Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эстонияның астанасы туралы халық ауыз әңгімелері
Folklore about the capital city of Estonia
Кез келген ортағасырлық қала сияқты, Таллинн (XIII ғасырдан 1920 жылдарға дейін Реваль деп белгілі болған) көптеген аңыздар мен әңгімелерге шабыттандырды.
Like any other medieval city, Tallinn (known as Reval from the 13th century until the 1920s) has inspired many legends.
Reval атауының шығу тегі
Ескі Таллин қаласын қоршап тұрған қала қабырғасындағы қорғаныс мұнараларының бірі Кике ин де Кок (төменгі неміс тілінде "ас үйге көз салу") деп аталады. Оның қабырғасында Тоомпеяда (Домберг) елен аулауды бейнелейтін мүсін бар, Тоомпея – ескі Реваль қаласының бір ауданы. Дәстүр бойынша, қаланың ескі аты Реваль осы елен аулауға байланысты туындаған. Аңызға сүйенсек, Дания патшасы Вальдемар II Тоомпеяда бұғы аулап жүргенде, әдемі бұғыны көріпті. Патшаға бұл жануар өте ұнағандықтан, оны тірідей ұстауға бұйрық берген. Айынышты жағдай, бұғы қашып, биік әктас жартастан құлап, мойнын сындырып алған. Немец тілінде "Reh fall" – "бұғының құлауы" дегенді білдіреді, сондықтан Реваль атауы осыдан шыққан деседі. Дегенмен, "бұғы құлауы" аңызын ешқандай құжаттық дерек қолдамайды. Керісінше, Реваль аты Ревалия (Rävala) деп аталатын ежелгі эстондық округтің атынан туындаған болуы мүмкін, және шындығында, осы атаудың алғашқы жазбалары Дания патшасының 1219 жылы Эстонияға алғашқы сапарынан бірнеше жыл бұрын пайда болған.
One of the defensive towers in the town wall that surrounds old Tallinn is called Kiek in de Kök (Low German: "peek into the kitchen"). There is a sculpture on its wall which depicts a deerhunt in Toompea (Domberg), a district of old Reval. The deerhunt is said to have given the town its old name, Reval. According to legend the Danish king Valdemar II was hunting for deer in Toompea when he spotted a beautiful stag. The king liked the animal much and so he ordered it to be caught alive. Unfortunately, the deer escaped, fell from a high limestone bank and broke its neck. In German, Reh fall means "fall of a deer", and so that is where the name Reval was derived from. However, the "deer fall" legend is not supported by any documentary evidence. More likely Reval is derived from the name of the adjacent ancient Estonian county of Revalia (Rävala), and in fact the first recorded occurrences of that name predate the Danish king's first visit to Estonia in 1219 by several years.
Ібілістің үйлену тойы
Егер сіз Ратаскаев көшесіндегі «Мысықтың құдығы» деп аталатын жерге жақын тұрсаңыз, 16-үйге қараңыз, сіз бір ерекше нәрсені байқайсыз. Жоғарғы қабаттағы терезелердің бірі іштен кірпішпен қапталған, ал ішкі жағында салынған перделер суреттелген. Бұл 15 ғасырдағы үй Таллин қаласының ең танымал әуесқой әңгімесінің, «Шайтанның тойы» атты әңгімесінің оқиғасы болып табылады. Әңгіме былай басталады: Көп бұрын осы үйдің иесі ақшаға зәру болып, тіпті өмірден қол жұдыруға дайын тұрғанда, оған сырлы, жамылған адам келіп, жоғарғы қабаттағы пәтерді кеш өткізу үшін үлкен сомада ақша ұсынды. Пәтерді жалға алушының жалғыз талабы – толық құпиялылық болды. Үй иесі оңайлықпен келісім берді. Сол кеште, жүздей адам баспалдақпен көтеріліп келе жатқандай қатты дауыс естілді, ал бөлмеден қорқынышты шу шықты. Сағат бірде бұл шу кенеттен тоқтады, адамдар бірден жоғалып кеткендей болды. Ертесі күні үй иесінің қызы кілт тесігінен тыңшылық жасап, өлім аузында жатқан күйде табылған. Өліміне дейін қыз, пәтерде Шайтанның өзі той жасап отырғанын көргенін айтты.
If you happen to be standing near the so called Cat's Well on Rataskaevu Street, look up at house number 16 and you'll notice something odd. One of the windows on the top floor is bricked up from the inside, and has false curtains painted on the inside. This 15th century house happens to be the subject of Tallinn's most famous ghost legend, a story called "The Devil’s Wedding". The tale goes like this: Long ago, the landlord of this house, desperate for money and nearly suicidal, was approached by a mysterious, cloaked man who offered a huge sum of money to rent the upstairs flat for a party. The renter's only condition was complete privacy. The landlord readily agreed. During the evening in question, loud noises were heard, as if a hundred guests were tramping up the stairs, and an ungodly racket issued from the room. Precisely at 1 o’clock the sound abruptly stopped, as if the party had simply vanished. The next day the landlord's servant, who had been spying through the keyhole, was found mortally ill. Before dying, the servant claimed to have seen the Devil himself having a wedding party in the flat.
Өлемсте көлі туралы аңыз
Таллинді қоршаған ең үлкен көл – Үлемисте көлінде "Линдакиви" ("Линданың тасы") деп аталатын тас бар. Эстон мифологиясында, бұл Линданың Калевтің Тоомпеадағы қабіріне таситын, бірақ алжапқышынан түсіп қалған тастардың бірі деп есептеледі. Ол тасқа отырып жылағаннан көл пайда болды. Көлде жартылай аңызға айналған "Үлемисте қариясы" (эстонша: Ülemiste vanake) тұрады деп саналады. Оны кездестірген адамға ол: "Таллин дайын ба?" деп сұрайды. Егер екінші адам "иә" деп жауап берсе, қаланы суға батырады дейді. Сондықтан дұрыс жауап: "Жоқ, әлі көп жұмыс жасау керек". Осы оқиға кейде Таллиннің үнемі құрылыс жасап, өсіп дамуын түсіндіреді.
In the Lake Ülemiste, the largest lake surrounding Tallinn, there is boulder called Lindakivi ("Linda's rock"). In Estonian mythology, it is believed to be one of the boulders Linda was supposed to carry to Kalev's grave at Toompea, but which fell off her apron. She sat on the boulder and cried, thus creating the lake. The semi legendary mythological "Ülemiste Elder" (Estonian: Ülemiste vanake) is believed to live in the lake. If anyone should meet him, then he is believed to ask: "Is Tallinn ready yet?". If then the other person answered "yes", then he would flood the city. Thus, the correct answer would be: "No, there is much to be done yet". This tale is sometimes viewed as an explanation why Tallinn is building/growing all the time.
Олевист шіркеуінің аңызы
Көп уақыт бұрын Таллин қаласының өсімі баяу болды. Таллин тұрғындарының барлығы қаланың ірі теңіз портына айналуын қалады, бірақ сауда кемелері Таллинге келмейтін. Содан кейін біреудің өте қызықты идеясы туды: бұрын-соңды ешкім көрмегендей биік мұнарасы бар шіркеу салу. Кемелер ашық теңізден шіркеуді көріп, тауарларымен Таллинге келер еді. Бұл идея баршаға ұнады. Бірақ мұндай шіркеуді тұрғызатын шеберді қайдан табуға болады? Кенеттен бір шебер келіп, жұмысқа өтініш берді. Қала тұрғындары оны қуана қарсы алды, бірақ ол жұмысы үшін өте жоғары төлем сұрады – он алтын баррель, бірақ бір шартпен: егер біреу оның атын білсе, онда ол ақысыз жұмыс істейтін болады. Әрине, тұрғындар келісті. Шебер жұмысты тез бастады, ал Таллиннің халқы күннен-күнге үмітін үзді. Олар әр кеш сайын оған келіп, оның атын табуға тырысып, түрлі есімдерді айтатын. Шіркеудің құрылысы дерлік аяқталып қалған еді. Таллин тұрғындары қорқудан көңілі толмайтын. Содан кейін олар оның әйеліне тыңшы жіберді, ол оның баласына ән салып тұрғанын естіді: "Ұйықта, балам, ертең Олев қайтып келіп, бізге он алтын баррель әкеледі!" Тыңшы дереу қалаға оралды. Шебер шіркеудің шатырында крест орнатып жатқанда, адамдар оған: "Эй, Олев! Крест дұрыс тұрғанына көз жеткіз!" – деп айғайлады. Олев өзінің атын естігенде, алтынды ала алмайтынын түсінді. Ол крестті жіберіп алды, жерге құлап түсті. Сол сәтте оның денесі тасқа айналды. Бұл аңыз Таллин тарих және фольклор мұражайындағы «Таллин аңыздары» атты қойылымда қайта жандандырылады.
A long time ago Tallinn was growing pretty slowly. All the inhabitants wanted Tallinn to be a big seaport, but the merchant ships would not come to Tallinn. Then someone got a very interesting idea: to build a church with such a high tower that nobody had ever seen before. The ships would see the church from the open sea and would come to Tallinn with their goods. Everybody liked the idea. But where would they find such a craftsman to build such a church? Suddenly out of nowhere came a craftsman who applied for the job. Citizens gladly accepted him, but he asked a very high price for his job ten barrels of gold with one strange condition: if someone would find out his name, then he would work for free. Of course, the citizens agreed. The craftsman started working very fast and the people in Tallinn were getting dimmer and dimmer. Every evening they would come to him and say different names hoping that that would be his name. The church was almost finished. The citizens of Tallinn were getting more and more scared. Then they sent a spy to his wife, and he overheard how she was singing to her baby: Sleep my baby, tomorrow our Olev is coming back and will bring us ten barrels of gold! The spy rushed back into the city. The craftsman was on the roof of the church, placing the cross. When the people started calling him: Hey, Olev! Make sure the cross is straight! When Olev heard his name he understood that he wouldn't get gold! He let the cross go and fell to the ground. At the same moment his body turned into stone. This legend is reenacted at Tallinn Legends, Tallinn's museum of history and folklore.