Топтық дауыс бюллетені: Австралия және басқа елдердегі тәжірибесі
Group voting ticket
Австралиядағы сайлау жүйесіндегі топтық дауыс бюллетені (GVT) – кандидаттар тізіміне дауыс берудің ыңғайлы тәсілі. Қазір Виктория штатында ғана қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Топтық дауыс беру бюлетені (GVT) – бұл преференциялық дауыс беру жүйесіндегі сайлаушылар үшін ыңғайлылық, онда сайлаушы жеке кандидаттарға басымдықтарды белгілеудің орнына кандидаттар тізіміне қолдау білдіре алады. Көпмандатты сайлау округтерінде топ немесе партия сайлау алдында сайлау комиссиясына GVT тіркейді. Сайлаушы дауыс беру қағазындағы жоғары жағынан топты немесе партияны таңдағанда, оның дауысы сол топ үшін тіркелген GVT бойынша таратылады. Австралияда бұл топтық бюлетеньмен дауыс беру немесе бюлетеньдік дауыс беру деп аталады. 2022 жылдан бастап топтық дауыс беру бюлетендері елдегі бір ғана юрисдикцияда қолданылады: Виктория заң шығару кеңесі, Австралияның Виктория штатындағы заң шығарушы органның жоғарғы палатасы. Оңтүстік Австралия Мәжілісінің сайлауында партиялар басымдық бюлетендерін ұсына алады, олар басқа жағдайда жарамсыз болар дауысты сақтау үшін пайдаланылады. GVT Жаңа Оңтүстік Уэльс, Оңтүстік Австралия және Батыс Австралияда таратылды. Олар 1984 жылғы федералды сайлаудан 2013 жылғы федералды сайлауға дейін Австралия Сенатында қолданылды. Тасманияда ешқашан бюлетеньдік дауыс беру қолданылмаған. Фиджидегі кейбір сайлауларда GVT-ның бір түрі қолданылады. Австралияда GVT-ның енгізілуі микропартиялардың көбеюіне және олардың арасында басымдық келісімдерінің жасалуына әкелді, бұл партиялар желісіндегі бір немесе бірнеше кандидаттарға, әсіресе көпмандатты сайлау округтерінде сайлау квотасына жету үшін жеткілікті басымдықтар алуға мүмкіндік берді. Мұндай басымдық келісімдері алғаш рет 1999 жылғы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы сайлауда жасалды, онда Кіші партиялар альянсының үш мүшесі сайланды.
A group voting ticket (GVT) is a shortcut for voters in a preferential voting system, where a voter can indicate support for a list of candidates instead of marking preferences for individual candidates. For multi member electoral divisions with single transferable voting, a group or party registers a GVT before an election with the electoral commission. When a voter selects a group or party above the line on a ballot paper, their vote is distributed according to the registered GVT for that group. In Australia it is known as group ticket vote or ticket voting. As of 2022, group voting tickets are used for elections in only one jurisdiction in the country: the Victorian Legislative Council, the upper house of the legislature in the Australian state of Victoria. In South Australia House of Assembly elections, parties can submit preference tickets which are used to save a vote that would otherwise be informal. GVTs have been abolished by New South Wales, South Australia and Western Australia. They were used in the Australian Senate from the 1984 federal election until the 2013 federal election. Tasmania has never used ticket voting. A form of GVT is used for some elections in Fiji. The introduction of GVTs in Australia led to the proliferation of microparties and the creation of preference deals between them, enabling one or more candidates within the network of parties to receive sufficient preferences to achieve the quota for election, especially in multi member electoral divisions. Such preference deals were first arranged for the 1999 NSW election, where three members of the Minor Party Alliance were elected.
Сызықтан жоғары дауыс беру
GVT енгізген әрбір австралиялық юрисдикцияда сызықпен бөлінген екі бөлімді дауыс беру бюллетені бар. Дауыс берушілер сызықтың үстінен немесе астынан дауыс беруді таңдай алады. Сызықтың астынан дауыс беру арқылы дауыс берушілер үміткерлерді жеке-жеке нөмірлеп бағалай алады. Дауыс берушілер топтық билетке дауыс беру үшін сызықтың үстіндегі билеттік қыштардың біріне "1" санын қою арқылы дауыс бере алады. "1" деген жалғыз сан бір топтан немесе партиядан GVT-ні таңдайды, ал барлық преференциялар содан кейін GVT бойынша таратылады. Бұл сайлау алдында партиялардың әр топтың басқа топтар мен үміткерлерге кейінірек қандай преференцияларды беретіні туралы келісімдер жасауына алып келеді. Дауыс берушілердің шамамен 95% сызықтың үстінен дауыс береді. GVT жойылған сайлауларда (Австралия Сенаты, Жаңа Оңтүстік Уэльс Заңнамалық Кеңесі, Оңтүстік Австралия Заңнамалық Кеңесі және Батыс Австралия Заңнамалық Кеңесі үшін) дауыс берушілер партияларға деген преференцияларын "1", "2" және т.б. сандарын сызықтың үстіндегі әртүрлі қыштарға қою арқылы білдіре алады. Сызықтың үстіндегі санның ауқымы тек сол партияның үміткерлер тізімімен ғана шектеледі, сондықтан бұл сайлауларда топтық дауыс беру билеттері қолданылмайды. Партия сайлау алдында өзінің үміткерлер тізімін Австралия сайлау комиссиясына, Жаңа Оңтүстік Уэльс сайлау комиссиясына, Оңтүстік Австралия сайлау комиссиясына немесе Батыс Австралия сайлау комиссиясына ұсынады. Барлық төрт юрисдикцияда шектеулі міндетті емес преференциялық дауыс беру жүйесі бар, ол дауыс берушілерге қалаған қыштарға нөмір қоюға мүмкіндік береді, бірақ бұл сан тек тіркелген партия тізіміне ғана қолданылады.
Every Australian jurisdiction that has introduced GVTs has ballot papers with two sections separated by a line. Voters may choose to vote either above the line or below the line. By voting below the line voters can rank candidates individually by numbering boxes. Voters can choose to vote for a group ticket by placing the number '1' in one of the ticket boxes above the line. The single number '1' selects a GVT from one group or party, and all preferences are then distributed according to the GVT. This leads to pre election trading between parties on how each group will allocate later preferences to other groups and candidates. About 95% of voters vote above the line. In elections where GVTs have been abolished (for the Australian Senate, the New South Wales Legislative Council, the South Australian Legislative Council and the Western Australian Legislative Council), voters can express an order of preferences for parties by voting '1', '2' and so on in different boxes above the line. The scope of a number above the line is merely the list of candidates for that party, so Group Voting Tickets are no longer used in those elections. The party supplies a list of its candidates to the Australian Electoral Commission, New South Wales Electoral Commission, Electoral Commission of South Australia or Western Australian Electoral Commission before the election. All four jurisdictions have limited optional preferential voting, which enables voters to number as many boxes as they choose, but the number only applies to the registered party list.
Сын
Топтық дауыс беру бюллетендері сынға ұшырады, себебі сайлаушылар көбінесе олардың дауысы қайда бағытталатынын білмейді және оны анықтау қиын. Барлық мәліметтер электрондық түрде және Австралия сайлау комиссиясы немесе тиісті штаттық сайлау комиссиясы жариялаған тегін анықтамалықта алдын ала жарияланады. Бұл анықтамалықтарды сайлау учаскелерінде сайлау қызметкерлерінен сұрап алуға болады. Дегенмен, ақпараттың күрделілігі соншалық, орташа сайлаушы өз дауысының басымдықтарын оңай анықтай алмайды, әсіресе кейбір партиялар бірнеше үлестіру ұсынатын жағдайда (мысалы, бір партияға 33%, екіншісіне 66% және т.б.), ал нәтижелер басқа партиялар арасындағы басымдықтар туралы келісімдерге тікелей байланысты болады. Топтық дауыс беруді пайдалану партиялардың тактикалық дауыс беру мүмкіндігін едәуір арттырады. Сайлаушылар партиялардың басымдықтары қалай бағытталатынын көбінесе білмейтіндіктен, топтық дауыс беру аз қолдауға ие кіші партиялардың басқа партиялардың басымдықтары арқасында сайлануына мүмкіндік берді. Мысалы, өте әртүрлі көзқарастары бар кіші партиялар басымдықтарды алмасуға келіседі немесе ірі партиялар ұқсас көзқарасты қарсыластарға берілген дауыстарды азайтуға тырысады. 1999 жылғы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының сайлауында Сыртқы демалыс партиясының Малкольм Джонс 0,19% немесе квотаның 0,042-сін құрайтын дауыспен Заң шығару кеңесіне сайланды. 2013 жылғы Австралия сайлауында топтық дауыс беру жүйесіне байланысты бірнеше кандидаттар уақытша сайланды, 14,3% квотаның көп бөлігі басымдықтар арқылы толтырылды, ал «басымдық шебері» Гленн Дрюридің Кіші партиялар альянсы кіші партиялар арасындағы тығыз өзара басымдықтарды ұйымдастырды. Австралиялық автокөлік әуесқойлары партиясынан Рикки Мьюр Викторияда 0,5% төменгі бастапқы дауыспен сенатқа орын алды (бұған дейін 2004 жылы Викторияда 1,9% дауыспен Family First партиясының Стив Филдинг осы рекордты ұстаған). Спорт партиясының Уэйн Дропулич Батыс Австралияда 0,2% дауыспен Сенатқа орын алуға бір уақыт бойы үміткер болды, 28 топтың арасында 21-орынды иеленді. Family First партиясының Боб Дэй Оңтүстік Австралияда 3,8% дауыс жинады, ал DLP партиясының Джон Мадиган 2010 жылы Викторияда 2,3% дауыс жинады. Сенатор Ник Ксенофон және үкіметке кіретін ірі партиялар топтық дауыс беру жүйесіне өзгерістер енгізуді ұсынды. 2018 жылғы Виктория штатының сайлауынан кейін Викторияның «Жасылдар» партиясы Викторияда топтық дауыс беруді тоқтатуды талап етті, оны «сыбайлас жемқорлық» және «демократиялық емес» деп сипаттады, бұл Sustainable Australia партиясының үміткері Клиффорд Хейстің заң шығару кеңесіне 1,2% дауыспен сайлануына себеп болды. 2021 жылғы Батыс Австралия штатының сайлауында топтық дауыс беру жүйесі тағы да сынға түсті, Daylight Saving Party партиясы Заң шығару кеңесіне бар болғаны 98 дауыспен немесе сайлаушылардың 0,2% -ымен сайланды; сайлаушылар бұрынғы референдумдарда күндізгі уақыт жүйесін қабылдауға қарсы күшті дауыс бергені белгілі болды. Сонымен қатар, Legalise Cannabis WA партиясы дауыс берудің 2% -ымен кеңесте орын алды; Міндетті вакцинацияға қарсы партия басқа кіші партиялар берген дауыстар арқасында бір орынға ие болуға жақын болды (бірақ бұл партиялардың ешқайсысы жеке дауыс берудің 1,9% -ынан көп емес), бірақ Либералды партияның «Жасылдарды» кіші партиялардың ешқайсысынан жоғары бағалауына байланысты жеңіліске ұшырады. Бұл жағдай сол жылдың қараша айында топтық дауыс беруді жою туралы заңды қабылдауға әкелді. Партиялардың «Бірге дауыс беріңіз 1» немесе осыған ұқсас шараларды насихаттауы заңсыз. Бұл шара сайлаушының ниеті анық болған жағдайда ғана ресми емес дауыс беруді болдырмауға бағытталған.
Group voting tickets voting has been criticised because electors usually do not know, and it is difficult to find out, where their preferences are being directed. All details are published in advance, both electronically and in a free booklet published by the Australian Electoral Commission or the appropriate State electoral commission. The booklets may be viewed at polling booths on request to the poll officials. However, such is the complexity of the information that it is unlikely that the average voter could easily determine the fate of their vote's preferences, particularly as some parties submit multiple allocations (e. g., 33% to one party, 66% to another, and so on), and the effects are integrally wound up in preference deals between other parties. Using GVTs, the potential for tactical voting by parties is greatly increased. Because voters are not usually aware of how a party's preferences are directed, GVTs have allowed minor parties with low support to be elected almost exclusively on the preferences of other parties, for example, where small parties with very different views have agreed to exchange preferences, or where larger parties have sought to minimise votes for opponents with similar views. A notable case was the 1999 New South Wales state election when the Outdoor Recreation Party's Malcolm Jones was elected to the Legislative Council with a primary vote of 0.19%, or 0.042 of a quota. GVTs came under scrutiny at the 2013 Australian election for multiple candidates getting provisionally elected with the vast majority of the 14.3% quota being filled from preferences, with "preference whisperer" Glenn Druery's Minor Party Alliance organising tight cross preferencing between minor parties. Ricky Muir from the Australian Motoring Enthusiast Party won a senate seat on a record low primary vote of 0.5% in Victoria (previous record held by Family First's Steve Fielding in 2004 on 1.9% in Victoria). The Sports Party's Wayne Dropulich was on track for a period of time to win a Senate seat from 0.2% in Western Australia, coming 21st out of 28 groups. Family First's Bob Day won a seat on a primary vote of 3.8% in South Australia, and the DLP's John Madigan won his seat in 2010 on a primary vote of 2.3% in Victoria. Senator Nick Xenophon and larger parties including the government proposed changes to the GVT system. Following the 2018 Victorian state election, the Victorian Greens demanded that Victoria discontinue using group voting, describing it as "corrupt" and "undemocratic", following the election of Sustainable Australia candidate Clifford Hayes to the legislative council on 1.2% of the primary vote. In the 2021 Western Australian state election, GVTs once again came under scrutiny after the Daylight Saving Party was elected to the Legislative Council with just 98 votes, or 0.2% of the electorate; the electorate had notably voted strongly against adopting a daylight saving system in prior referendums. Additionally, the Legalise Cannabis WA party won a seat on the council with only 2% of the vote; the No Mandatory Vaccination Party almost won a seat through votes given by other smaller parties through GVTs (despite none of these parties individually earning more than 1.9% of the vote), however, were defeated due to the Liberals preferencing the Greens above any of the smaller parties therefore allowing the latter to win. This led to the state government to quickly pass legislation which abolished GVTs in November of that same year. It is illegal for parties to promote "Just Vote 1" or the like the measure is only intended to avoid an informal vote where the voter's intention is clear.