled this task and it was time I let him go." In accepting his resignation, the prime minister also welcomed his readiness to contribute his ideas to the nation. The prime minister recommended Daim for the "Tun" title – the highest honour in Malaysia. And so on 5 June 1991, the Yang di Pertuan Agong Sultan Azlan Shah conferred on Daim the Seri Setia Mahkota award, which carries the title "Tun". Prior to his resignation, in 1991, Daim's contribution was succinctly summed up as thus: “Despite having much of his tenure clouded in controversy, the outgoing finance minister has nonetheless earned the reputation as one of the country’s ablest economic architects, having steered Malaysia through recession into four straight years of high growth.” In another article, “Daim exits office having earned the distinction of being a hard driving technocrat, who resisted pressure by rival ministers who wanted to alter fiscal policy for political expediency ”. Daim implemented four broad strategic structural reforms during the 1986 to 1991 period namely the mobilisation of the private sector, active external policies, the supportive role of the private sector and the rehabilitation of the public enterprises. To this day, the tenets of his economic policies are held in high esteem and are continually pursued to either jump start or sustain the Malaysian economy. Daim was appointed economic advisor to the government, chairman of the Northern Growth Triangle, the Labuan Development Authority and the Langkawi Development Authority and also the Treasurer of the United Malays National Organisation (UMNO), the leading party in Malaysia's ruling coalition, Barisan Nasional (BN). He was also Malaysia's representative to the East Asean Growth Area (EAGA). Daim Zainuddin was recalled to public service during the Asian Financial Crisis. On 5 May 2018, Daim was sacked from UMNO together with party veterans; Rafidah Aziz and Rais Yatim for supporting Mahathir Mohamad and the opposition, Pakatan Harapan (PH). Mahathir announced that Daim was appointed chief of the five members in the Council of Eminent Persons (CEP), which served as advisors to the new government under PH after the coalition won the 2018 general elections. Daim declared the council which had held its final meeting on 17 August 2018, has ended its 100 day term as it has fulfilled the mandate given to it within the specified period. In 2019, at the age of 81, Daim obtained a Doctor of Philosophy (PhD) degree from the University of Malaya after completing a thesis on the New Economic Policy of the Soviet Union, which he had worked on for 11 years.
Сыбайлас жемқорлық істерін тергеу және активтерді тәркілеу
Зайнуддин отбасы басқаратын Куала-Лумпур қаласының орталық бөлігіндегі 60 қабатты ғимарат, Петронас мұнараларының жанында орналасқан Ильхам мұнарасы, 2023 жылдың 21 желтоқсанында Зайнуддин мен оның отбасына қарсы қылмыстық тергеу аясында Малайзияның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы комиссиясымен тәркіленді. 2024 жылдың 29 қаңтарында Зайнуддинге бірнеше сәнді автомобильдер, компаниялар, жылжымайтын мүліктер және жерлер сияқты 71 активін жарияламағаны үшін сыбайлас жемқорлық танылды. Ол сотқа айыптама тағылу алдында ауруханадан шығарылғаннан кейін, мүгедектер арбасында өзін кінәлі емес деп мәлімдеді. Зайнуддин қылмыстық әрекеттерге қатысқан жоқ деп мәлімдеді және бұл премьер-министр Анвар Ибрагимнің саяси қуғын-сүргін актісі екенін айтты, оны "реформалар туралы айқайлаған, қойдың терісін жамылған қасқыр" деп сипаттап, мемлекеттік институттарды саяси қарсыластарын қуғындау үшін пайдаланады деді. Зайнуддиннің әйелі де ұқсас айыптамаларға тап болып отыр.
A 60 storey building in downtown Kuala Lumpur controlled by the Zainuddin family, the Ilham Tower, located near the Petronas Towers, was seized by the Malaysian Anti Corruption Commission on December 21, 2023 as part of an criminal investigation against Zainuddin and his family. On January 29, 2024, Zainuddin was charged with corruption for failing to declare 71 assets such as several luxury cars, companies, properties and land. He appeared in court to plead not guilty in a wheelchair, having been discharged from hospital prior the indictment. Zainuddin denied wrongdoing and claimed that it was an act of political persecution by the government of Prime Minister Anwar Ibrahim, calling him a "wolf in sheep's clothing who cried reforms" but using state institutions to pursue his political opponents. Zainuddin's wife is also facing similar charges.