Кіріспе

Солтүстік-шығыс Үндістанда таралған тілдер отбасы – Тани (сонымен қатар Мири, Ади-Гало-Мисинг-Ниши Тагин (Брэдли 1997), немесе Абор-Мири-Дафла (Матисофф 2003)) – Тибет-Бирма тілдерінің бір тармағы. Ол негізінен Аруначал Прадеш, Ассам және көршілес аймақтарда қолданылады.

Өмірбаян

Тани тілдерінде Аруначал Прадеш штатының 600 000-ға жуық халқы сөйлейді, оның ішінде Ади, Апатани, Гало, Мисинг, Ниши, Тагин және Аруначал Прадеш штатының Шығыс Каменг, Батыс Каменг, Папумпаре, Төменгі Субансири, Жоғарғы Субансири, Батыс Сианг, Шығыс Сианг, Жоғарғы Сианг, Төменгі Дибанг аңғары және Лохит аудандары, сондай-ақ Ассам штатының Дхемажи, Солтүстік Лакхимпур, Сонитпур және басқа да аудандары кіреді. Аруначал Прадеш штатында ғана тани тілінде сөйлейтін аймақ 40 000 шаршы километрді құрайды, бұл штаттың шамамен жартысына тең. Шашыраңқы тани қауымдастықтары Қытай-Үндістан шекарасын асып, Тибеттің Медог (Мигуба халқы), Майнлинг (Бокар және Тагин халқы) және Лхунзе (Банни, На, Баи, Дазу және Мара халқы) уездеріне таралады. "Тани" атауын алғаш 1993 жылы Джексон Тяньшин Сун докторлық диссертациясында ұсынған.

Изоглостар

Sun (1993: 254 255) Батыс тани мен Шығыс тани арасындағы келесі 25 лексикалық изоглосты тізімдейді. Глосс Батыс тани прототіпі Шығыс тани прототіпі зәр *sum *si соқыр *mik čiŋ *mik maŋ ауыз *gam *nap paŋ мұрын *ñV pum *ñV buŋ жел (зат есім) *rji *sar жаңбыр (зат есім) *mV doŋ *pV doŋ нөсер жаңбыр *doŋ gum *doŋ mɯr найзағай *doŋ rjak *ja ri балық *ŋo i *a ŋo жолбарыс *paŋ tə *mjo/mro тамыр *m(j)a *pɯr қарт кісі *mi kam *mi ǰiŋ ауыл *nam pom *duŋ luŋ қойма *nam suŋ *kjum suŋ жыл *ñiŋ *tak сату *pruk *ko тыныс *sak *ŋa қайық/өткел *rap *koŋ келу * ki *pɯŋ айту/сөйлеу *ban±man *lu бай *mi tə~mi ta *mi rem жұмсақ *ñi mjak *rə mjak мас *kjum артқа (үстеу) * kur *lat² он *čam *rjɯŋ

Бірыңғай жазу скрипті

Тани тілдері үшін жаңа әліпбилік жазу жүйесін Аруначал Прадеш штатының Итанагар қаласынан шыққан әлеуметтанушы Тони Кою ойлап тапты. Ол алғаш рет 2001 жылдың қараша айында Аруначал Прадеш штатының Ниржули қаласындағы Солтүстік-Шығыс аймақтық ғылым және технология институтында өткен семинарда ұсынылды. Бұл жазу жүйесі басқа ешқандай жазу жүйесімен байланысты емес, бірақ кейбір әріптері бенгал немесе латын әріптеріне ұқсайды.