Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс философиясының 20 ғасырдың басындағы дамуы
Early 20th century development in Western philosophy
Тілдік бұрылыс – 20 ғасырдың басында Батыс философиясындағы маңызды даму, оның ең басты ерекшелігі – философияның тіл, тіл қолданушылар және әлем арасындағы қарым-қатынастарға баса назар аударуы. "Тілдік бұрылыс" деп аталатын түрлі зияткерлік бағыттар болды, бірақ бұл термин Ричард Рортидің 1967 жылғы "Тілдік бұрылыс" антологиясы арқылы кеңінен танымал болды, онда ол тілдік философияға қарай бұрылысты талқылайды. Кейін тілдік философиядан және жалпы аналитикалық философиядан бас тартқан Рортидің айтуынша, "тілдік бұрылыс" деген тіркес философ Густав Бергманнан бастау алды.
The linguistic turn was a major development in Western philosophy during the early 20th century, the most important characteristic of which is the focusing of philosophy primarily on the relations between language, language users, and the world. Very different intellectual movements were associated with the "linguistic turn", although the term itself is commonly thought to have been popularised by Richard Rorty's 1967 anthology The Linguistic Turn, in which he discusses the turn towards linguistic philosophy. According to Rorty, who later dissociated himself from linguistic philosophy and analytic philosophy generally, the phrase "the linguistic turn" originated with philosopher Gustav Bergmann.
Талдау философиясы
Дәстүрлі түрде лингвистикалық бұрылыс аналитикалық философияның басталуымен бірге қарастырылады. Тілдік бұрылыстың салдары логика мен тіл философиясына назар аударудың артуы, сондай-ақ идеал тіл философиясы мен күнделікті тіл философиясы арасындағы айырмашылықтың күшеюі болды.
Traditionally, the linguistic turn is taken to also mean the birth of analytic philosophy. One of the results of the linguistic turn was an increasing focus on logic and philosophy of language, and the cleavage between ideal language philosophy and ordinary language philosophy.
Фреге
Майкл Даметтің пікірінше, тілдік бұрылыс Готтлоб Фрегенің 1884 жылғы «Арифметика негіздері» еңбегімен байланысты болуы мүмкін, әсіресе Фреге сандық мәлімдеменің таңдастығын зерткен 62-параграфта. Канттың сандар туралы «Бізге сандар қалай беріледі, егер бізде олар туралы ешқандай идея немесе түйсік болмаса?» деген сұрағына жауап беру үшін Фреге кітаптың басында айтылған «контекст принципіне» жүгінеді, яғни сөздердің мағынасы тек ғана сөйлемнің контекстінде ғана болады, сондықтан шешімді «сандық сөз қолданылатын сөйлемнің мағынасын» анықтау арқылы табуға болады. Осылайша, дәстүрлі түрде идеалистік бағытта шешілетін онтологиялық және эпистемологиялық мәселелер лингвистикалық бағытта шешіледі. Расселдің әріптесі Л. Витгенштейн тілдік бұрылыстың бастаушыларының бірі болды. Бұл оның «Логика-философиялық трактат» еңбегінде философиялық проблемалар тілдің логикасын дұрыс түсінбеуден туындайды деген ойларынан және кейінгі еңбектеріндегі тіл ойындары туралы ойларынан туындайды.
According to Michael Dummett, the linguistic turn can be dated to Gottlob Frege's 1884 work The Foundations of Arithmetic, specifically paragraph 62 where Frege explores the identity of a numerical proposition. In order to answer a Kantian question about numbers, "How are numbers given to us, granted that we have no idea or intuition of them?" Frege invokes his "context principle", stated at the beginning of the book, that only in the context of a proposition do words have meaning, and thus finds the solution to be in defining "the sense of a proposition in which a number word occurs." Thus an ontological and epistemological problem, traditionally solved along idealist lines, is instead solved along linguistic ones. Ludwig Wittgenstein, an associate of Russell, was one of the progenitors of the linguistic turn. This follows from his ideas in his Tractatus Logico Philosophicus that philosophical problems arise from a misunderstanding of the logic of language, and from his remarks on language games in his later work.
Куин және Крипке
В. В. О. Куин "Эмпиризмнің екі догмасы" атты еңбегінде тілдік бұрылыс пен бұрынғы философияның тарихи байланысын былайша түсіндіреді: "Мағына – бұл мәннің сілтеме нысанынан бөлініп, сөзбен байланысқандағы күйі". ХХ ғасырдың соңында Саул Крипке сияқты философтар "Атау және қажеттілік" еңбегінде тілді жан-жақты талдау арқылы метафизикалық қорытындылар жасады.
W. V. O. Quine describes the historical continuity of the linguistic turn with earlier philosophy in "Two Dogmas of Empiricism": "Meaning is what essence becomes when it is divorced from the object of reference and wedded to the word." Later in the twentieth century, philosophers like Saul Kripke in Naming and Necessity drew metaphysical conclusions from closely analyzing language.