Кіріспе

Арденн немесе Арденнай – ең көне жұмыс аттарының бірі, Бельгия, Люксембург және Францияның Арденн аймағында пайда болған. Олар мықты сүйектерімен, қалың аяқтарымен ерекшеленеді және жұмыс аттары ретінде қолданылады. Олардың тарихы ежелгі Рим дәуіріне дейін жетеді, сонымен қатар жылдар бойы Арденнге басқа тұқымдардың да қаны қосылған, бірақ белгілі бір әсерді бельгиялық тұқым ғана тигізді. Арденн аттары алғаш рет 20 ғасырдың басында АҚШ-қа әкелінді, ал тұқымдық тіркеу 1929 жылы Еуропада құрылды. Бұл жылқылар тарихта соғыс аттары ретінде, әскери кавалерия үшін және артиллерияны тартуға пайдаланылған. Бүгінде олар ауыр жұмыс, шаруашылық, ет өндіру және жарысқа қатысу сияқты мақсаттарда қолданылады. Сондай-ақ, Арденн жылқылары Еуропа мен Азияда басқа тұқымдарды жақсартуға немесе жаңа тұқымдар құруға ықпал еткен.

Тарих

Олардың тарихы ежелгі Римге дейін жетеді. Арденн тұқымы тарихқа дейінгі Солутре атының тікелей ұрпағы болуы мүмкін, сонымен қатар Юлий Цезарь өзінің "Commentarii de Bello Gallico" еңбегінде сипаттаған жылқы түрінен тараған деп есептеледі. Бұл тұқымның ата-бабалары 2000 жыл бойы Арденн жазықтарында өсірілген деп саналады және ол Еуропаның ең көне ауыр жүк тасу тұқымдарының бірі. Першерон, Булонне және таза қанды жылқы да қосылды, бірақ олардың әсері шамалы болды. 19 ғасырда бельгиялық қан қосылып, тұқымға қазіргі ауыр дене бітімін берді. Тұқымдық тіркеудің алғашқысы 1929 жылы Еуропада құрылды. Арденн жылқыларының алғашқы өкілдері 20 ғасырдың басында АҚШ-қа әкелінді, бірақ нақты қашан әкелінгені әлі белгісіз. Бастапқыда, АҚШ-қа әкелінген Арденн жылқыларын қазір жойылған Американың Ұлттық француздық аттар қауымдастығында немесе француздық аттар қоғамында тіркеуге болады еді. Бұл ұйым тұқымдық кітап жариялап, алты француздық тұқымды бір тұқым ретінде тіркеді, ақпаратты біріктіріп, жеке тұқымдардың жалпы саны белгісіз қалды. Осы жылқылардың көпшілігі АҚШ-қа "француздық жұмысшы жылқысы" деп белгіленіп, нақты түрі көрсетілмей әкелінді. 1917 жылға дейін АҚШ-қа әкелінген кейбір Арденн жылқылары бельгиялықтар деп аталды және кейін бельгиялықтар ретінде тіркелді. Арденн жылқыларын Бельгиядан АҚШ-қа импорттау жалғасты, соңғы импорт 2004 жылға дейін жүзеге асырылды.

Сипаттамалары

Францияда Арден атының биіктігі шамамен , ал аналықтары – шамамен , салмағы шамамен . Бастары ауыр, беттері кең, профилі түзу немесе сәл дөңгелек. Дендік құрылысы кең әрі мықты, денесі тығыз, арқасы қысқа, аяқтары қысқа, берік, буындары күшті. Жалдары қауырсынды. Түсі құмыра, қара ала, қоңыр, сұр немесе паломино болуы мүмкін. Құмыра және қара ала – ең көп таралған түстер. Қара түс өте сирек кездеседі және тіркеуден шығарылады. Ақ дақтары кішкентай, көбінесе жұлдыз немесе от тәрізді. Бұл тұқым ерте пісіп жетіледі, күтімі оңай, өлшемдеріне қарамастан, азықтың аз мөлшерімен қамтамасыз етіледі. Ардендер – тығыз денелі болса да, еркін қозғалатын, ұзын қадамды тұқым. Наполеон 1812 жылғы Ресей жорығында артиллерияны тарту және жабдықтарды тасымалдау үшін көптеген Арден атын пайдаланған. Олар Наполеон қолданған жалғыз тұқым, ол Мәскеуден қысқы кері шегінуге төзімді болды, бұл олар әскердің үлкен вагондар тізбегін тартқанда жасады. Бүгінде бұл тұқым негізінен ет өндірісі үшін қолданылады, себебі бұлшық еттері жақсы жетілген. Дегенмен, олар шаруашылық, орман және демалыс жұмыстарына да жиі қолданылады. Олардың шапшаңдығы, төзімділігі және жақсы мінезі Еуропа бойынша жарысқа қатысу үшін оларды танымал етеді, сондай-ақ терапиялық мақсаттағы атпен жүруге де пайдаланылады. Тағы бір жақын туысы – Оксуа. Арден аты 1920 жылдары Комтуа тұқымын жақсарту үшін де қолданылды. Арден аты бритондық және англо-нормандық аттармен бірге Сокольски тұқымын жасауға пайдаланылды. Сол сияқты, Трэ Ду Норд Арден және Бельгия қандарының қосылуынан пайда болды.