Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай дипломаты (1901–1997)
Chinese diplomat (1901–1997)
Хо Фэн Шань (1901 жылдың 10 қыркүйегі – 1997 жылдың 28 қыркүйегі) – Қытай Республикасының дипломаты және жазушысы. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Венада бас консул қызметін атқаратын ол, жоғары лауазымдағылардың нұсқауына қарамастан, "бірнеше ондаған мың" еврейдің өмірін сақтап қалу үшін оларға виза беріп, өмірін және мансабын қауіпке тігіп, ерлік көрсетті. Хо 1938 жылдың маусым айында 200-ші визаны, 1938 жылдың 27 қазанында 1906-шы визаны қол қойып бергені және 1940 жылдың мамыр айында Қытайға қайтарылып алынғаны мәлім.
Ho Feng Shan (, September 10, 1901 – September 28, 1997) was a Chinese diplomat and writer for the Republic of China. When he was consul general in Vienna during World War II, he risked his life and career to save "perhaps tens of thousands" of Jews by issuing them visas, disobeying the instruction of his superiors. It is known that Ho issued the 200th visa in June 1938, signed the 1906th visa on 27 October 1938, and was recalled to China in May 1940.
Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын
1935 жылы Хо Қытай Республикасы Сыртқы істер министрлігінде дипломаттық қызметін бастады. Оның алғашқы орны Түркия болды. 1937 жылы Венадағы қытай елшілігінің бірінші хатшысы болып тағайындалды. 1938 жылы Австрия нацистік Германиямен қосылып алынғаннан кейін, елшілік консулдыққа айналды, Хо бас консул болып тағайындалды. 1938 жылы «Хрусталь түнi» болғаннан кейін, шамамен 200 мың австриялық еврейдің жағдайы күрт нашарлады. Нацизмнен құтылудың жалғыз жолы – Еуропадан кету еді. Кету үшін олар эмиграцияға қатысты дәлелдеме ұсынуы керек болды, әдетте, шетелдік мемлекеттен виза немесе жарамды кеме билеті. Алайда, бұл қиын болды, себебі 1938 жылғы Эвиан конференциясында 32 елдің ішінде (Канада, Австралия және Жаңа Зеландия да бар) 31-і еврей иммигранттарын қабылдаудан бас тартты. Еврейлерді қабылдауға дайын болған жалғыз ел – Доминикан Республикасы болды, ол 100 мыңға дейін босқын қабылдауға келісім білдірді. Берлиндегі қытай елшісі Чэнь Цзе (陳介) берген бұйрыққа қарсы келіп, Хо шетелдік концессиялардан басқа, жапондық оккупация астындағы Шанхайға транзиттік визалар беруді бастады. Консул қызметіне келген алғашқы үш айдың ішінде Хо 1200-ге жуық виза берді. Ол кезде Шанхайға кіру үшін виза қажет болмады, бірақ визалар еврейлерге Австриядан кетуге мүмкіндік берді. Көптеген еврей отбасылары Шанхайға кетіп, кейіннен олардың көпшілігі Гонконг пен Австралияға көшті. 1940 жылдың мамыр айында Қытайға қайтуға бұйрық берілгенге дейін Хо осы визаларды беруді жалғастырды. Хо еврей босқындарына қанша виза бергенінің нақты саны белгісіз. Хо 1938 жылдың маусым айында 200-ші визаны бергені және 1938 жылдың 27 қазанында 1906-шы визаға қол қойғандығы мәлім. Оның іс-қимылы арқасында қанша еврей құтқарылғаны белгісіз, бірақ Хо қызметінің алғашқы жарты жылында ғана 2000-ға жуық виза бергенін ескерсек, құтқарылғандардың саны мыңдаған болуы мүмкін.
In 1935, Ho started his diplomatic career within the Foreign Ministry of the Republic of China. His first posting was in Turkey. He was appointed First Secretary at the Chinese legation in Vienna in 1937. When Austria was annexed by Nazi Germany in 1938, and the legation was turned into a consulate, Ho was assigned the post of Consul General. After the Kristallnacht in 1938, the situation became rapidly more difficult for the almost 200,000 Austrian Jews. The only way for Jews to escape from Nazism was to leave Europe. In order to leave, they had to provide proof of emigration, usually a visa from a foreign nation, or a valid boat ticket. This was difficult, however, because at the 1938 Évian Conference 31 countries (out of a total of 32, which included Canada, Australia, and New Zealand) refused to accept Jewish immigrants. The only country willing to accept Jews was the Dominican Republic, which offered to accept up to 100,000 refugees. Acting against the orders of his superior Chen Jie (陳介), the Chinese ambassador to Berlin, Ho started to issue transit visas to Shanghai, under Japanese occupation except for foreign concessions. Twelve hundred visas were issued by Ho in only the first three months of holding office as Consul General. At the time it was not necessary to have a visa to enter Shanghai, but the visas allowed the Jews to leave Austria. Many Jewish families left for Shanghai, whence most of them would later leave for Hong Kong and Australia. Ho continued to issue these visas until he was ordered to return to China in May 1940. The exact number of visas given by Ho to Jewish refugees is unknown. It is known that Ho issued the 200th visa in June 1938, and signed the 1906th visa on 27 October 1938. How many Jews were saved through his actions is unknown, but given that Ho issued nearly 2,000 visas only during his first half year at his post, the number may be in the thousands.
Соғыстан кейін
1949 жылы коммунистер жеңіске жеткеннен кейін Хо ұлтшыл үкіметпен бірге Тайваньға кетті. Кейіннен ол Қытай Республикасының (Тайвань) Египет, Мексика, Боливия және Колумбия сияқты елдердегі елшісі қызметін атқарды. Хо 1973 жылы зейнетке шықты, бірақ сол кездегі кең таралған себептермен – дипломатиялық қызметпен ынтымақтастық жасаудан бас тартқаны және елшілік шығындары есебіндегі шағын соманы дұрыс көрсетпегені үшін – ҚХР үкіметі оған зейнетақы тағайындаудан бас тартты. Бұл айыптаулардың саяси себептермен жасалғаны қазір көпке белгілі. ҚХР үкіметі оны ешқашан ақтап жапқан жоқ, себебі көптеген дипломаттар рұқсатсыз қызметінен кетіп жатқан. Ол жұмысқа бармады және зейнетақысыз жұмыстан босатылды. Бұл ондаған елшілік жабылған кездегі саясат еді. 1970 жылы Колумбиядағы елші қызметін атқарып жүрген кезінде қаржыны теріс пайдаланғаны үшін Тайбэйдің Мемлекеттік қызметкерлердің тәртібі жөніндегі комитеті оны айыптағандықтан, оның соңғы жылдарына көлеңке түсті. Хо бұл айыптауларды өкіметке ұсынудан бас тартқан бағыныштысының құрастырғанын мәлімдеді. Зейнетке шыққаннан кейін Хо Калифорния штатының Сан-Франциско қаласына қоныстанды, онда ол АҚШ азаматтығын алды. 1986 жылы ол Қытайға оралып, мектептің 80 жылдығына орай Чаншадағы оқу орнына барды. Хо сонымен қатар 1990 жылы жарық көрген «Дипломат ретінде өткен қырық жылым» (外交生涯四十年) атты естеліктер кітабын жазды. Оның ұлы Монто Хо 2010 жылы кітаптың ағылшын тіліне қысқартылған аудармасын жасады.
After the Communist victory in 1949, Ho followed the Nationalist government to Taiwan. He later served as the ambassador from Republic of China (Taiwan) to other countries, including to Egypt, Mexico, Bolivia, and Colombia. Ho retired in 1973, but was denied a pension by the ROC government on the grounds, common then, that he had been subpoenaed and refused to cooperate with Diplomatic Services, and had not properly accounted for a small sum in an embassy expense account. These charges are now widely believed to have been politically motivated. The ROC government has never exonerated him, as there were many diplomats leaving their posts without authorization. He did not report to work, and was terminated without a pension. This was the policy when tens of embassies were closed. A shadow was cast over his later years by impeachment by Taipei's Committee on the Discipline of Public Functionaries for having allegedly misappropriated funds when he was ambassador to Colombia in 1970. Ho maintained the charges were concocted by a subordinate he had refused to recommend for promotion. Upon his retirement, Ho settled in San Francisco, California, where he acquired United States citizenship. In 1986, he returned to Mainland China and visited his alma mater in Changsha for the school's 80th anniversary. Ho also wrote a memoir titled My Forty Years as a Diplomat (外交生涯四十年), which was published in 1990. His son Monto Ho produced an abridged English translation in 2010.
Өлім
Хо 1997 жылдың 28 қыркүйегінде Сан-Францискода 96 жасында дүние салды. Одан кейін ұлы Монто Хо (1927–2013), микробиология, вирусология және жұқпалы аурулар саласындағы американдық-қытай маманы; және қызы Манли Хо бар еді.
Ho died on September 28, 1997, in San Francisco at the age of 96. He was survived by his son, Monto Ho (, 1927–2013), a Chinese American professional in microbiology, virology, and infectious diseases; and by his daughter, Manli Ho .
Мұра
Хоның Венадағы іс-әрекеттері оның өмірінде ешкімнің назарына ілікпеді, тек жеке ісінде бұйрыққа бағынбағаны үшін қара дақ қалды. Олар оның қайтыс болғаннан кейін ғана мойындалды, 2001 жылы Израильдің "Яд Вашем" ұйымы оған "Ұлттардың Адалдары" атағын берді, ал 2004 жылы Иерусалимдегі "Ұлдар қаласы" оны құрметпен еске алды. 2015 жылдың 10 қыркүйегінде Тайвань президенті Ма Инцзю Хоның қызметі үшін қайтыс болғаннан кейін мақтау қағазын табыс етті және Израиль үкіметінің өкілдерімен бірге оның қызына алғыс айту туралы сертификат тапсырды.
Ho's actions in Vienna went unnoticed during his lifetime, save for a black mark in his personnel file for disobeying orders. They were finally recognized, posthumously, when he was awarded the title Righteous Among the Nations by the Israeli organization Yad Vashem at a ceremony in 2001 and honored by Boys Town Jerusalem in 2004. On 10 September 2015, Taiwanese president Ma Ying jeou awarded a posthumous citation to Ho for his service and presented his daughter a certificate of appreciation alongside Israeli government representatives.