Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1942–1943 жылдарғы Екінші дүниежүзілік соғыстың Оңтүстік-Шығыс Азиядағы шайқасы
1942–1943 WWII battle in Southeast Asia
"Sparrow Force" күшіне бастапқыда подполковник Уильям Леггат басшылық етті, оған 2/40 батальон, майор Александр Спенс басқарған 2-ші тәуелсіз ротаның (компания) арнайы жасағы және жағалау артиллериясы батареясы кірді. Барлығы шамамен 1400 сарбаз болды. Әуе қолдауы Австралия Корольдік әуе күштерінің (RAAF) 2-ші эскадрильясынан 12 "Lockheed Hudson" жеңіл бомбалаушы ұшағынан тұрды. Португалия және Ұлыбритания үкіметтері Португалиялық Тимордан одақтас күштерді шығарып алу туралы келісімге келді, бұл келісім бойынша Португалия олардың орнына әскери күш жіберуге міндеттенді. 1942 жылғы 28 қаңтарда португалиялық әскер Мозамбиктің Лоуренсу-Маркес қаласынан Тиморға бет алды, бірақ жапондықтар шабуыл жасап, олар жетіп келмес бұрын араға үлгірді.
Sparrow Force was initially commanded by Lieutenant Colonel William Leggatt, and included the 2/40th Battalion, a commando unit—the 2nd Independent Company—under Major Alexander Spence, and a battery of coastal artillery. There were in total around 1,400 men. Air support consisted of 12 Lockheed Hudson light bombers of No. 2 Squadron, Royal Australian Air Force (RAAF). The Portuguese and the British governments reached an agreement that established the withdrawal of the Allied forces from Portuguese Timor, in exchange for the sending, by Portugal, of a military force to replace them. On 28 January 1942, the Portuguese force sailed from Lourenço Marques, Mozambique, heading for Timor, but the Japanese invasion occurred before it could arrive.
Кіріспе
1942 жылдың қаңтар айында Тимордағы одақтас күштер «Малай тегеуріні» деп аталатын маңызды буынға айналды, оны генерал сэр Арчибальд Уэвеллдің басқаруымен қысқа ғұмырлы Америка-Британ-Голланд-Австралия командованиесі қорғады. 12 ақпанда Купангқа қосымша австралиялық техникалық персонал келді, оның ішінде Тимордағы одақтас күштердің командирі болып тағайындалған бригадир Уильям Виал да болды. Осы кезде «Sparrow Force» тобының көптеген мүшелері – олардың көпшілігі тропикалық жағдайларға дайын емес еді – безгек және басқа да аурулардан зардап шекті. Кейін, 16 ақпанда Купангқа күштерді, жабдықтарды және жабдықтауды жеткізген одақтас конвой, «Houston» ауыр крейсерімен, «Peary» эсминецімен және шлюптармен бірге, жапондық әуе шабуылына ұшырап, Дарвинге қонусыз қайта оралуға мәжбүр болды. «Sparrow Force» одан әрі күшейтілмеді, ал жапондықтар Голланд Шығыс Индиясын толық қоршауға көшкен кезде Тимор логикалық түрде келесі нысана болып көрінді. Бірақ жергілікті тұрғындардың айтуынша, Австралия тарапының мәлімдемелері расталды. Австралиялық коммандостардың тағы бір тобы, «No. 7 бөлімі», сәттілікке жете алмады, жапондық бекетке соқтығысып қалды. Әскери тарихшы Брэд Манераның мәлімдемесіне сәйкес, олар капитуляциялағандарына қарамастан, біреуінен басқа барлығы жапондықтар тарапынан қырғынға ұшырады. Португалиялық шенеуніктер – губернатор Мануэль Феррейра де Карвальо басшылығымен – ресми түрде бейтараптығын сақтап, азаматтық істерді басқарды, бірақ еуропалық португалдар да, жергілікті шығыс тиморлықтар да одақтастарға көбінесе жақындық танытты. Одақтастар жергілікті телефон желісін өзара байланыс үшін және жапондықтардың қозғалысы туралы ақпарат жинау үшін пайдалана алды. Алайда, одақтастардың бастапқыда жұмыс істейтін радио жабдықтары болмағандықтан, Австралиямен байланысқа түсіп, қарсылықтарын жалғастырып жатқанын хабарлай алмады. Дои австралиялық құрметті консул, сонымен қатар жергілікті «Qantas» агенті Дэвид Росты коммандостарды табуға және капитуляциялау талабын жеткізуге жіберді. Спенс: «Капитуляциялау? Капитуляциялау – ақымақтық!» деп жауап берді. Росс коммандостарға жапон күштерінің орналасқан жері туралы ақпарат берді, сондай-ақ португал тілінде жазылған хатты ұсынды, онда оларды жабдықтағандар Австралия үкіметімен уақытында өтемалданатыны айтылды. Наурыз айының басында Виал мен Ван Стратеннің күштері «2/2 ротасымен» байланыс орнатты. «Соғыс жеңімпазы Винни» деп аталған жаңа радио құралын жинап, Дарвинмен байланыс орнатылды. 24 мамырда Виал мен Ван Стратенді РААФ «Catalina» ұшағымен оңтүстік-шығыс жағалаудан эвакуациялады, ал Спенс подполковник болып тағайындалып, командирлік қызметке бекітілді. 27 мамырда Австралия Корольдік Әскери-теңіз күштері (RAN) Тиморға алғашқы жабдықтау және эвакуациялау миссияларын сәтті аяқтады. «Sparrow Force» тобының осы уақытқа дейінгі іс-қимылдарына ризашылық білдіріліп, одан әрі капитуляциялау туралы сұраныс жіберілді. Жапон командирі Екінші Бур соғысындағы африканер коммандостарының күш-жігерімен салыстырып, одақтастардың күшінен 10 есе көп күш қажет екенін түсінгенін айтты. Дегенмен, Дои күштерді күшейтіп, қажетті бөлімдерді жинақтайтынын мәлімдеді. Бұл жолы Росс Дилиге қайтып оралмады, ол 16 шілдеде Австралияға эвакуацияланды. Содан кейін Цучихаси Австралиялықтарды аралдың оңтүстік жағалауына тығып, үлкен қарсы шабуылға көшті. Жапондық күшті колонналар оңтүстікке қарай жылжыды – екеуі Дилиден және біреуі солтүстік-шығыс жағалауындағы Манатутодан. Тағы біреуі Голланд Тиморынан шығысқа қарай қозғалып, аралдың оңтүстік орталық бөлігіндегі голланд позицияларына шабуыл жасады. Жапондықтардың негізгі күштері 19 тамызда Рабаулға қайтарылды, бірақ олар орталық Маубисс қаласын және оңтүстік Беко портын басып алғаннан кейін ғана соғыс аяқталды. Жапониялықтар сонымен қатар көптеген тиморлық азаматтарды жалдады, олар одақтастардың қозғалысы туралы барлау ақпаратын ұсынды. Қыркүйек айында жапондық 48-дивизияның негізгі бөлігі науқанды қолға алу үшін келе бастады. Австралиялықтар да күшін арттырды, «Lancer Force» деп белгілі 450 саяхатшыдан тұратын «2/4 тәуелсіз ротасын» жіберді, ол 23 қыркүйекте келді. «2/4 ротасы» оңтүстік Бетано портына түсірілген кезде жағаға ұшып кетті, ал кемеге әуе шабуылы жасалғаннан кейін тастап кетілді. Кеме экипажы 1942 жылдың 25 қыркүйегінде аман-есен эвакуацияланды, ал кеме жарылғыш заттармен жойылды. 27 қыркүйекте жапондықтар Дилиден «Voyager» апатына қарай шабуыл жасады, бірақ ешқандай маңызды жетістікке жете алмады.
In January 1942, the Allied forces on Timor became a key link in the so called "Malay Barrier", defended by the short lived American British Dutch Australian Command under the overall command of General Sir Archibald Wavell. Additional Australian support staff arrived at Kupang on 12 February, including Brigadier William Veale, who had been made the Allied commanding officer on Timor. By this time, many members of Sparrow Force—most of whom were unused to tropical conditions—were suffering from malaria and other illnesses. Later, on 16 February, an Allied convoy carrying reinforcements and supplies to Kupang—escorted by the heavy cruiser Houston, the destroyer Peary, and the sloops and —came under intense Japanese air attack and was forced to return to Darwin without landing. Sparrow Force could not be reinforced further and as the Japanese moved to complete their envelopment of the Netherlands East Indies, Timor was seemingly the next logical target. but native accounts of the landings support the Australian claims. Another group of Australian commandos, No. 7 Section, was less fortunate, driving into a Japanese roadblock by chance. Despite surrendering, according to military historian Brad Manera all but one were massacred by the Japanese. Although Portuguese officials—under Governor Manuel Ferreira de Carvalho—remained officially neutral and in charge of civil affairs, both the European Portuguese and the indigenous East Timorese were usually sympathetic to the Allies, who were able to use the local telephone system to communicate among themselves and to gather intelligence on Japanese movements. However, the Allies initially did not have functioning radio equipment and were unable to contact Australia to inform them of their continued resistance. Doi sent the Australian honorary consul, David Ross, also the local Qantas agent, to find the commandos and pass on a demand to surrender. Spence responded: "Surrender? Surrender be fucked!" Ross gave the commandos information on the disposition of Japanese forces and also provided a note in Portuguese, stating that anyone supplying them would be later reimbursed by the Australian government. In early March, Veale and Van Straten's forces linked up with the 2/2nd Company. A replacement radio—nicknamed "Winnie the War Winner"—was cobbled together and contact was made with Darwin. On 24 May, Veale and Van Straten were evacuated from the southeast coast by an RAAF Catalina and Spence was appointed commanding officer, after being promoted to lieutenant colonel. On 27 May, Royal Australian Navy (RAN) launches successfully completed the first supply and evacuation missions to Timor. complimenting Sparrow Force on its campaign so far, and again asking that it surrender. The Japanese commander drew a parallel with the efforts of Afrikaner commandos of the Second Boer War and said that he realized it would take a force 10 times that of the Allies to win. Nevertheless, Doi said he was receiving reinforcements, and would eventually assemble the necessary units. This time Ross did not return to Dili, and he was evacuated to Australia on 16 July. Tsuchihashi then launched a major counter offensive in an attempt to push the Australians into a corner on the south coast of the island. Strong Japanese columns moved south—two from Dili and one from Manatuto on the northeast coast. Another moved eastward from Dutch Timor to attack Dutch positions in the central south of the island. The offensive ended on 19 August when the main Japanese force was withdrawn to Rabaul, but not before they secured the central town of Maubisse and the southern port of Beco. The Japanese were also recruiting significant numbers of Timorese civilians, who provided intelligence on Allied movements. During September the main body of the Japanese 48th Division began arriving to take over the campaign. The Australians also sent reinforcements, in the form of the 450 strong 2/4th Independent Company—known as "Lancer Force"—which arrived on 23 September. The destroyer ran aground at the southern port of Betano while landing the 2/4th, and had to be abandoned after it came under air attack. The ship's crew was safely evacuated by and on 25 September 1942 and the ship destroyed by demolition charges. On 27 September, the Japanese mounted a thrust from Dili towards the wreck of Voyager, but without any significant success.
Австралияның кетіп қалуы, 1942 жылдың желтоқсаны 1943 жылдың ақпаны
1942 жылдың соңына қарай одақтастардың Тиморды қайтарып алу мүмкіндігі өте төмен болды, себебі аралда 12 000 жапон әскері орналасқан еді, ал коммандостар жаумен жиірек кездесіп жатты. Австралия штаб басшылары аралды қайтарып алу үшін күшті әуе және теңіз қолдауымен одақтастардың кем дегенде үш дивизиясы қажет екенін бағалады. 9, 15 және 18 желтоқсанда алғашқы “Спарроу” күшінің қалған бөлігі – бірнеше офицерлерді қоспағанда – португалдық азаматтармен бірге, WJ Kruys басқаратын голланд эсминецімен эвакуацияланды. Осы арада, қаңтар айының бірінші аптасында “Лансер” күшін қайтару туралы шешім қабылданды. 1943 жылдың 9/10 қаңтарына қараған түні 2/4-ші полк пен 50 португалдық эсминецке эвакуацияланды. “Фолботтар” мен “Лансер” күшінің қалдықтарымен бірге S Force Тимордың шығыс жағалауына бет алды, онда Австралия-Британ Z арнайы тобы да жұмыс істеді. 10 ақпанда олар американдық “Gudgeon” су асты кемесімен эвакуацияланды. Осы кезеңдегі шайқастарда 40 австралиялық коммандос қаза тапты, ал 1500 жапонның қаза болғаны күдіктелді. Көптеген азаматтық адамдардың өліміне жапондықтардың азаматтық халыққа жасаған жазалау шаралары себеп болды. Азаматтық адамдардың қазасы 40 000-нан 70 000-ға дейін жетеді деп есептеледі. Нәтижесінде, жапондық күштер 1945 жылдың қыркүйегінде капитуляциясына дейін Тиморды бақылауда ұстады. 27 қыркүйекте 2000-нан астам әскері бар португалдық теңіз және әскери күштері Тимор халқының ыстық қарсы алуымен күшті салтанатты шаралармен келді. Бұл әскерлерге үш инженерлік рота, сондай-ақ Тиморды қайта құру үшін көп мөлшерде азық-түлік пен құрылыс материалдары кірді.
By the end of 1942, the chances of the Allies re taking Timor were remote, as there were now 12,000 Japanese troops on the island and the commandos were coming into increasing contact with the enemy. The Australian chiefs of staff estimated that it would take at least three Allied divisions, with strong air and naval support to recapture the island. On 9, 15 and 18 December, the remainder of the original Sparrow Force—except for a few officers—was evacuated with Portuguese civilians, by the Dutch destroyer , under the command of WJ Kruys. Meanwhile, in the first week of January, the decision was made to withdraw Lancer Force. On the night of 9/10 January 1943, the bulk of the 2/4th and 50 Portuguese were evacuated by the destroyer A small intelligence team known as S Force was left behind, but its presence was soon detected by the Japanese. Aided by folboats, with the remnants of Lancer Force, S Force made its way to the eastern tip of Timor, where the Australian British Z Special Unit was also operating. They were evacuated by the American submarine Gudgeon on 10 February. Forty Australian commandos were killed during this phase of the fighting, while 1,500 Japanese were believed to have died. Most civilian deaths were caused by Japanese reprisals against the civilian population. The civilian death toll is estimated at 40,000 to 70,000. Ultimately, Japanese forces remained in control of Timor until their surrender in September 1945, On 27 September, a Portuguese naval and military force of more than 2,000 troops arrived to an impressive ceremony of welcome by the Timorese people. These troops included three engineering companies along with substantial supplies of food and construction materials for the reconstruction of Timor.