Кіріспе

XVIII ғасырдағы американдық теңіз күштерінің командирі

Дэ́дли Солтонсталл (1738–1796) – американдық революциялық соғыс кезінде американдық теңіз күштерінің командирі. Ол 1779 жылғы Пенобскот экспедициясының теңіз күштеріне басшылық еткенімен танымал, бұл экспедиция толық сәтсіздікке ұшырап, барлық кемелері жойылды. Нортон (2003) Пенобскот экспедициясының Салтонсталдың нашар жоспарлауы, жеткіліксіз дайындық деңгейі және әлсіз басшылығы салдарынан толық сәтсіздікке ұшырағанын айтады.

Ерте өмір

Дадли Солтонсталл 1738 жылы Гурдон Солтонсталл кіші мен Мэри Уинтроптың ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі мен анасы тарапынан шыққан туыстары британдық отарлық саясатта белгілі болды; әкесінің 3X арғы атасы сэр Ричард Солтонсталл болса, анасы 17 ғасырда Массачусетс шығанағының губернаторы болған Джон Уинтроптың ұрпағы еді. Оның әкесі Нью-Лондон және Коннектикут саясатындағы көрнекті тұлға, ол мұрагерлік сот судьясы және қоғамдық лидер болды. 1765 жылы ол Джошуа Бэбкоктың қызы Фрэнсис Бэбкокқа үйленді, ол дәрігер және заңгер болды. Солтонсталл отарлық сауда флотының кемелерінде қызмет етті және Жеті жылдық соғыс кезінде сауда капитаны болды. 1762 жылдың сәуір айында оған "Британия" атты бригантинге командалық тағайындалды, ол Батыс Үндістанға бірнеше табысты сапарлар жасады. Осы жылдары ол қабілетті кеме капитаны ретінде танылды.

Континенттік әскери-теңіз флоты

Америка Тәуелсіздік соғысы басталғанда, Солтонсталл Коннектикут штатының қарулы күштеріне қосылып, Нью-Лондон портын қорғауға көмектесті. Континенттік Әскери-теңіз флоты құрылғанда, оған Коннектикуттың Теңіз комитетінде қызмет еткен қайнағасы Сайлас Диннің ұсынысымен алғашқы капитандық қызметтерінің бірі берілді. Ол жаңа флоттың флагмандық кемесі – «Альфредке» командирлік тағайындалды, оның комиссары Эсек Хопкинс болды. Ол Джон Пол Джонсты бірінші лейтенант етіп алды және жаңадан алынған кемені жабдықтауды бақылауды тапсырды. Солтонсталл мен Джонс жақсы тіл табыспады, себебі Джонсқа Солтонсталдың кейде суық және жоғарыпарлы мінез-құлқы ұнамады. Солтонсталл 1776 жылдың наурыз айында «Альфред» кемесімен Континенттік флоттың алғашқы сапарына шықты, бұл экспедиция Багам аралдарындағы Нассау қаласына бағытталған, мақсаты қару-жарақ және өте қажетті оқ-дәрілерді алу еді. Экспедиция біршама сәтті аяқталды, өйткені Нассау алынды, бірақ губернатор басып алу аяқталғанға дейін оқ-дәрілердің көп бөлігін шығарып алуға үлкерді. Қайту жолы оқиғасыз болды, бірақ флот Блок аралына жақындағанға дейін кеме экипаждары арасында шешек тарады. 4 және 5 сәуірде флот британдық кемелерді жаулап алды. 6 сәуір таңында қарсылас кеме көрінді және шайқас басталды. Нәтижесінде «Альфредтің» рульдік басқаруы артиллериялық оқтан зақымданып, кеме шайқастан шығып кетті. «Глазго» кемесі ауыр жүктелген флотты оқшаулап, Ньюпортқа қашып құтыла алды. Экспедиция сәтті болғанымен, Хопкинс пен Солтонсталл флоттың Каролина жағалауында британдық флотқа шабуыл жасау туралы берілген бұйрықты орындамағаны және сандық артықшылығы болмаған «Глазгоны» жаулап алмағаны үшін сұраққа тартылды. Солтонсталл сөкпеді, бірақ флоттағы басқа капитантар батыл болмағаны үшін жазаланды. 1776 жылдың қыркүйегінде Солтонсталлға Коннектикут өзеніндегі кеме құрылыс шебінде салынған «Трамбулл» кемесіне командирлік тағайындалды. Солтонсталдың ашуына орай, кеме өзен сағасындағы құмды жолдан өтуге тым ауыр болды. 1776 және 1777 жылдары бірнеше рет әрекеттенгеннен кейін, Теңіз комитеті оны 1779 жылдың тамызында Лонг-Айленд шығанағына сәтті жеткізген Элиша Хинманға тапсырды. Солтонсталдың келесі кемесі Бостондағы «Уоррен» болды. Ол 1779 жылдың шілдесінде Хопкинстің орнын басып, кемені басқарды. Хопкинс бұйрықтарды бұзғаны үшін қызметтен шеттетілді және Пенобскот экспедициясының сәтсіздігінен кейін теңіз флотынан толығымен босатылды.

Пенобскот экспедициясы

1779 жылдың жазында британдықтар қазіргі Кастин, Мэн қаласының жанында Пенобскот шығанағында база құрды. Бұл базаның мақсаты – болашақ Жаңа Ирландия провинциясының бастамасы болу және британдық кемелерге қарсы каперлік әрекеттер жасап, оларды шабуылдау үшін бекініс қызметін атқару еді. Массачусетс штаты (сол кезде Мэн округінің құрамында болған) британдықтарды осы позициядан ығыстыру үшін экспедиция ұйымдастырды. Континенттік әскери-теңіз күштерінің аға қолбасшысы Солтонсталлға теңіз күштеріне басшылық ету тапсырылды. Бұл күштерге негізінен Массачусетс штатының әскери-теңіз флотының кемелері, көптеген каперлер және бірнеше Континенттік әскери-теңіз флотының кемелері, соның ішінде «Уоррен» кірді. Экспедицияны ертіп жүретін құрлық әскерлеріне салыстырмалы түрде тәжірибесіз Массачусетс ополчениесының бригадир генералы Соломон Ловелл басшылық етті. Флоттің көптеген капитанның флотилия операцияларында тәжірибесі болмады, және олардың көпшілігі каперлік қызметтерінің тәуелсіздігіне үйренген еді. Солтонсталл бұрын Нассау экспедициясына қатысқан болса да, ол тек өз кемесіне басшылық еткен. Сонымен қатар, бұл экспедиция оның жаңа командасымен алғашқы сапары болды. Экспедиция 19 шілдеде Пенобскот шығанағына қарай жол тартты. Британдық базаға жақындаған кезде әртүрлі күштердің қолбасшылары шабуыл жоспарларын талқылау үшін кеңес өткізді. Бұл кеңесті милицияның артиллерия басшысы Пол Ревире кейін «соғыс кеңесіне қарағанда кофеханадағы кездесуге көбірек ұқсайды» деп сипаттады. Маңызды келісімге қол жеткізілмеді, және күштер арасындағы координацияның жоқтығы апатқа әкелді. Солтонсталл мен Ловелл тактикалық мәселелерде келіспеді, және Солтонсталл фортқа жақын анкерленген үш британдық кемені қауіпті суларда ұстауға қадам жасаудан бас тартты. 29 маусымда ол Генри Моуэттің шағын флотына қарсы алыс қашықтықтан шабуыл жасады. Оның тәжірибесіз артиллериялық экипажы аз зиян келтірді, ал Моуэттің экипажы «Уоррен» және басқа кемелерге елеулі зақымдар келтірді. Бұл Солтонсталлды құрлық және десанттық операцияларды қолдағанда одан әрі шабуылдар жасаудан тартып қалды. Әмірші Джордж Коллиердің басқаруымен британдық күштердің шығанақтың аузына келгені жағдайды одан бетерлетті. Солтонсталл бастапқыда келген флотқа қарсы қорғаныс желісін құрды, бірақ олар жақындағанда, ол әр кемеге өз бетінше әрекет етуге бұйрық берді, және флоттық ұйымдық құрылым жойылды. Көптеген кемелер жерге отырды және өртелді, ал кейбіреулері британдықтармен қысқаша шайқасқаннан кейін тұтқындалды. Құрлық әскерлері дерлік тасталып қалды, және көптеген сарбаздар өркениетке қайта оралу үшін ұзақ жер саяхатын жасауға мәжбүр болды. Солтонсталдың белсенсіздігі мен қорқыныштығы экспедицияның сәтсіздігіне кінәланды. Бұл әділ емес бағалау болуы мүмкін, өйткені азау адамдар Солтонсталлдың тап болған технологиялық және теңіздік шектеулерді түсінбеді. Экспедициядағы басқа кеме капитандары британдық фортқа бір мезгілде құрлықтан шабуыл жасалмаса, теңіз шабуылы тым қауіпті екеніне келісті, бірақ Ловелл мұны жасаудан бас тартты. 1779 жылдың 7 қыркүйегінде Шығыс департаментінің Әскери-теңіз кеңесі Солтонсталлға қарсы әскери сот процесін бастау туралы ордер шығарды. Сотта ол Пенобскоттағы тиімсіздік үшін кінәлі деп танылды және келесі қазан айында Массачусетс штатының Бас сотының «Пенобскот экспедициясының сәтсіздігін зерттеу комитеті» оны «үкіметтік кеңседе немесе мемлекеттік лауазымда жұмыс істеуге мәңгілік қабілетсіз» деп жариялап, әскери-теңіз флотынан шығарды. Бұл комитет экспедицияның сәтсіздігіне «коммодордың тиісті рух пен энергияның жетіспеуі» себеп болғанын, ол «флотымыздың шабуылдық [шабуыл] шараларын кездестірмейтіндей етіп, кез келген кәсіпкерлікке кедергі келтіргенін» және флоттың толық жойылғанының «негізгі себебі коммодордың шегіну кезінде жау кемелерін ұстауға ешқандай күш жұмсамауы» екенін анықтады. Пенобскот экспедициясының тарихы Бернард Корнуэллдің «Форт» атты тарихи романының негізін құрайды.

Кейінгі мансап

Солтонсталл Коннектикутқа оралып, әйелінің туысы Адам Бэбкокты жеке қарақшылық кәсібіне қолдау көрсетуге көндірді. 16 зеңбірекке ие "Минерва" бригінің капитаны ретінде ол 1781 жылы сәтті қарақшылық мансабына кірісті. Оның алған олжаларының ішінде Коннектикут кемесінің түткінген ең құнды кемесі болды; "Ханна" сауда кемесі 80 000 фунт стерлингке бағаланды. Соғыс аяқталғаннан кейін ол Батыс Индиямен сауда жасады, сондай-ақ құл саудасымен да айналысты. Ол 1796 жылы Батыс Индияда, көрінеу тропикалық аурудан қайтыс болды.