Кіріспе

Француз тілшісі, IPA-ның негізін қалаушы (1859–1940)

Пол Эдуард Пасси (pɔl edwaʁ pasi; 13 қаңтар 1859, Версаль – 21 наурыз 1940, Бург-ла-Рен) – француз тілшісі, 1886 жылы Халықаралық фонетикалық қауымдастықтың негізін қалаушы. Ол Халықаралық фонетикалық әліпбиді жасауға қатысты.

Ерте өмір

Пауль Пасси танымал француз отбасында дүниеге келді: оның әкесі Фредерик, көрнекті экономист және саясаткер, 1901 жылы Нобель бейбітшілік сыйлығының тұңғыш иегері (Генри Дюнанмен бірге) болды. Бала кезінде ағылшын, неміс және итальян тілдерін жетік меңгерді, сондай-ақ École des Hautes Études мектебінде санскрит және готикалық латын тілдерін оқыды. 19 жасында университетті бітіріп, әскери қызметке орнына мемлекеттік мектептерде он жыл тіл мұғалімі (ағылшын және неміс тілдерінен) болып жұмыс істеді. Осы шамада ол шын ниетпен христиан дініне келді.

Мансап

Пасси көбінесе фонетиканы өздігінен үйренді; оның осы салаға қызығушылығы сол кездегі тілдерді оқыту әдістеріне наразылығынан туды. 1886 жылы Пасси Фонетика мұғалімдерінің қауымдастығын құрды, ол кейін Халықаралық фонетикалық қауымдастыққа айналды. Оның досы Отто Есперсен қауымдастықтың алғашқы мүшесі болды. Пасси Бург-ла-Рэйндегі үйінде фонетика және француз тілінің дұрыс айту ережелері бойынша жеке сабақтар берді; оның студенттерінің арасында Дэниел Джонс болды. 1894 жылы ол École des Hautes Études-те жалпы және салыстырмалы фонетика кафедрасын иеленді (бұл лауазым оның қатысуымен арнайы құрылған еді), ал 1897 жылға қарай мектеп директорының орынбасары болды. 1913 жылы басталған төрт жылдық үзілістен басқа, ол міндетті әскери қызмет мерзімін ұзартуға қарсы болғаны үшін саяси себептермен қызметтен босатылды, бірақ 1926 жылы зейнетке шыққанға дейін École des Hautes Études-те жұмыс істеді. 1896 жылы ол Сорбоннада лекциялар мен практикалық фонетика сабақтарын оқыды, онда әйелдерге де сабаққа қатысуға рұқсат беруді алғаш рет талап еткен оқытушы болды.

Дін

Пасси христиандық социализмге адал болған. Ол Фонтетте, Обль (Aube) маңында, «Азаттық, теңдік, бауырластық» ұранынан аталған Лиефра атты шаруашылық колониясын құрды.