Кіріспе
Венгрияда туған белсенді Росика Швиммер (Schwimmer Rózsa; 11 қыркүйек 1877 – 3 тамыз 1948) – Венгрияда туған пацифист, феминист, әлемдік федералист және әйелдердің сайлау құқығы үшін күрескен. Әлемдік үкімет үшін науқанды ұйымдастырушы Лола Маверик Ллойдпен бірге, оның әлемдік бейбітшілікке қатысты радикалды көзқарастары бірнеше әлемдік федералистік қозғалыстар мен ұйымдардың құрылуына әкелді. Ол алғаш рет бұл идеяны ұсынғаннан кейін 60 жыл өткен соң, оның құрған қозғалысы Халықаралық қылмыстық соттың құрылуында жетекші рөл атқарды – бұл сот соғыс қылмыстары, адамзатқа қарсы қылмыстар және геноцид жасаған адамдарды соттайтын тұрақты халықаралық сот болып табылады. Швиммер 1877 жылы Будапештте еврей отбасында дүниеге келді және 1891 жылы мемлекеттік мектепті бітірді. Ол шебер лингвист болды, сегіз тілді білді немесе оқи алатын. Мансабының басында тұрақты жалақы табуда қиындықтарға тап болды және осы тәжірибеден әйелдердің жұмыспен қамту мәселелеріне сезімтал болды. Жұмыс істейтін әйелдер туралы статистика жинау үшін зерттеу жұмыстарын жүргізген Швиммер халықаралық әйелдердің сайлау құқығы қозғалысының мүшелерімен байланысқа келді және 1904 жылы осы күреске қатысты. Ол Венгриядағы алғашқы ұлттық әйелдер еңбек одағын және Венгрия феминисттер қауымдастығын құрды. Сондай-ақ, ол 1913 жылы Будапештте өткен Халықаралық әйелдердің сайлау құқығы альянсының жетінші конференциясын ұйымдастыруға көмектесті. Келесі жылы Швиммер Лондон қаласындағы Халықаралық әйелдердің сайлау құқығы альянсының баспасөз хатшысы болып жұмысқа орналасты. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол «жау шетелдік» деп танылды және Еуропадан Америка Құрама Штаттарына кетіп, онда сайлау құқығы және пацифизм туралы лекциялар оқыды. Ол «Әйелдер бейбітшілік партиясының» және кейіннен «Әйелдердің бейбітшілік және бостандық үшін халықаралық лигасының» негізін қалаушылардың бірі болды. 1915 жылы Гаагада өткен Халықаралық әйелдер конгресіне қатысқаннан кейін, ол басқа феминистермен бірге Еуропадағы сыртқы істер министрлерін әлемдік мәселелерді бейбіт жолмен шешу үшін арнайы орган құруға көндіру үшін жұмыс істеді және Генри Фордты «Бейбітшілік кемесін» жалдауға ықпал етті. 1916 жылдан 1918 жылға дейін Швиммер Еуропада тұрып, соғысты аяқтаудың әртүрлі жоспарларын жасады. Бірінші Венгрия Республикасы құрылғаннан кейін, ол 1918 жылы әлемдегі алғашқы әйел елшілердің бірі (Венгриядан Швейцарияға) болып тағайындалды. Республика төңкерілген кезде ол АҚШ-қа қашып, Венгрия азаматтығынан бас тартты. Азаматтық алуға өтініш берген Швиммердің пацифизміне байланысты өтініші қабылданбады. 1928 жылы апелляциялық сотта бұл шешім өзгертілді, бірақ келесі жылы АҚШ Жоғарғы Соты «АҚШ-қа қарсы Швиммер» ісі бойынша апелляциялық шешімді жойды. Өмірінің соңына дейін ол азаматтығы жоқ күйде өмір сүрді. Денсаулығының нашарлауына және қарлама-қарсы науқанға байланысты жұмыс істей алмағандықтан, оған адал достары көмектесті. 1935 жылы Швиммер мен Мэри Риттер Берд әйелдер тарихының білім беру анықтамасын жасау және ықпалды әйелдердің жеке және ұйымдық жетістіктерін құжаттау үшін Әйелдер мұрағатының әлемдік орталығын құрды. Ол 1937 жылы әлемдік үкіметті ұсынған алғашқы әлемдік федералистердің бірі болды. 1948 жылы Нобель бейбітшілік сыйлығына ұсынылған Швиммер сол жылы сыйлықты беру туралы шешім қабылдамас бұрын қайтыс болды. 1952 жылы АҚШ-тағы азаматтық алу заңдары өзгертіліп, дін еркіндігіне байланысты наразылық білдіруге мүмкіндік берілді.
Rosika Schwimmer (Schwimmer Rózsa; 11 September 1877 – 3 August 1948) was a Hungarian born pacifist, feminist, world federalist and women's suffragist. A co founder of the Campaign for World Government with Lola Maverick Lloyd, her radical vision of world peace led to the creation of several world federalist movements and organizations. Sixty years after she first envisaged it, the movement she helped to create indeed took a leading role in the creation of the International Criminal Court, the first permanent international tribunal tasked with charging individuals with war crimes, crimes against humanity and genocide. Schwimmer was born into a Jewish family in Budapest in 1877, she graduated from public school in 1891. An accomplished linguist, she spoke or read eight languages. In her early career, she had difficulty finding a job that paid a living wage and was sensitized by that experience to women's employment issues. Gathering data to provide statistics on working women, Schwimmer came into contact with members of the international women's suffrage movement and by 1904 became involved in the struggle. She co founded the first national women's labor umbrella organization in Hungary and the Hungarian Feminist Association. She also assisted in organizing the Seventh Conference of the International Woman Suffrage Alliance, hosted in Budapest in 1913. The following year, Schwimmer was hired as a press secretary of the International Woman Suffrage Alliance in London. When World War I broke out, she was branded an enemy alien and left Europe for the United States, where she spoke on suffrage and pacifism. She was one of the founders of the Woman's Peace Party and the organization which would become the Women's International League for Peace and Freedom. In 1915, after attending the International Congress of Women in The Hague, she worked with other feminists to persuade foreign ministers in Europe to support the creation of a body to peacefully mediate world affairs and was instrumental in convincing Henry Ford to charter the Peace Ship. From 1916 to 1918, Schwimmer lived in Europe working on various plans to end the war. With the establishment of the First Hungarian Republic, she was appointed as one of the world's first female ambassadors (from Hungary to Switzerland) in 1918. When the Republic was toppled by a coup d'état, she fled to the United States, renouncing her Hungarian citizenship. Applying for naturalization, Schwimmer was rejected on the basis of her pacifism. The case was overturned on appeal in 1928, and the following year the appeal was overturned by the U. S. Supreme Court in the decision United States v. Schwimmer. For the remainder of her life, she remained stateless. Unable to work because of ill health and a smear campaign, she was supported by loyal friends. In 1935, Schwimmer and Mary Ritter Beard established the World Center for Women's Archives to create an educational reference for women's history and document the individual and organizational achievements of influential women. She was one of the first world federalists, proposing a world government in 1937. Nominated for the Nobel Peace Prize in 1948, she died before the committee decided not to award it that year. In 1952, naturalization laws in the United States were changed to allow for conscientious objection.
Алғашқы жылдар
Роза Швиммер 1877 жылдың 11 қыркүйегінде Австрия-Мажарстанның Будапешт қаласында Берта (туған есімі Кацчер) мен Макс Бернат Швиммер отбасында дүниеге келді. Ол үш баланың ең үлкені болды және Трансильванияның Темешвар қаласында (қазіргі Тимишоара, Румыния) жоғары орта тапқа жататын еврей отбасында өсті. Оның әкесі астық, жылқы және басқа да өнімдермен сауда жасаған, сонымен қатар тәжірибелік шаруашылықпен айналысқан ауыл шаруашылығы саудагері еді. Оның анасының інісі Леопольд Кацчер белгілі жазушы және бейбітшілік қозғалысының белсендісі болды, ол Швиммерге зор ықпал етті. Ол Будапештте қысқа ғана уақыт бастауыш мектепте оқыды, ал отбасы Трансильванияға көшкеннен кейін монастырь мектебінде білім алды. 1891 жылы мемлекеттік мектепті бітірген соң, ол Сабадкадағы (қазіргі Суботица) музыка мектебінде музыка және тілдерді оқыды. Ол сегіз сыныпты ғана бітіргенімен, ағылшын, француз, неміс және венгр тілдерін білді, сонымен қатар голланд, итальян, норвег және швед тілдерін оқи алды. 1893 және 1894 жылдары ол әкесінің банкротқа ұшырауына дейін бизнес мектебінде кешкі сабақтарға қатысты, бұл олардың Будапештке қайта оралуына себеп болды.
Ертедегі мансабы және саясаттану
Швиммер алдымен гувернантка болып жұмыс істеді, содан кейін Темешвар мен Сабадкада бірнеше қысқа мерзімді жұмыс істеді. 1895 жылы ол бухгалтер және хатшы болып жұмыс істеді. Ол 1897 жылы Nőtisztviselők Országos Egyesülete (Халықтық әйелдер кеңсе қызметкерлерінің қауымдастығы) үшін жұмыс істей бастады және 1901 жылы ұйымның президенті болды. Әйелдер экономикалық тәуелсіздікке ұмтылудан бас тартқан заманда өмір сүру үшін лайықты жалақы беретін жұмыс табудың қиындықтарын бастан кешірген Швиммер жұмыс істейтін әйелдер үшін нақты өзгеріс жасауды таңдады. Ұлттық кәсіподақтардан жұмысшы әйелдердің мәселелерін шешуде ешқандай қабылдау немесе қызығушылық таппағандықтан, ол статистиканы құрастыру үшін деректер жинауды бастады. Ол сауда департаментіне әйелдердің жұмыспен қамтылуы туралы мәліметтерді алу үшін хат жазды және Nemzeti Nőnevelés (Ұлттық әйелдер білім беруі) мұрағаттық көшірмелерін іздестірді. Бұл кезеңнің ең маңызды журналы білім мен еңбектегі әйелдердің жағдайын талдады. Венгриядағы жағдайды басқа елдерде жұмыс істейтін әйелдермен салыстыру үшін, Швиммер халықаралық феминисттік ұйымдарға басқа елдерде әйелдердің жұмыс жағдайы туралы статистика жинау үшін хат жаза бастады. Деректер жинау үшін хат алысу арқылы Швиммер халықаралық әйелдер қозғалысының ықпалды тұлғаларымен, мысалы, Алетта Джейкобс, Мари Ланг және Адельхейд Поппен байланысқа келді. Олар оны әйелдер мәселесімен айналысатын әртүрлі қауымдастықтарды біріктіретін әйелдер ұйымын құруға шақырды. Ол өзінің жұмысын жоғалтқан кезде Ұлттық әйелдер кеңсе қызметкерлерінің қауымдастығы, Швиммер 1901 жылдың соңында журналист ретінде жұмыс істей бастады. Ол "Экспорттық шолу" журналына жазды, содан кейін Lloyd's News Agency-де жұмыс істеді, кейін халықаралық феминисттік журналдарға үнемі үлес қосты. Ол сондай-ақ Шарлотта Перкинс Гилманның "Әйелдер және экономика" сияқты еңбектерінің венгр тіліндегі нұсқаларын жасап, аудармашы болып жұмыс істеді. 1903 жылы ол Мариска Гардоспен бірге Magyarországi Munkásnő Egyesület (Мажар әйелдер жұмысшыларының қауымдастығы) алғашқы ұлттық әйелдер еңбек күшейтпе ұйымын құрды. Келесі жылы ол баспасөз мүшесі ретінде Халықаралық әйелдер сайлау құқығы альянсының тұсаукесер конференциясына қатысты. Ол Венгриядағы өнеркәсіп қызметкерлерінің еңбек жағдайлары туралы конференцияда сөйлеуге шақырылды. Ол жерде ол халықаралық қозғалыстың көптеген жетекші феминисттерімен кездесті. Оның харизматикалық тұлғасына қызығушылық танытқан американдық суфражист Кэрри Чэпман Кэтт Швимерді әйелдердің сайлау құқығына көмектесу үшін жалдады. Екеуі достық қарым-қатынас орнатып, Кэт жас серігіне кеңес береді. Мекеніне оралғаннан кейін Швиммер Вильма Глюклихпен бірге Венгрия феминисттер қауымдастығын (Feministák Egyesülete (FE)) құрды. Оларға Евгения Мискольчи Мелер сияқты басқа да танымал феминисттер қосылды. Радикалды ұйым әйелдердің өмірінің барлық саласында, соның ішінде білім алу, жұмыспен қамту, тууды бақылауға қол жеткізу, үйленген әйелдердің әлеуметтік-экономикалық мәртебесін реттейтін заңдарды реформалау, әйелдердің мұрагерлік құқықтарын және әйелдердің мұрагерлік құқықтарын, сондай-ақ бала еңбегін шектеу үшін жұмыс істеуге бел буды. 1907 жылы жалпы бұқаралық ақпарат құралдарының жағымсыз пікірлеріне қарсы тұру үшін Феминисттік қауымдастық Швиммер бас редактор ретінде "A Nő és a Társadalom" (Әйелдер және қоғам) журналын құрды. Онда мансап, бала күтімі, үй шаруасы, еңбек, құқықтық мәселелер және жыныстық зорлық-зомбылық туралы мақалалар жарияланды. Сол жылы ол заң профессоры және депутат Кмет Каролымен дау-дамайдан кейін ұлттық беделге ие болды. Кметті білімді әйелдерді отбасыларды қиратуға ұмтылған "әйел монстрлар" деп атады. Швиммердің өз мәлімдемесін жоққа шығаруы Кметидің әйелі қалыпты мектепті бітіргенін көрсетті. Ол дауды жеңіп шықса да, Феминисттік қауымдастықты сынға алу жалғасты. 1911 жылы Швиммер журналист Пал Бедиге үйленді және оның есімін (Беди Швиммер) алды, бірақ ол 1912 жылы қайтыс болды немесе олар 1913 жылы ажырасты. Олардың ажырасуынан кейін ол оның тегін алып тастады және Швиммерді пайдалануды қайтадан жалғастырды, ол өмір бойы үйленгенін жасырып қалды. 1913 жылы ол Феминисттік қауымдастыққа Будапештте 15-21 маусым аралығында өткен Халықаралық әйелдер сайлау құқығы альянсының жетінші конференциясын ұйымдастыруға көмектесті. Ұлттық және қалалық үкімет тарапынан қолдау тауып, конгрес Аустрия-Венгрияда өткізілген алғашқы осындай ауқымды шара болды, шамамен 3000 халықаралық делегаттарды тартты. Швиммер университет студенттерін аударма қызметтерін ұсынуға шақырды және Венгриядағы сайлау құқығының прогресі туралы есеп берді. Феминистер елдің көбірек бөлігін көру үшін Дебрецен, Надьварад (қазіргі Орадя) және Сегед қалаларына, сондай-ақ кішкентай ауылдарға сапарлар ұйымдастырылды. Конференциядағы феминистердің мінез-құлқы бұрын әйелдер құқығы жақтастарына тағайындалған стереотиптерді айтарлықтай өзгертті. Конференция аяқталғаннан кейін Швиммер Феминисттік қауымдастықтың журналының атын "A Nő" (Әйел) деп өзгертті. 1913 жылдың тамызында ол Гаагадағы әмбебап бейбітшілік конгресіне қатысты, бұл оның бейбітшілікке деген қызығушылығын күшейтті. Осы уақытқа қарай Швиммер Еуропа бойынша лекциялық турларға кеңінен сапарлаған. Экстраверт және тәжірибелі журналист ретінде ол өз тыңдаушыларын қалай тартуды білді. Оның комедиялық әзіл-қалжыңдары мен тапқыр сатирасы үшін танылған ол әйелдердің құқықтарын қолдауға ерлерді көндіре алды және әйелдерді әзілге толы шабуылдар арқылы ерлерді күлдіре алды. Оның мықты, энергиялы тұлғасының арқасында, кейбірлердің айтуынша, жіткілікті, ол әйелдерден күтілетін шектеулерден жиі асып түсті. Ол "келісімсіз бейбітшіл", гуманист және атеист болды. Оның еврей мұрасы мен шетелдік статусының арқасында ол жиі антисемиттік және ксенофобиялық шабуылдарға ұшырады. Ол темекі шегіп, шарап ішетін, сол кезде ерекше еді, және оның таңбалық pince nez көзілдірімен корсетсіз, кең киімдер киетін. Денесі мықты болғандықтан, ол әдетте қара, қырыс шашын мойнының түбінде түйінге жинап тартатын. Ол өзін "өте, өте радикалды феминист" деп сипаттады және басқалардан махаббат немесе жек көру сезімін тудырды - "кейде адамдар әртүрлі уақытта екеуін де сезінетін".
Халықаралықлық
Швимердің халықаралық байланыстары оны Халықаралық әйелдер сайлау құқығы альянсының баспасөз хатшысы қызметіне шақыруына себеп болды, осылайша ол жұмыс істеу үшін Лондонға көшті. Ол сондай-ақ Еуропаның әртүрлі газеттерінде тілші болып жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол үйіне қайта алмады және соғысты тоқтату үшін күресті бастады. Ол өзінің ұлты әйелдер қозғалысына және бейбітшілікке шақыру қабілетіне кедергі келтіруі мүмкін деп қорқып, сайлау құқығы альянсындағы лауазымынан кетті. 1914 жылы «жау шетелдік» деп танылып, ол АҚШ-қа сапар шегіп, соғысты аяқтау үшін үгіт жүргізді. Швиммер 22 штат арасында сөйлеулер жасап, әйелдерді еуропалық қақтығысты дипломатиялық жолмен шешуге шақырды. Ол президент Вудро Вильсонмен және Мемлекеттік хатшы Уильям Дженнингс Брайанмен кездесті, бірақ екі тарапты келісімге келтіру үшін бейтарап конференция ұйымдастыруға тырысқанда сәтсіз болды. 1915 жылы Швиммер Әйелдер бейбітшілік партиясын құруға қатысып, ұйымның хатшысы болды. Соғыс салдарынан Халықаралық әйелдер сайлау құқығы альянсының екі жылда бір рет өтетін конференциясы кейінге шегерілді. Кристал Макмиллан суфражистердің халықаралық бейбітшілік принциптерін талқылау үшін конференция өткізуін ұсынды, ал Алетта Джейкобс Нидерландының бейтарап ел ретінде бұл шараны қабылдауы мүмкін екенін айтты. Швиммер Каттты конференция төрағасы қызметіне шақыруға тырысты, бірақ оны көндіре алмаған соң, конференция төрағасы болуға келіскен әлеуметтік реформатор Джейн Аддамсқа жүгінді. 28 сәуірде Гаагада өткен Халықаралық әйелдер конгресінде Швиммер және канадалық ғалым Джулия Грейс Уэльс «бетараптардың тұрақты конференциясын» құруды ұсынды, ол мемлекеттер арасындағы қақтығыстарды реттеуге және бейбітшілікті қалпына келтіруге арналған болар еді. Конференция барысында Халықаралық бейбітшілік үшін әйелдер комитеті құрылды, ол кейіннен Бейбітшілік және бостандық үшін әйелдер халықаралық лигасы (WILPF) болып өзгерді. Швиммер оның басқарма мүшесі болып сайланды. 1915 жылғы 3 мамырда конференция аяқталғаннан кейін Швиммер, Аддамс және Джейкобс, сондай-ақ Макмиллан, Эмили Грин Балх, Миен ван Вульфтен Палте және басқалар екі әйел делегациясын құрды, олар келесі бірнеше айда еуропалық мемлекет басшыларымен кездесті. Әйелдердің келісіміне қол жеткізілді, бірақ жалпы алғанда, делдалалық органы тиімді болмайды деп ойлаған сыртқы істер министрлері оған қарсы болды. Күмәніне қарамастан, министрлер басқа елдер келіссе және АҚШ президенті Вудро Вильсон оны бастаса, бейтарап ассамблея құруға қатысуға немесе кедергі келтірмеуге келісті. Бірақ Вильсон соғыс кезінде бас тартты. Швиммер Еуропадан оралған кезде АҚШ-тағы көңіл-күй өзгерді және көптеген феминистер пацифизм сайлау құқығына зиян келтіреді деп сенді. Олармен келіспей, Швиммер әйелдер құқықтары үшін күрес тек сайлау құқығына қол жеткізуге бағытталмауы керек деп ойлады. Ол кең ауқымды өзгерістер қажет екеніне және әйелдердің дауысы адамзатқа қарсы зорлық-зомбылықты тоқтату үшін маңызды екеніне сенді. Ол сондай-ақ Кэт пен Аддамс реформалық көзқарасы бар әйелдерден бейбітшілік жұмысына қажетті кең қолдауды қамтамасыз ету үшін жеткілікті күш жұмсаған жоқ деп ойлады. Ол делдалалық конференция өткізуге үнемі күш салып отырғандықтан, саясаткерлер мен феминистер әрекет етпесе, соғысты аяқтау үшін жеке адамдар жұмыс істеуі керек деп шешті. Автомобиль өндіруші Генри Форд соғысты аяқтауға бағытталған бейбітшілік бастамаларына 10 миллион доллар жұмсауға уәде берді. Мұғалім Ребекка Шелли мен ақын Анжела Морган Форд пен Швиммердің кездесуі керек деп сендірді. Олар Детройтте бірқатар демонстрациялар мен қоғамдық жиналыстар ұйымдастырды, бұл жарнама кездесуді жеңілдетеді деп үміттенді. Бұл күтілген нәтижені бермеген соң, Шелли Детройт журналының редакторымен және Фордтың сүйікті жазушысы Ральф Йонкермен кездесті, ол Швиммерге сұхбат беруге келісім берді. Үш аптадан кейін, желтоқсан айының басында, ол Фордпен және басқа бейбітшілдермен бірге Стокгольмге бағытталған «Бейбітшілік кемесіне» отырды. «Оскар II» 18 желтоқсанда Норвегияның Кристиания қаласына келді, бірақ соғысты қалай аяқтауды нақты жоспарламады. Фордтың мықты басшылығы болмағандықтан, кемедегі пацифистер билік үшін күресті, ал Швиммерге мемлекет басшыларынан келген халықаралық хат-хабарларды сеніп тапсырғаны үшін реніш білдірді. Прессаның мазақтауымен және Швиммер жағдайында, оның венгр тегіне байланысты күдікпен кездесті, Форд АҚШ-қа қайтып, 24 желтоқсанда бейбітшілік миссиясын Әйелдердің халықаралық бейбітшілік лигасына тапсырды. 1916 жылдың қаңтарында Фордсыз «Тұрақты делдалалық үшін бейтарап конференциясы» басталды. Фордтың күш-жігеріне көңілі толмаған Швиммер бірнеше ай бойы күресін жалғастырды, бірақ шаршап, жүрек ауруына шалдыққандықтан 1916 жылдың наурыз айында миссиядан бас тарды. Халықаралық бейбітшілік үшін әйелдер комитетінен қолдау алмауы және Аддамс пен Джейкобстың қолдау көрсетпеуінен ренжіді, ол комитеттен де кетті. АҚШ-қа тамызға дейін қайта алмады және бір айдан кейін Швецияға қайтып келді, онда ауруға шалдықты. Пенсильвания университетінің тарих факультетінің төрағасы Бет С. Венгердің айтуынша, «Бейбітшілік кемесінің» сәтсіздігі «[Швиммерге] қарсы қаралау кампаниясының басталуын және оның қоғамдық мансабының аяқталуын» білдірді. Генри Фордтың Швиммермен араласуына дейін неміс еврей банкирлері соғысқа себеп болды деген антисемиттік көзқарасы болғанымен, ол американдық баспасөзде Фордтың көзқарастарының себебі ретінде көрсетілді. Ол сондай-ақ Фордты ақшадан тонағаны, неміс тышпысы болғаны және большевик агенті болғаны үшін айыпталды, бірақ Нью-Йорк коммерциялық жарналына қарсы сотта осы айыптамаларға байланысты 17 мың доллар өндіріп алды. Соғыс аяқталғанға дейін ол Еуропада қалды және 1918 жылы Венгрияға оралды. Ел тәуелсіздік алғаннан кейін, Михай Каройи жаңа венгр премьер-министрі болып сайланды. Ол Швиммерді Швейцариядағы елші етіп тағайындады, осылайша оны әлемдегі алғашқы әйел елшілердің бірі етті. Каройи 24 жастан асқан сауатты әйелдерге сайлау құқығын кепілдейтін заң жобасын да ұсынды, ол сол жылы парламентте қабылданды. 1919 жылдың ақпанында Бернде Швиммер Халықаралық бейбітшілік үшін әйелдер комитеті үшін бейбітшілік конференциясын ұйымдастырды; бірақ наурыздағы коммунистік төңкеріске дейін бірнеше күн бұрын ол лауазымынан шақырылып алынды. Венгриядан кетуіне тыйым салынған Швиммер мамырда Цюрихте өткен Бейбітшілік конференциясына қатыса алмады. Бела Кунның коммунистік үкіметі тағы бір төңкеріспен құлатылып, Иштван Фридрих үкімет басшысы болды. Фридрихтің әлсіздігі Адмирал Миклош Хорти күштеріне елді еврейлер мен коммунистерден тазарту арқылы Ақ Террор режимін орнатуға тырысуға әкелді. 1920 жылы Швиммер Венаға қашып, достасы Лола Маверик Ллойдтың қаржылық көмегімен қашқын ретінде өмір сүрді, 1921 жылы АҚШ-қа эмиграциялауға рұхсат алғанға дейін.
Азаматтығы жоқ
Швиммер венгр азаматтығынан бас тартып, 1921 жылғы 26 тамызда Америка Құрама Штаттарына келді, алдымен Чикагоның жанындағы Иллинойс штатындағы Виннеткада Ллойдпен бірге қоныстанды. Ол журналистік және лекциялық қызметін қайта бастауға ниеттенді, бірақ көп ұзамай өзін қара тізімге енгізгенін білді. 1919 жылы Нью-Йорк штаты ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіретін радикалды адамдар мен ұйымдардың қызметін тексеру үшін Ласк тергеуін бастады. Олардың қатарында педагогтар, журналистер, реформалық ұйымдар мен діни мекемелер болды. Феминистер мен пацифистер бүлікшілер деп танылды; әсіресе, Бейбітшілік және еркіндік үшін әйелдердің халықаралық лигасының құрылуына қатысқан әйелдер халықаралық бағытталғандықтары және коммунизмге бейімділіктері үшін адалдығын көрсетпегені үшін айыпталды. Швиммер негізін қалаушылардың бірі болғандықтан, Ласк есебінде ол қауіпті элемент ретінде тізілген. Әскери шенеуніктер мен оңшыл әйелдер ұйымдары, мысалы, Америка революциясының қыздары, пацифистер мен сайлау құқығы үшін күресушілердің қызметіне күдік тудыру үшін «Қызыл қорқыныш» тактикасына қосылды. Катт пен Аддамс екеуі де радикалдық топтардан сынға ұшырады, ал олардың Швиммермен байланысы болғандықтан, онымен байланысы барлар феминистік қозғалыстың көшбасшыларына шабуыл жасауға ниеттенгендердің назарына ілікті. Швиммер АҚШ-ты соғысқа ертерек дайындалудан тоқтатып, тыңшы деп айыпталды, ал оның бейбітшілік бастамалары гуманитарлық миссиялардан немістер мен олардың одақтастарына көмектесу үшін жасалған стратегиялық жоспарларға айналдырылды. Басқа бұрмалаулар оны Кунның қысқа мерзімді коммунистік режимінде дипломат болған және халықаралық еврейлік қастандыққа қатысқан деп айыптады. Швиммерге тасталған шабуылдар сайлау құқығы үшін күрестің жолына кедергі келтірмеу үшін Кэт өзін алыстатты, бұл оған ауырсыну мен тастап кетілген сезімді тудырды. Соғыстан бұрын оны құшақ жарақтаған еврей қауымы Швиммерді Фордтың 1920 және 1922 жылдар аралығында «The Dearborn Independent» газетінде жариялаған антисемиттік науқаны үшін кінәлады, бірақ Форд «Швиммердің мұндай рөл атқарғанын ешқашан көрсетпеген». 1924 жылы Швиммер АҚШ азаматы болу үшін өтініш берді. Сұрақнаманы толтырғанда, ол әйелдерге қатысты емес деп есептегендіктен, әскери қызметке тіркелу және елді қорғау үшін қару қолға алу туралы сұрақтарды бос қалдырды. Тексеруден кейін оның ісі Чикаго кеңсесіне қайтарылды, онда Швиммер қару ұстауға дайындығы туралы жауап беруі талап етілді. Фред Шлотфельдттің кеңесіне қарсы, Швиммер, ешбір елде әйелдер соғысуға мәжбүр емес деп сенгендіктен, адалдықтың қажеттілігін айтып, жеке өзі қару көтермейтінін мәлімдеді. Екі жылдан кейін оның екінші сұхбатына шақырды, онда ол елді қорғау міндетті түрде оның физикалық әрекетін қажет етпейтінін, бірақ принциптерді ауызша немесе жазбаша қорғау арқылы да қорғауға болатынын егжей-тегжейлі түсіндірді. Сондай-ақ, оған оның атеизмі, ұлтшылдыққа деген көзқарасы және пацифизмге берілгендігі туралы сұрақтар қойылды. Швиммер сенімнің жеке таңдау екенін және шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуы идеясына сәйкес екенін айтты. Ол сондай-ақ ұлтшылдықтың таңдау екенін, АҚШ азаматтығын алу үшін венгр азаматтығынан бас тартқанын және пацифизмінен бас тартпайтынын мәлімдеді. Сұхбаттан кейін Шлотфельдт Иллинойс штатының Солтүстік округінің АҚШ округтік сотына Швиммердің азаматтыққа ие екенін, бірақ оның адалдық сертіне қатысты ойлары болуы мүмкін екенін хабарлады. Оның ісі 1927 жылғы 13 қазанда судья Джордж А. Карпентердің төрағалығымен қарастырылды. Оның тыңдауындағы шешуші сұрақ Карпентерден қойылды: оның өтініші Швиммердің елді қорғау үшін қару қолға алудан бас тартқаны үшін ғана қабылданбады. Әкімшілік органдары мен судья Карпентердің кеңесі бойынша ол шешімге дереу шағымдануға шақырды. Оның танымал болуы мен жағымсыз жарнамасы оның өмір сүру үшін ақша табуын және өзімен бірге тұратын анасы мен әпкесін асырауын қиындатты. Ол қалған өмірінің көп бөлігін өзіне қарсы жала жабумен күреске арнады. Фред Марвин, республикашыл және радикалдыққа қарсы, «New York Daily Commercial» газетінің редакторы болғаннан кейін, оны неміс тыңшысы және большевик агенті деп айыптады, ол 1928 жылдың шілдесінде 17 000 доллар көлемінде өтемақы алды. Келесі күні оның АҚШ-тың жетінші апелляциялық сотындағы азаматтығынан бас тарту туралы ісі бірауыздан жоққа шығарылды, «әйелдер қару ұстауға қабілетсіз деп есептеледі» және сондықтан заң бойынша оны оған мәжбүрлеуге болмайды. Еңбек министрінің міндетін атқарушысы Роберт Карл Уайт, Бас прокурор Джон Г. Сарджент және Сот ісі жөніндегі бас прокурордың міндетін атқарушысы Оскар Реймонд Лурингтен апелляциялық сот шешімін қарап шығу үшін тағайындалды, содан кейін АҚШ Жоғарғы Сотына шағым беру қажеттігін анықтау керек болды. Швиммердің жазушы және публицист ретіндегі ықпалы басқаларды әскери қызметтен бас тартуға шақыруы мүмкін деп есептеген Луринг пен Сарджент сот материалдарын қарады, бірақ оның шешімін негіздеуге болатын заңдық негізді таба алмады. Уайт Сарджентті пікірді қайта қарастыруға шақырды, бірақ Сарджент Швиммердің интеллектуалды және қабілетті, фанатикалық идеалист болып көрінетінін және сотта оның зұлым мінезі бар екенін растайтын ешқандай дәлел ұсынылмағанын жауап берді. Дегенмен, ол Уайттың қалаған шағымдану туралы өтінішті дайындады. 1929 жылғы 27 мамырда АҚШ-тың «United States v. Schwimmer» ісі бойынша 6:3 дауыспен шешім қабылданды, онда судья Пирс Батлер пацифистерге азаматтық алуға рұқсат етілмеуі керек екенін мәлімдеді. Дауысқа қарсы пікір білдірген судья Оливер Венделл Холмс кіші, еркіндік ойлау Конституцияның қағидасы екенін және ешкімнің елге кіруіне немесе онда өмір сүруіне қатысы жоқ екенін айтты. Ол сондай-ақ оның 50 жылдан асқан әйел екенін, тіпті қару қолға алуға ниеттенсе де, оған рұқсат берілмейтінін атап өтті.
Her application was denied solely on the basis that Schwimmer refused to take up arms in defense of the country. On the advice of her attorneys and Judge Carpenter, she immediately appealed the decision. Notoriety and negative publicity made it difficult for her to earn a living or support her mother and sister, who lived with her. She spent most of her remaining life fighting slander against her. After Fred Marvin, a Republican and anti radical who was editor of the New York Daily Commercial, accused her of being a German spy and a Bolshevik agent, she sued and received $17,000 in damages in July 1928. The following day, her case in the United States Court of Appeals for the Seventh Circuit on her denial of citizenship was unanimously overturned, concluding that "women are considered incapable of bearing arms" and thus could not be forced under the law to do so. Acting Secretary of Labor, Robe Carl White, Attorney General John G. Sargent, and the Acting Solicitor General Oscar Raymond Luhring were asked to review the decision for the Commissioner of Naturalization to determine if a petition for review should be sent to the US Supreme Court. Believing that Schwimmer's influence as a writer and public speaker could sway others to refuse to perform military service, Luhring and Sargent examined the court records, but were unable to find any point of law on which to base a review. Urged by White to reconsider the opinion, Sargent replied that Schwimmer appeared to be a fanatical idealist of intelligence and ability and that there was no evidence that had been presented in court to substantiate that she had a sinister character. Nonetheless, he prepared the petition for certiorari, which White clearly wanted. In a 6 to 3 decision of the United States v. Schwimmer, handed down on 27 May 1929, Associate Justice Pierce Butler determined that pacifists should not be allowed to become citizens. In a dissenting opinion, Associate Justice Oliver Wendell Holmes Jr. put forth that free thought was a tenet of the Constitution and had no bearing on whether someone should be admitted to or live in the country. He also pointed out that as a woman over 50, even had she wanted to take up arms, she would not be allowed to do so.
Кейінгі өмірі
Азаматтықтан бас тартылғаннан кейін, Швиммер елсіз қалды және өмірінің соңына дейін солай болып қала берді. Ол Халықаралық бейбітшілік және еркіндік үшін әйелдер лигасының ұлттық еместігі мәселесін қарау үшін конференция өткізуді ұсынды. Бұл іс-шара 1930 жылы Женевада өтті, ол әлемдік азаматтардың халықаралық деңгейде танылуына бағытталған жоспар жасады. Денсаулығының нашарлауына, оның ішінде диабеттен туындаған асқынуларға және жұмыс істей алмауына байланысты, оған адал достары көмектесті. 1930-шы жылдардың басында ол Нью-Йорк қаласына көшіп, бауыры, пианист Франсиска және хатшысы Эдит Уайнермен бірге тұрды. 1935 жылы Мэри Риттер Бердпен бірлесіп әйелдер мұрағатының әлемдік орталығын құрды. Мұрағаттың мақсаты – әйелдер тарихын зерттеу үшін білім беру ресурсы ретінде, ықпалды әйелдердің жеке және ұйымдық жетістіктерін құжаттау еді. 1937 жылы Швиммер Кэт, Альберт Эйнштейн, Сильвия Панкхерст, Ромен Роланд, Маргарет Сангер және тағы басқалар ұйымдастырған Дүниежүзілік бейбітшілік сыйлығымен құрметтелді, ол оған 7000 доллар көлемінде сыйлық берді. Сонымен қатар, 1937 жылы Швиммер Ллойдпен бірге 20-шы ғасырдың алғашқы әлемдік федералистік ұйымы – Дүниежүзілік үкімет үшін науқанды құрды. Ұйымның мақсаты – конституция, сайланған өкілдік, мемлекеттер арасындағы дауларды шешу үшін жоғары құқықтық жүйе және адам құқықтары мәселелерін қарастыру үшін Халықаралық қылмыстық сот арқылы әлемдік басқаруды орнату еді. Швиммер этникалық, нәсілдік немесе жыныстық айырмашылықтарына қарамастан, барлық адамдардың тең қатысуын және қорғалуын қамтамасыз ету құралы ретінде Халықаралық сот құруды қолдаған пионерлердің бірі болды. 1938-1945 жылдар аралығында Швиммер Еуропалық әріптестеріне, мысалы, Хелен Штёкерге нацистік Германиядан қашуға көмектесу үшін үгіт жүргізді. 1946 жылы «Америка Құрама Штаттары Швиммерге қарсы» ісі «Жируард АҚШ-қа қарсы» ісінде қайта қаралып, Жоғарғы Соттың Швиммер ісінде, сондай-ақ «АҚШ Макинтошқа қарсы», 283 U. S. 605 (1931) және «АҚШ Блэндке қарсы», 283 U. S. 636 (1931) істерінде дұрыс емес заң ережесін қолданғаны анықталды. 1948 жылы ол Нобель бейбітшілік сыйлығына үміткер болды, бірақ Ұлыбритания, Франция, Венгрия, Италия, Швеция және АҚШ-тағы қолдаушыларына қарамастан, оны алу мүмкіндігі аз болды. Нобель комитеті «ешбір тірі адам оған лайық емес» деген шешімге келді, бұл Махатма Гандидің қазасына байланысты екені жиі айтылды.
Өлім және мұра
Росика Швиммер 3 тамыз 1948 жылы Нью-Йорк қаласында пневмониядан қайтыс болды. Ол келесі күні Фернклиф зиратында жерленді. Ол Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңде венгр әйелдерінің басты өкілдерінің бірі және венгр сайлау құқығы қозғалысының негізін қалаушы ретінде танылды. Швиммердің өміріндегі танымалдығының жетіспеуі зерттеулерді қиындатты. XXI ғасырдың тарихшылары оның өмірін талдап, маңыздылығын қайта бағалауда. 1940 жылы Әйелдердің Бүкіләлемдік мұрағаты жабылғаннан кейін, Швиммердің құжаттары әртүрлі мұрағаттарда сақталды, оның ішінде Мичиган штатының Дирборн қаласындағы Бенсон Форд зерттеу орталығында, Стэнфорд университетінің Гувер институты мұрағатында, Свартмор колледжінің Бейбітшілік жинағында және Нью-Йорк қалалық кітапханасының Швиммер Ллойд жинағында. Швиммердің тарихы екі соғыс аралығындағы Америка Құрама Штаттарындағы терең өзгерістерді көрсетеді. Ол ешқашан америкалық азаматтығын алмағанымен, оның өмірі американдық қоғам мен құндылықтардағы өзгерістермен қатар өтті. Ол АҚШ-қа келген кезде Бірінші дүниежүзілік соғыстың тез аяқталуына үміт болды. 1921 жылы ол оралғанда, оның бейбітшілдік көзқарасы адалдықтан бас тарту ретінде қарастырылды. Консерватизмнің күшеюі феминистік топтарға әсер етіп, оларды өзгертті. Бейбітшілік кемесі миссиясы көбінесе сәтсіздікке ұшырағанмен, ол Еуропадағы соғыс жайлы ақпарат таратуды өзгертті, бұл ақпаратқа дейін қатаң цензураға ұшыраған болатын. 1916 жылдың ақпанында Стокгольмде өткен конференция соғысты және оны аяқтау жолдарын талқылау үшін платформа болды. Сондай-ақ ол бейтарап елдердің соғысқа қатысуға қысым көрсетуден сақталуына көмектесті. Оның азаматтыққа қабылданбауы ісі, азаматтықтан бас тарту үшін философиялық немесе діни нанымның жеткіліксіз себеп екенін мойындау үшін натурализация заңдарын өзгертуге бағытталған ұзақ науқанның бастауы болды. 1952 жылы заң өзгертіліп, дін еркіндігінен бас тартушыларға әскери қызметтен бас тартуға ант беруге рұқсат берілді.