Жатырдың ет қабығы (миометрий) – жүктілік кезінде қабырғаның кеңеюіне, босану мен түсік кезінде жиырылуға жауапты. Құрылымы, қабаттары мен қызметі туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жатырдың тегіс бұлшық қабығы
Smooth muscle coat of the uterus
Миометрий – жатыр қабырғасының ортаңғы қабаты, негізінен жатырдың тегіс бұлшық ет ұяшықтарынан (оларды жатыр миоциттері деп те атайды) тұрады. Оның басты функциясы – жатырдың жирылуын қамтамасыз ету.
The myometrium is the middle layer of the uterine wall, consisting mainly of uterine smooth muscle cells (also called uterine myocytes Its main function is to induce uterine contractions.
Құрылымы
Миометр эндометрий (жатыр қабырғасының ішкі қабаты) мен сероза немесе периметрий (жатырдың сыртқы қабаты) арасында орналасқан. Миометрияның ішкі үштен бір бөлігі (қосылыс немесе субэндометрий қабаты деп аталады) Мюллер түтікшесінен пайда болған сияқты, ал миометрияның сыртқы, басым қабаты Мюллер емес тінден шыққан сияқты және босану мен түсік кезінде негізгі жиырылатын тінді құрайды. Қосылыс қабаты ішектердің бұлшықет қабатына тең келетін перистальтикалық және антиперистальтикалық қызметке қабілетті дөңгелек бұлшықет қабаты сияқты жұмыс істейді. Жүктілік кезінде жатыр жүктілікке дейінгі өлшемінен бірнеше есе үлкейеді және босану процесінде "Фергусон рефлексінің" оң кері байланысы арқылы үйлесімді түрде жиырылады. Босанғаннан кейін миометр плацентаны шығару үшін жиырылады, ал ортаңғы қабаттың өзара қиылысатын талшықтары қан жоғалтуды азайту үшін қан тамырларын қысады. Ерте емізудің пайдасы – бұл рефлексті ынталандыру арқылы қан жоғалтуды одан әрі азайту және жүктілікке дейінгі жатыр мен іш бұлшық еттерінің тонусын қалпына келтіруді жеңілдету. Жатырдың тегіс бұлшық еттері фазалық үлгіге ие, жиырылу үлгісі мен тынығу тонусын сақтау арасында ауысады, әртүрлі жиілікте, амплитудада және ұзақтықтағы дискретті, үзіліссіз жиырылулармен сипатталады. Жатырдың тегіс бұлшық еттерінің макроқұрылымында көрсетілгендей, қосылыс қабаты перистальтикалық және антиперистальтикалық қызметке қабілетті.
The myometrium is located between the endometrium (the inner layer of the uterine wall) and the serosa or perimetrium (the outer uterine layer). The inner one third of the myometrium (termed the junctional or sub endometrial layer) appears to be derived from the Müllerian duct, while the outer, more predominant layer of the myometrium appears to originate from non Müllerian tissue and is the major contractile tissue during parturition and abortion. The junctional layer appears to function like a circular muscle layer, capable of peristaltic and anti peristaltic activity, equivalent to the muscular layer of the intestines.) during pregnancy to allow for the uterus to become several times its non gravid size, and contracts in a coordinated fashion, via a positive feedback effect on the "Ferguson reflex", during the process of labor. After delivery, the myometrium contracts to expel the placenta, and crisscrossing fibres of middle layer compress the blood vessels to minimize blood loss. A positive benefit to early breastfeeding is a stimulation of this reflex to reduce further blood loss and facilitate a swift return to prepregnancy uterine and abdominal muscle tone. Uterine smooth muscle has a phasic pattern, shifting between a contractile pattern and maintenance of a resting tone with discrete, intermittent contractions of varying frequency, amplitude and duration. As noted for the macrostructure of uterine smooth muscle, the junctional layer appears to be capable of both peristaltic and anti peristaltic activity.
Тынығу күйі
Жатырдың тегіс бұлшық еттерінің тынығу мембраналық потенциалы (Vrest) 35 және 80 мВ аралығында тіркелген. Басқа жасуша түрлерінің тынығу мембраналық потенциалы сияқты, ол Na+/K+ сорғысы арқылы сақталады, бұл жасуша сыртындағы кеңістікте Na+ иондарының, ал жасуша ішіндегі кеңістікте K+ иондарының жоғары концентрациясына алып келеді. Содан кейін, K+ арналарының Na+ арналарына қарағанда көп ашылуы оң иондардың жалпы шығысына себеп болады, нәтижесінде теріс потенциал пайда болады. Бұл тынығу потенциалы ырғақты тербелістерге ұшырайды, олар баяу толқындар деп аталады және баяу толқын потенциалдарының ішкі белсенділігін көрсетеді. Бұл баяу толқындар Ca2+, Na+, K+ және Cl− иондарының жасуша ішіндегі және жасуша сыртындағы кеңістіктер арасындағы таралуының өзгеруінен туындайды, бұл өз кезегінде плазмалық мембрананың осы иондарға қатысты өткізгіштігін көрсетеді. K+ мұндай ион ағынының өзгеруіне жауапты басты ион болып табылады, түрлі K+ арналарындағы өзгерістерді көрсетеді.
The resting membrane potential (Vrest) of uterine smooth muscle has been recorded to be between 35 and 80 mV. As with the resting membrane potential of other cell types, it is maintained by a Na+/K+ pump that causes a higher concentration of Na+ ions in the extracellular space than in the intracellular space, and a higher concentration of K+ ions in the intracellular space than in the extracellular space. Subsequently, having K+ channels open to a higher degree than Na+ channels results in an overall efflux of positive ions, resulting in a negative potential. This resting potential undergoes rhythmic oscillations, which have been termed slow waves, and reflect intrinsic activity of slow wave potentials. These slow waves are caused by changes in the distribution of Ca2+, Na+, K+ and Cl− ions between the intracellular and extracellular spaces, which, in turn, reflects the permeability of the plasma membrane to each of those ions. K+ is the major ion responsible for such changes in ion flux, reflecting changes in various K+ channels.
Қуаныштан-сығу
Жатырдың тегіс бұлшық еттерінің қозу-сығу байланысы да басқа тегіс бұлшық еттеріне өте ұқсас, жасуша ішінде кальцийдің (Ca2+) артуы жиырылуға алып келеді.
The excitation contraction coupling of uterine smooth muscle is also very similar to that of other smooth muscle in general, with intracellular increase in calcium (Ca2+) leading to contraction.
Тынығу күйіне қайтару
Қиюдан кейін Ca2+ жойылу тегіс бұлшық еттің босаңсуына себеп болады және келесі жиырылу стимулы үшін саркоплазмалық тордың молекулалық құрылымын қалпына келтіреді.
Removal of Ca2+ after contraction induces relaxation of the smooth muscle, and restores the molecular structure of the sarcoplasmic reticulum for the next contractile stimulus.