Түтік шегу – дәстүрлі темекі тарту тәсілі. Денсаулыққа зиянды, қатерлі ісіктерге себеп болуы мүмкін. Ежелгі мәдениеттерде салт-дәстүр ретінде кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құбырдан түтінді дәмдеу немесе жұту
Tasting or inhaling smoke from a pipe
Құбыр тарту – құбырдың ішінде темекі немесе каннабис сияқты затты жағу арқылы түтін шығарып, оны дәмдеу (немесе сирек жағдайларда, жұту) практикасы. Бұл темекі шегудің ең көне дәстүрлі түрі. Құбырды үнемі тарту денсаулыққа қауіпті, оның ішінде әртүрлі қатерлі ісіктердің, сондай-ақ өкпе және жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупін арттырады.
Pipe smoking is the practice of tasting (or, less commonly, inhaling) the smoke produced by burning a substance, most commonly tobacco or cannabis, in a pipe. It is the oldest traditional form of smoking. Regular pipe smoking is known to carry serious health risks including increased danger of various forms of cancer as well as pulmonary and cardiovascular illnesses.
Тарих
Американың бірқатар жергілікті халықтарының дәстүрінде темекі тарту бар, ол еуропалықтар келгенге дейін олардың мәдениетінің бір бөлігі болған. Көбінесе темекі татылады, әдетте рәсімдік мақсаттар үшін, бірақ басқа да қасиетті шөптердің қоспалары да жиі кездеседі. Әртүрлі рәсімдік түтіктер келісімдер мен шартыларды бекіту үшін, ең әйгілісі – бейбітшілік шартында (сондықтан «бейбіт түтік» деген қате атау пайда болған) қолданылған. Темекі 16 ғасырда Америкадан Еуропаға әкелінді және жылдам түрде бүкіл әлемге тарады. Азияда 19 ғасырда опиум (бұрын тек тамақ ретінде қолданылатын) темекіге қосылып, түтікпен татылатын болды. Мадак (опиум мен темекінің қоспасы) ауызбен қабылдаған опиумнан гөрі әлдеқайда тәуелділік тудырды, бұл Қытайда бірінші (1839-1842) және екінші опиум соғысына (1856-1860) әкелген әлеуметтік проблемаларға соқты. 20 ғасырда түтік тарту психоактивті препараттарды қабылдаудың балама әдісі ретінде қабылданды, ал кейбіреулер оның одан да күшті әдіс екенін айтады. Темекіге арналған крек-кокаин, кокаиннің мұрынға тартқан түрінен гөрі көбірек тәуелділік тудырады. Метамфетамин де кристалл түрінде танымал болды, оны түтікпен тартқанда қолданушы мұрынның тітіркенуінен құтылуға мүмкіндік береді. Сигарет немесе марихуанаға қолданбаған жағдайда, PCP-нің сұйық түрі әдетте темекі немесе марихуанамен бірге түтікпен татылады. Темекіге қарсы күрес нәтижесінде, Канадада соңғы он бес жылда түтік темекісінің сатылымы 80%-ға жуық төмендеп, 2016 жылы 27 319 килограммды құрады, ал 2001 жылы 135 010 килограмм болған. Сонымен салыстырғанда, Канадада сигарет сатылымы осы кезеңде шамамен 32%-ға төмендеп, 28 600 000 000 данаға жетті.
A number of Native American cultures have pipe smoking traditions, which have been part of their cultures since long before the arrival of Europeans. Tobacco is often smoked, generally for ceremonial purposes, though other mixtures of sacred herbs are also common. Various types of ceremonial pipes have been smoked in ceremony to seal covenants and treaties, most notably treaties of peace (hence the misnomer, "peace pipe"). Tobacco was introduced to Europe from the Americas in the sixteenth century and spread around the world rapidly. In Asia during the nineteenth century, opium (which previously had only been eaten) was added to tobacco and smoked in pipes. Madak (the mixture of opium and tobacco) turned out to be far more addictive than orally ingested opium, leading to social problems in China which culminated in the First (18391842) and Second Opium War (18561860). In the twentieth century, pipe smoking was adopted as a preferred method of inhaling a variety of psychoactive drugs, and some claim it is a more intense method of ingestion. Smokeable crack cocaine has a reputation for being more addictive than cocaine's insufflated form. Similarly, methamphetamine has gained popularity in a crystalline form which when smoked in a pipe lets the user avoid the painful nasal irritation of snorting. When not applied to a cigarette or joint, the liquid form of PCP is typically smoked in a pipe with tobacco or cannabis. Due in no small part to successful campaigning against tobacco use, sales of pipe tobacco in Canada fell nearly 80% in a recent fifteen year period to 27,319 kilograms in 2016, from 135,010 kilograms in 2001, according to federal data. By comparison, Canadian cigarette sales fell about 32% in the same period to 28,600,000,000 units.
Құбырлар
Құбырлар түрлі материалдардан жасалған, оның ішінде бұта, саз, керамика, жүгері, шыны, көк көбелек, металл, лақ, тас, ағаш, батпақ емені және олардың әртүрлі комбинациялары, ең әйгілісі – классикалық ағылшын кальбаша құбыры. Құбырдың, әсіресе ыдыстың мөлшері, көбінесе оның ішінде не түтін тартуға арналғанына байланысты. Ірі батыс үлгісіндегі темекі құбырлары күшті дәмі бар, қатал темекілерге қолданылады, олардың түтіні көбінесе ішке тартылмайды. Мидвах немесе кисеру сияқты кішкентай құбырлар доха және кизами сияқты жеңіл темекіні, немесе марихуана мен опиум сияқты басқа заттарды ішке тарту үшін пайдаланылады.
Pipes have been fashioned from an assortment of materials including briar, clay, ceramic, corncob, glass, meerschaum, metal, gourd, stone, wood, bog oak and various combinations thereof, most notably, the classic English calabash pipe. The size of a pipe, particularly the bowl, depends largely on what is intended to be smoked in it. Large western style tobacco pipes are used for strong tasting, harsh tobaccos, the smoke from which is usually not inhaled. Smaller pipes such as the midwakh or kiseru are used to inhale milder tobaccos such as dokha and kizami or other substances such as cannabis and opium.
Су құбырлары
Су құбырлары түтінді су арқылы көпіршіктермен өткізіп, салқындатып, тазартады. Екі негізгі түрі бар: бір немесе бірнеше ұзын иілгіш түтікшелері бар стационарлық су құбырлары және портативті су құбырлары (бонгтар).
Water pipes bubble smoke through water to cool and wash the smoke. The two basic types are stationary hookahs, with one or more long flexible drawtubes, and portable bongs.
Қашық құбырлары
Қашық құбырлар (шыны құбырлар немесе шыны ыдыс құбырлар) каннабис немесе басқа да есірткі заттарды тартудың көбеюімен қатар кеңінен таралды. Қашық құбырлар әдетте жоғары температураға көп рет тозуға төтеп беру үшін боросиликатты шыныдан жасалады. Олар материалды салуға арналған ыдыстан, дем алуға арналған сабақтан және сорғышты басқаруға, сондай-ақ құбырға ауа ағынын реттеуге арналған карбюратордан (карб) тұрады. Бұл құбырлар екі кезеңді процесс арқылы қолданылады. Біріншіден, пайдаланушы темекі тартуға арналған затты жағып, карбты басып тұрып дем алады, бұл түтіннің сабақта жиналуына мүмкіндік береді. Содан кейін пайдаланушы карбюраторды босатып, ауаның сабаққа кіруіне және түтіннің пайдаланушының аузына тартылуына рұқсат береді.
Spoon pipes (glass pipes or glass bowl pipes) have become increasingly common with the rise of cannabis or other narcotics smoking. Spoon pipes are normally made of borosilicate glass to withstand repeated exposure to high temperatures. They consist of a bowl for packing material into, stem for inhaling, and a carbureter (carb) for controlling suction and airflow into the pipe. These pipes utilize a two step process. First, the user inhales while lighting the smoking material and holding down the carb, allowing smoke to fill the stem. Then, the user releases the carb while inhaling to allow air to enter the stem and smoke to be pulled into the user's mouth.
Денсаулыққа әсері
Жалпы денсаулыққа қатысты тәуекелдер трубка шегушілерде темекі тартпайтындарға қарағанда 10% жоғары. Дегенмен, бұрын сигарет шегетін, бірақ қазір трубка немесе сигар шегетіндер темекіні тыныспен жұтып алу әдетін сақтап қалуы мүмкін.
The overall health risks are 10% higher in pipe smokers than in non smokers. However, pipe or cigar smokers who are former cigarette smokers might retain a habit of smoke inhalation.
Белгілі түтік тартушылар
Көптеген адамдар мен көркем әдебиеттік кейіпкерлер құрыш түтікшемен темекі тарту хоббиімен байланысты.
A number of people and fictional characters are strongly associated with the hobby of pipe smoking.