Кіріспе

Атшы және романист 1821–1878

Джордж Джон Уайт Мелвилл (19 маусым 1821 – 5 желтоқсан 1878) – шотландтық романист, еңбек спортымен шұғылданған, сонымен қатар ақын. 1850-ші жылдардың ортасында ол Қырым соғысында түрік жалдамалы атқыштар корпусының офицері ретінде қызмет етті.

Өмір және жұмыс

Джордж Джон Уайт Мелвилл 1821 жылы Шотландияның Сент-Эндрюс қаласына жақын, Мелвилл тауында, майор Джон Уайт Мелвилл мен леди Кэтрин Анна Сара Осборнның ұлы, анасының жағынан Лидстің 5-ші герцогының немересі ретінде дүниеге келді. Оның әкесі белгілі спортшы және Сент-Эндрюс Корольдік және ежелгі гольф клубының капитаны болған. Джорджты жас Роберт Ли үйде жеке оқытты, кейін Итонға білім алуға жіберді, ал 1839 жылы 93-ші Хайленд полкіне офицер болып қабылданды. "Бонз және мен" немесе "Үйдегі қаңқа" – оның туындыларындағы ерекшелік, себебі ол аңшылық немесе тарихи роман жанрынан мүлдем өзгеше. Ол Лондон қаласының тұйық көшесіндегі шағын, заманауи виллада тұратын, "аурухананың артқы жағындағы соқыр қабырғаны" көретін, қаладан оқшаланған адам туралы. Оның ең әйгілі лирикасы да күтпеген қайғысымен ерекшеленеді – Паоло Тостидің "Қош сау бол!" әнінің сөздері. Оның бірнеше романдары тарихи, соның ішінде ең танымалдары – "Гладиаторлар". Уайт Мелвилл сонымен қатар ежелгі Вавилонды оқиғасы қылып жазған "Сархедон" тарихи романын жазды. Ол "Әндер мен өлеңдер" (1869) және "Нағыз Крест туралы аңыз" (1873) сияқты өлеңдер жинақтарын да жариялады. Дегенмен, ол заманауи спорттық қоғамды бейнелеуі үшін ең көп құрметке ие. Генри Хоули Смарт та өзі спорттық романдар жазуға кіріскенде, Уайт Мелвиллді өзінің үлгілерінің бірі ретінде алған деседі. Миссис Ловетт Кэмерон (1844-1921) өзінің "Шөптік ел" романының Уайт Мелвиллден шабыт алғанын мойындады. Ол сондай-ақ миссис Роберт Джоселиннің жазылуына екі үлгінің бірі болды. Флоренс Монтгомериге (1843-1923) балалар әңгімелерін жариялауға бірінші болып оқыған және оны осыған көндірген де осы кісі. Романшы Джон Галсворси Уайт Мелвиллдің романдарынан "жарық нәрселерді" байқап, Дигби Грандты Джолион Форсайттың алғашқы құдайы деп жазды ("Форсайт сагасында"). Оның ең әйгілі сөзі – аң аулау туралы әннен алынған: "Іш, иттік, іш!". Бұл сөз Джордж Макдональд Фрейзердің "Флэшман туралы жазбаларында" анти-геройдің сүйікті әні ретінде жиі кездеседі. 1876 жылы Уайт Мелвилл сирек авторлығы көрсетілетін, бірақ кеңінен танылған "Өмірдің мақсаты" атты қысқа өлеңнің алғашқы жолдарының авторы болды: "Іш, іш, қуан, себебі ертең өлеміз".

Қырым соғысы

Крым соғысы басталғанда, Уайт Мелвилл түрік жалдамалы кавалериясына ерікті майор болып кетті. «Дублин есімді пошта» газеті былай деп жазды: «Осындай батыл және шебер атқа отырғыш, қауіпке жүрексінбей, көп рет қиын тосқауларды секіріп өткен ол, егістік даласын шапқанда қаза тапқаны таңғажайып». Ол 1847 жылдан 1867 жылға дейінгі жиырма жылда бір рет ғана құлағанын айтып мақтан тұтатын. Шамамен 1875 жылы Глостерширдегі Тетбери қаласына Бофорт және Уайт Хорс аңшылықтарын жақсырақ қадағалау үшін көшіп келді. Джордж Уайт Мелвилл өзінің Бартон Абботтс деген меншігінен бірнеше метр қашықтықтағы Тетберидегі Сент-Мэри шіркеуінің қорымына жерленді. Ол үйді жалға алғанда, досы оның таңдауын сынға алды, себебі ол қорымға тым жақын еді. Уайт Мелвилл оған жауап ретінде, мүмкін, солай, бірақ ол аңшы үшін өте жақсы таңдау болды, өйткені достары оны алысқа көтеруге қажеттілік тумас еді деді. Оның мүлкі 70 000 фунт стерлингтен кем бағаланды.