Кіріспе

Майкл Анжело Мусманно (7 сәуір 1897 – 12 қазан 1968) – американдық заңгер, саясаткер және әскери-теңіз офицері. Иммигрант отбасында туған ол 14 жасында көмір тиеуші болып жұмыс істей бастады. Бірінші дүниежүзілік соғыста АҚШ армиясында қызметтен кейін, Джорджтаун университетінде заңгерлік білім алды. 1930 жылдардың басынан бастап шамамен екі онжылдық бойы Пенсильвания штатының Аллегени округінің соттарында судья болып қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қабылданып, әскери сот жүйесінде қызмет етті. Соғыстан кейін, 1946 жылы Мусманно Италиядағы оккупацияланған ауданның әскери губернаторы болды. 1947 жылдан бастап Нюрнбергтегі АҚШ әскери сотында «Эйнзацгруппен» ісі бойынша төраға судья болып жұмыс істеді. 1948 жылы Адольф Гитлермен жақын байланыста болған бірнеше адаммен сұхбаттасты. 1950 жылы өзінің зерттеулеріне негізделген кітап жариялады, онда Гитлердің 1945 жылы Берлинде өз-өзіне қол жұмсағанын дәлелдеді. 1951 жылы Пенсильвания Жоғарғы сотының судьясы болып сайланды және 1968 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қызмет етті. Ол келіспеушілік пікірлерінің саны бойынша рекорд орнатты. Ұзақ сот карьерасымен және соғыстан кейінгі Еуропадағы еңбегімен қатар, ол өзінің сот істері мен кәсіби өміріне қатысты он алты кітап және көптеген мақала жазды. Туындыларында жұмысшы адамдарға деген ықыласын және Америка Құрама Штаттарындағы итальяндықтарға деген қызығушылығын білдірді, өзінің итальяндық тегін еске алды. «Соттағы ерекше тұлға» ретінде танылған Мусманно Сакко мен Ванцеттиді қорғағанымен, коммунизмге қарсылығымен және азаматтық құқықтарды қолдауымен белгілі болды.

Ерте өмір және білім

Мусманно Пенсильвания штатының Аллегей округіндегі Стоу қалашығында, Питтсбургтен бірнеше шақырым батыста орналасқан өнеркәсіптік ауданда дүниеге келді. Ол әкесімен бірге көмір шахтасында жұмыс істеді, 1915 жылы Джорджтаун университетінде заң факультетіне түсті, содан кейін Бірінші дүниежүзілік соғыста жаяу әскерде қызмет етіп, 1918 жылы Джорджтаунды бітірді. Кейін ол Джордж Вашингтон университетінде B.A. және M.A. дәрежелерін, ал Ұлттық университетінің заң мектебінде екі заң магистрі дәрежесін алды (кейін Джордж Вашингтон университетінің заң мектебімен біріктірілді). Ол еңбек құқығы саласындағы заңгер болды және жұмысшы адамдарға деген ықыласын сақтап қалды. Осы оқиға туралы 1963 жылы "The New Republic" және "Kansas Law Review" басылымдарында екі мақала жарияланды. Қайтып келген соң, Мусманно 1928 жылы Пенсильвания штатының республикалық заң шығарушысы болып сайланды және 1930 жылы қайта сайланды. 1929 жылы Пенсильвания штатының Империал қаласында шахтер Джон Баркоскиді көмір және темір полициясы ереуіл кезінде ұрып өлтірген кезде, Мусманно ашуға іштелді және штат заң шығарушысы ретінде осы жеке полиция күшін тарату туралы заң жобасын ұсынды. Ол оқиғаға арналған "Ян Вулканик" атты әңгіме жариялады. Бұл әңгіме 1935 жылғы "Қара ашу" фильмінің негізі болды, онда Пауль Муни көмір шахтерінің рөлін сомдады, ал сценарийін Абем Финкель мен Карл Эриксон жазды. Фильмді Майкл Куртиц түсірді. 1931 жылы Мусманно Аллегей округінің округтік сотының ең жас судьясы болды; оны демократтар мен республикашылардың екеуі де ұсынды және еңбек ұйымдары қолдады. 1932 жылы ол Франклин Д. Рузвельтке президенттікке дауыс беру науқанында қатысып, Демократиялық партияға өтті. 1933 жылы ол Аллегей округінің жалпы соттарының судьясы болды. 1946 жылы ол Австриядағы Ауырсынудан қайтарылған адамдарды Совет Одағына қайтару жөніндегі үш мүшеден тұратын комиссияның төрағасы болып тағайындалды. Ол казактар мен босқындарды Совет Одағына күштеп қайтаруға қарсы болды, олардың көпшілігі қайта оралуға ниеттемеді. Ол осы адамдардың кейбіреулеріне көмектесуге жетістікке жетті. Кейін Сталиннің үкіметі көптеген қайтып келгендерді қуғынға түсірді, олардың көпшілігін ішкі жер аударуға немесе Сібірдегі Гулагтың қатал еңбек лагерлеріне жіберді, онда олар қайтыс болды. 1947 жылдан бастап Мусманно Нюрнбергте өткен АҚШ-тың Нюрнберг әскери трибуналының Einsatzgruppen ісін қараған төраға болды, бұл іс майданның артында миллионнан астам адамды, оның ішінде еврейлерді, поляктарды және аз ұлт өкілдерін өлтірген адамдарға қатысты. Ол сондай-ақ Милх пен Польдің әскери соттарында сот мүшесі болып қызмет етті. 1961 жылы Мусманно Иерусалимде Адольф Эйхманның Израильдегі сотында айыптаушы куә ретінде куәлік берді. 1948 жылы Мусманно Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы күндері Адольф Гитлермен тығыз байланыста болған бірнеше адаммен сұхбаттасты, Гитлердің қашқандығы туралы мәлімдемелерді жоққа шығару мақсатында, оның Берлин шайқасының соңында өзіне-өзі қол жұмсағаны айтылған еді. Элизабет Биллиг есімді бір уақытта аудармашының көмегімен жүргізілген бұл сұхбаттар 1948 жылы "The Pittsburgh Press" газетінде жарияланған Мусманноның мақаласының және 1950 жылы жарық көрген "Өлуге он күн" атты кітабының негізі болды. Екеуінде де Гитлердің аман қалмағанына дәлелдер келтірілді, оның ішінде оның оң қолы Йозеф Геббельстің өлімі, Гитлердің өлгенін көрген нацистік куәгерлердің куәлігі (оның аузынан оқ өткенін жалған баяндаған), Гитлердің қашуына көмектескен дененің көшірмесі болған деген күдік тудырған нацистердің мәлімдемелері, сондай-ақ Гитлердің тіс дәрігерлерінің көмекшілері тапқан "жақ сүйегі" (1968 жылы шыққан совет кітабында альвеолалық процесс аймағында бөлінгендігі анықталды). Дегенмен, 2003 жылы неміс сот-медициналық биологы Марк Бенеке дене суы ашық ауадағы кремацияға кедерілдіретінін дәлелдеді. Сонымен қатар, Мусманно Гитлердің тағдыры туралы сценарий жазды, оны Альфред Хичкок түсіретініне үміттенді.

Соғыстан кейінгі мансап

Мусманно саясатқа қайта оралуға тырысып, 1950 жылы вице-губернаторлыққа кандидат болды, бірақ сәтті болмады. Ол сот қызметін жалғастырды. Соғыстан кейінгі жылдары коммунизмге қарсы күшті болған Мусманно, коммунизммен күрескен жергілікті американдықтардың ресми емес өкілі болды. Ол 1950 жылы Стив Нельсонға қарсы коммунистік арандату ісінде айғақ беруімен танымал болды, Нельсон АҚШ Коммунистік партиясының аймақтық бөлімшесін басқарған еді. Коммунистер саяси трактаттарды сатты (оларды кез келген кітапханадан алуға болады).

Мусманно Нельсон ісіне қатысқандығы арқасында танымал болды. 1951 жылы ол Пенсильвания Жоғарғы Сотының судьясы болып сайланды және 1952 жылдан 1968 жылы қайтыс болғанға дейін қызмет етті. Ұзақ жылдар бойы судьялық қызметте жүріп, ол "әлсіздердің қорғаушысы" ретінде танылды. Ол сондай-ақ өзінің қарсы пікірлерімен де белгілі болды; Пенсильвания Жоғарғы Сотындағы алғашқы 5 жылында ол соттағы басқа судьялардың барлығы өткен 50 жылда жазғаннан гөрі көп пікірлер жазды. Пенсильванияның бас судьясы Хорас Стерннен Мусманноның қарсы пікірлерін оқып бағанасы бар ма деген сұраққа ол "қазіргі заманғы фантастикаға қызығушылық танытпаймын" деді. Бірақ көп ұзамай сот осы судья қатысқан шешім шығарды, және мәтіні Мусманноның бір қарсы пікірінде айтылғанға ұқсас болды. Бір жағдайда, Мусманно басқа судьяларға қарсы пікірін жібермегендіктен, ол ресми Пенсильвания штатының есептерінде жарияланбады. Ол оны жариялауды талап ету үшін мәжбүрлеу ордерін сұрады. Сот бұл талапты қабылдамады. Пенсильвания Жоғарғы Соты істі қараған кезде Мусманно өзін талапкер ретінде көрсетті; Сот төменгі соттың шешімін күшінде қалдырды. Мұндай әрекеттері үшін даулы тұлға болған Мусманно керемет "еңбек құқығын қолдайтын" адам ретінде танылды. Мусманно 1966 жылы Генри Миллердің "Рак тропигі" кітабының әдепсіз емес екендігі туралы шешімге қарсы күшті дауыс берді. Ол былай деп жазды:

"Рак" кітап емес. Ол - ластанған орын, ашық канализация, шіріген ұя, адамзаттың жегілген қалдықтарындағы барлық шіріген нәрсе. Осы лас пен иіс төгілген ортада, өзін-өзі ластап, шашырап, секіріп, құлап, шалқып, Генри Миллер деп аталатын екіге бөлінген бір нәрсе бар. Адамзат Генри Миллер сияқты құмар, жирен және адалсыз адамды қалай тудырғанына таңғалуға болады. Оны әдепті қоғам қабылдауына не себеп болғанын білуге болады.

Мұра мен құрмет

Мусманно Арлингтон ұлттық зиратында жерленген. Оның Стоу қалашығындағы бұрынғы үйі штаттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. 1993 жылы оның құрметіне Пенсильвания штатының Маккис Рокс қаласындағы үйінің жанына тарихи тақта орнатылды.

Мақалалар мен кітаптар

Оның жазбаларының каталог жазбалары Hathi Trust Digital Library-де қолжетімді. Италиядағы Америка зерттеулері кітапханасы, [Рим], 1925 жыл. Конституцияға ұсынылған түзетулер (монография), АҚШ Үкіметтік баспа кеңсесі, 1929 жыл. Он екі жылдан кейін (Сакко–Ванцетти ісі туралы), Knopf, 1939 жыл. Генерал және адам (Марк В. Кларктың өмірбаяны), Mondadori, 1946 жыл. «Өзенді тыңда» (роман), Droemersche Verlagsanstalt, 1948 жыл. Италиядағы соғыс (автобиографиялық), Valecchi, 1948 жыл. «Өлдіруге он күн қалды», Doubleday, 1950 жыл (Гитлердің өлімі туралы). Сот үйінің қарсы бетінде, Dorrance, 1954 жыл. *Justice Musmanno Dissents* (жинақ), Роско Паундтың алғы сөзімен, Bobbs–Merrill, 1956 жыл. «Үкім!»: «Қара костюмді жас заңгердің оқиғалары», Doubleday, 1958 жыл. «Эйхман отряды», Macrae, 1961 жыл (Айнзатсгруппен ісі туралы), толық мәтіні онлайн. Адольф Айхманға тағайындалған өлім жазасы: Израиль мемлекетінің президенті Ицхак Бен Цвиге жолданған хат, Иерусалим, [Питтсбург], 1962 жыл. «Таза ар-ожданмен адам: Адольф Айхманның нацистік маниядағы рөлі Ханна Арендттің жаңа кітабында талданды» (жарнамалық парақша), [Нью-Йорк], 1963 жыл. «Сакко кінәлі ме?», [Нью-Йорк]: *The New Republic*, 1963 жылдың наурыз айы. «Сакко–Ванцетти ісі», *Kansas Law Review*, [Лоуренс, Канзас штаты], 1963 жылдың мамыр айы. «Америкадағы итальяндардың тарихы», Doubleday, 1965 жыл. «Қара ашу» (роман), Fountainhead, 1966 жыл. «Колумб бірінші болды», Fountainhead, 1966 жыл. «Менің пікірім», Michie Company, 1967 жыл. «Даңқ пен арман: Авраам Линкольн, Геттисбургке дейін және кейін», Long House, 1967 жыл. Майкл Анжело Мусманно – Питтсбург судьясы, АҚШ, Минтурноның құрметті азаматы (1945), Пьер Джакомо Сотторива, Arti grafiche Caramanica (Minturnese естелік тұлғалары сериясы), 2021 жыл. Майкл Анжело Мусманно – Питтсбург судьясы, АҚШ, Минтурноның құрметті азаматы (1945), Пьер Джакомо Сотторива, Caramanica Graphic Arts (Минтурно естелігінен тұлғалар сериясы), 2021 жыл.