Кіріспе

Математика мен физикада симплектілік көптүрліліктегі Гамильтондық векторлық өріс – кез келген энергия функциясы немесе Гамильтондық үшін анықталған векторлық өріс. Физик және математик сэр Уильям Роуэн Гамильтонның есімімен аталған Гамильтондық векторлық өріс – классикалық механикадағы Гамильтон теңдеулерінің геометриялық көрінісі. Гамильтондық векторлық өрістің интегралды қисықтары Гамильтондық формадағы қозғалыс теңдеулерінің шешімдерін көрсетеді. Гамильтондық векторлық өрістің ағынынан туындайтын симплектілік көптүрліліктің диффеоморфизмдері физикада каноникалық түрлендірулер, ал математикада (Гамильтондық) симплектоморфизмдер деп аталады. Гамильтондық векторлық өрістерді кез келген Пуассон көптүрлілігінде де анықтауға болады. Көптүрліліктегі f және g функцияларына сәйкес екі Гамильтондық векторлық өрістің Лай жақшасының өзі Гамильтондық векторлық өріс болып табылады, оның Гамильтонианы f және g функцияларының Пуассон жақшасымен беріледі.

Қасиеттері

f-ты Xf-ке бейнелеу сызықтық, сондықтан екі Гамильтон функциясының қосындысы сәйкес Гамильтон векторлық өрістерінің қосындысына өтеді. (q^(1), ..., q^(n), p1, ..., pn) координаталары M-де каноникалық координаталар деп есептелінеді (жоғарыда қараңыз). Онда қисық, егер және тек қана Гамильтон теңдеулерінің шешімі болса, Гамильтон векторлық өрісі XH-тың интегралды қисығы болады:

Гамильтон H интегралды қисықтар бойымен тұрақты, себебі H(γ(t)) t-ге тәуелсіз. Бұл қасиет Гамильтон механикасындағы энергияның сақталуымен сәйкес келеді. Көбірек айтқанда, егер F және H функцияларының Пуассон жақшасы нөлге тең болса (төменде қараңыз), онда F, H-тың интегралды қисықтары бойымен тұрақты, және сол сияқты, H, F-тың интегралды қисықтары бойымен тұрақты. Бұл факт Ноэтер теоремасының негізінде жатқан абстрактілі математикалық принцип. Гамильтон ағыны симплектикалық форма ω-ны сақтайды. Балама ретінде, Ли туындысы

Пайдаланылған әдебиеттер

3.2-бөлімді қараңыз.