Кіріспе

Вихен таулары (Wiehengebirge, жергілікті жерде жай ғана Вихен) – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия және Төменгі Саксония штаттарындағы таулы тізбек. Бұл таулар Төменгі Саксония тауларының негізгі жоталық аймағынан батыстан шығысқа қарай созылып, Везер өзенінің Минденге жақын жерінен басталып, Оснабрюк маңында аяқталады. Олар Германияның Орталық Таулы Жерлерінің солтүстік жазықтарға қарай ең солтүстікте орналасқан тармағы болып табылады. Олардың ең биік нүктесі – Люббекке қаласының жанындағы Хайдбринк төбесі.

Орналасқан жері

Вихен таулары Оснабрюк, Минден-Люббеке және Херфорд аудандарының ішінде жатыр. Олардың солтүстік бөлігі шамамен Брамше аумағынан (Оснабрюктен солтүстік-батысқа қарай) шығыс-батыс бағытта Остеркаппельн, Бад-Эссен, Преуссиш Олдендорф және Рёдингхаузен, Люббекке, Хюльхорст және Бад-Ойенхаузен арқылы Порта Вестфалика шатқалы мен Везер өзеніндегі Минден және Порта Вестфалика қалаларына дейін созылады. Олар сонымен қатар солтүстікке қарай Бомте және Хилле аймақтарын қамтиды. Вихен тауларының оңтүстігінде Оснабрюк, Биссендорф, Мелле, Кирхленгерн, Бюнде, Лёне және Бад-Ойенхаузен орналасқан. Вихен таулары географиялық тұрғыдан Төменгі Саксония тауларының солтүстік-батыс шекарасын құрайды, олар тау жотасының Вестфалия бөлігімен бірге жатады. Тау тізбегінің шығыс ұшы Порта Вестфалика шатқалы және Виттекиндсберг төбесімен анық белгіленген, бірақ батыс ұшын анықтау оңай емес. Батысқа қарай Вихен біртіндеп төмендеп, дөңгелек таудан төбелер тізбегіне, содан кейін жазыққа көтеріледі. Брамшенің оңтүстігінде тау жотасы Пентер-Эггеде 99 метр биіктікке жетеді, бірақ батысқа қарай 2,5 км қашықтықта қоршаған жермен теңеседі. Миттелланд каналы мен Оснабрюк каналының оңтүстікке қарай ағып жатқан су жолдары тау тізбегінің соңы сияқты көрінеді, бірақ осы каналдардың батысында 82 метрлік Ларбергер Эгге орналасқан, ол Вихен тауларының батыс бұрышын құрайды және Мюнстер провинциясымен шекарадан 2 км қашықтықта көтеріледі. Солтүстікке қарай Вихен Солтүстік Германия жазығына қарай төмендеп, Люббекке Лессланд деп аталатын аймаққа жетеді. Везердің жағалауында, Порта Вестфаликаның қарсысында, Весергебирге орналасқан, ол Вихен тауларының шығыс жалғасы болып табылады. Бұл жота геологиялық құрылысы жағынан ұқсас және Гессиш Ольдендорф ауданынан Сюнтель төбелеріне дейін созылады. Вихен тауларының оңтүстік-шығысында Липпе таулы жерлері, оңтүстігінде Равенсберг таулары, оңтүстік-батысында Текленбург аймағында Тейтобург орманының солтүстік етегі, ал солтүстік-батысында Гейн және Анкум биіктіктері, Дамме таулары және Стемведерберг таулары жатыр. Вихеннің солтүстік-батыс ұшынан солтүстікке қарай Гроссес-Мурдің үлкен батпағы орналасқан.

Германияның ең солтүстік таулы жерлері

Халық аңызына сәйкес, төбелер маңындағы жергілікті тұрғындар Вьен төбелерінің аса биік емес екенін көбінесе теріс айтады. Бірақ соған қарамастан, көбінесе саусақтарын көтеріп, "gebirge" (тау/тау тізбегі) деген сөзді ерекшелеп айтып, олардың Германиядағы ең солтүстік тау тізбегі және теңізге ең жақын орналасқан тізбек екенін жиі айтады. Бұл мәлімдеме рас па, жоқ па – бұл анықтамаға байланысты мәселе. Ол солтүстікке қарай және теңізге жақын орналасқан мореналық жоталарды, сондай-ақ Стемведер Берг немесе Рехбург төбелері сияқты нағыз жоталарды ескермейді. Әрине, бұл төбелер әлдеқайда төмен және 200 метрлік биіктік белгісіне жетпейді. Биік жатқан, мысалы, таулы аймақтардың солтүстік етегі Дейстер мен Бюкеберге таулары Вихен тау тізбегінің шығыс бөлігінен солтүстікке қарай созылады. Дегенмен, Вьен төбелерінің ең биік бөлігі Люббеккеде Германиядағы 300 метрден асатын ең солтүстік төбе орналасқандығы да рас. Биіктігі шамамен 320 метр болатын Хайдбринк, Орталық Урал таулары мен Атлантика арасындағы Еуропа құрлығындағы ең солтүстік "үш жүздік" болып табылады, яғни Ұлыбритания және Фенноскандинавия аймақтары ескерілмейді.