Кіріспе

Шурд – албан мифологиясындағы ауа райы және дауыл құдайы, ол бұрқасын тудырып, найзағай мен нұр сықырды. Шурдхқа солтүстік Албанияда жақын уақытқа дейін табынушылық етілді. Шурди ежелгі иллириялық құдай болған деп саналады. Албан Альпісінің кейбір аймақтарында ауа райы және дауыл құдайы Рмория немесе I Verbti деп аталды; соңғысы – албан тіліндегі сын есім, «соқыр» деген мағынаны білдіреді және солтүстік Албанияда от пен жел құдайына қатысты да қолданылған. Шурди аспан мен найзағай құдайы Зожға, сондай-ақ аспан мен ауа райы құдайы Перендиге байланысты болуы мүмкін. Шурдидің кейбір атрибуттарын мифологиялық кейіпкер дрангуде табуға болады.

Атауы

Шурдхи атауы албан тіліндегі i shurdhët терминінің "саңырау" деген мағынасымен байланысты болып көрінеді, бірақ бұл байланыс көбінесе кездейсоқ сияқты, себебі Шурдх атауы *seuro, "су" (қ. Албанша shurrë "зәр"), және *dos "беруші/донор" (қ. Албанша dhashë/dha, "бердім/ол берді") деген сөздердің қосындысынан туған болуы мүмкін; оның есімі осылайша "су беруші" дегенді білдіреді. Шурдх атауы мен ежелгі фракиялық жазу ескерткіштерінде кездесетін Зибельсурдус теонимінің екінші бөлігі арасындағы байланыс туралы болжам бар. Ауа райы және дауыл құдайы Шурдхтың "саңырау" деген сөзбен сәйкес келуі, ықтимал, I Verbti "соқыр" немесе Shën Verbti "қасиетті соқыр" деген есімдердің пайда болуына себеп болған, бұл есімдер Ррмориямен бірге Албания Альптарындағы ауа райы және дауыл құдайына, ал Задрима аймағындағы от және жел құдайына сіңірген. Шурдх теонимі Шкодер маңындағы Шурдах аралының атымен байланысты болуы мүмкін, сондай-ақ ол Келмендидегі Мая Шурдх ("Шурдх шыңы") орнонимінде және Мирдхитадағы ми Шурдх аймағының топонимінде де кездеседі.

Халықтық наным-сенімдер

Халық сенімдеріне сәйкес, Шурди дауылды бұлттар арқылы саяхаттайды, ол келгенде бұршақ жауғанын ескертеді. Оны шу мен оқ ату арқылы қарсы алып, кері қайтаруға болады. Албантанушы барон Нопкса Шурдиді ежелгі фракиялық найзағай құдайы Зибельсурдпен байланыстырды, оны да қарумен қарсы алған. Карл Треймердің пікірінше, албан тіліндегі "Perëndi" құдайлық атауының "шабуылшы" мағынасындағы "perejont" түбірі, бұл дауыл құдайы Шурдхтың эпитеті болуы мүмкін. Ол жайылымдар мен егістіктерді жаңартып, сүйікті құдай болған, ал осы эпитеттен кейін соғысқа бейімділігі де болған болуы мүмкін.