Кіріспе

Украинадағы көне қоршаулар

Жылан қабырғасы (Змиєві вали) – Украинаның орталық Днепр аймағында (Naddniprianshchyna) орналасқан, негізінен Киев облысы арқылы созылатын көне қоршаулар жүйесі. Олар мақсаты мен сипаты жағынан оңтүстік-батыстағы Бессарабиядағы Траян қабырғасына ұқсас. Сақталған көне қабырғалардың жалпы ұзындығы 1000 км-ді құрайды, бұл бастапқы қоршау жүйесінің 20% -ынан да аз.

Тарих

Аңыз бойынша, жер қазбалары ежелгі оқиғалардың нәтижесі болып табылады, онда мифтік батыр (бохатыр), Козмодем (немесе Борисохлиб), алып айдаһарды (Жыланды) өлтіру үшін оны алып егіс құралына байлап, жыртып өріпті. Айдаһар (Жылан) жеңіліп, қалдықтарын қалдырды, ал оның екі жағында да Жылан қабырғасы деп аталатын үлкен жер үйінділері пайда болды. Көміртекке талдау жасау бойынша, ежелгі қабырғалар б.з.б. 2-ғасыр мен б.з. 7-ғасыры аралығында салынған. Қабырғаларды кімдер салғаны туралы үш теория бар: сарматтар скифтерге қарсы, готтар ғұндарға қарсы, немесе ерте шығыс славян тайпалары оңтүстік далаларының көшпелі халықтарына қарсы. Славян мәдениетінде жауынгерлік көшпелілер жиі қанатты айдаһармен байланыстырылады, сондықтан осылай аталған. Днепрдің оң жағалауындағы Тетерив және Рос салалары арасында қабырғалардың қалдықтары батыстан шығысқа қарай созылған алты қатар құрайды. Бір Жылан қабырғасы Днепрдің сол жағалауын және оның саласы Суланы кесіп өтеді. 1974-85 жылдарғы зерттеулер Жылан қабырғасының 10-шы ғасырдың соңы мен 11-шы ғасырдың бірінші жартысында, ал кіші бөлігі 12-шы ғасырда салынған, ортаңғы Днепр Украинасы мен Киевті печенегтер мен кумандардан қорғау мақсатындағы ағаштан жасалған жер бекіністерінің қалдығы екенін анықтады.