Кіріспе

Фаенца (/UK//f//ɑː/'/ɛ//n//t//s//ə/, /US//f//ɑː/'/ɛ//n//z//ə/, faˈɛntsa; немесе Fẽza; Faventia) – Италиядағы қала және 59 063 тұрғыны бар коммуна, Равенна провинциясында, Эмилия-Романья аймағында, Болоньяның оңтүстік-шығысында орналасқан. Фаенца тарихи майолика шеңберінде жасалған, француз тілінде "фаянс" деп аталатын, глазурланған қыш керамикалық бұйымдар өндірісімен мәшһүр.

География

Фаенца, бірінші Апеннин төбелерінің етегінде орналасқан, төбелерде жүзімдіктер, ал жазықта ежелгі римдік жер бөлу жүйесінің іздері сақталған егістіктер мен құнарлы бау-бақшаларды қамтитын ауыл шаруашылығы аймағымен қоршалған. Жақын орналасқан Самоггия және Ламоне өзендерінің жасыл аңғарларында 18 және 19 ғасырларда салынған көптеген сәнді үйлер кең аумақтарда немесе ұзын кипарис аллеяларымен кіреберіспен орналасқан.

Тарих

Мифологияға сәйкес, алғашқы қоныстың аты – Фаоентияның этруск және келт түбірлері болған, латын тілінде "Splendeo inter deos" яки қазіргі ағылшын тілінде "Құдайлардың арасында жарқыраймын" деген мағынаны білдіреді. Осы орталықты Faventia деп атап дамытқан римдіктерден тараған атау, француз (faïence) және ағылшын (faience) тілдері сияқты әртүрлі тілдерде керамикамен (майоликамен) теңестірілді. Осы жерде Квинт Цецилий Метелл Пий б.з.д. 82 жылы Гней Папирий Карбоның халықтық әскерін жеңді. Б.з. 1-ші ғасырының екінші жартысынан бастап қала ауыл шаруашылығына және өнеркәсіптік іс-әрекеттердің, мысалы, күнделікті ыдыстар мен кірпіштерді, сондай-ақ зығыр маталарын өндірудің дамуының нәтижесінде айтарлықтай гүлденді. Мұнда Тотила мен остгот әскері 542 жылы Фавентия шайқасында Италиядағы византиялық әскерді жеңді. II ғасырдан ерте ортағасырларға дейінгі құлдыраудан кейін VIII ғасырдан бастап қайта өркендеді. Шамамен 1000 жылы епископтардың билігімен, ал кейін Коммуна дәуірінде қала ұзақ жылдар бойы байлыққа ие болып, құрылыс саласын кеңейтті, бұл Манфреди әулетінің билігінде ең жоғары деңгейге жетті. 1141 жылы алғашқы консулдар сайланды, ал 1155 жылы қала басқаруын подста басқарды. Гвельфтер мен гибеллиндер арасындағы келесі жылдары басталған соғыстарда Фаенца алдымен Киелі Рим империясының императорына адал болды. Алайда 1178 жылы ол жағын өзгертіп, Ломбард Лигасына қосылды. Ішкі даулар Маджинардо Паганоның билікке ие болуына көмектесті, ол бірнеше жыл бойы подста және халық капитаны қызметін атқарды. 1236 жылы аяқталған Фаенца жылнамасы – қаланың негізі қаланғаннан бергі тарихы. Онда қала халқы гвельфтерге жақын екені көрсетілген. Ол 1229 жылғы Кілт соғысында папа үшін күресті. 14 ғасырдың басында гвельф Манфреди Фаенцаны билеуді бастады, бұл билікке екі ғасырға жуық созылды. Салтанаттың шыңы ғасырдың екінші жартысында Карло II Манфреди билігінде қала орталығы жаңарып, жетістікке жетті. 1488 жылы Галеотто Манфреди әйелінің қолынан қаза тапты: оның ұлы Астор III оның орнына келді, бірақ 1501 жылы Фаенцаны басып алған Чезаре Борджияның тұтқыны ретінде Римде өлтірілді. Ықшам уақытқа Венеция билігінде болғаннан кейін Фаенца 1797 жылға дейін Папалық мемлекеттердің құрамына кірді. Фаенца Екінші дүниежүзілік соғыста 1322 азаматын жоғалтты. Айлар бойы бомбалаудан және қанды шайқастан кейін, 1944 жылдың 17 желтоқсанында Жаңа Зеландия армиясы (2-ші Жаңа Зеландия дивизиясы) қаланы азат етті.

Негізгі көрікті жерлер

Фаенцаның сәулеттік тартымдылықтары екі жапсарлас басты алаңда шоғырланған: екі қатарлы галереясы бар Piazza del Popolo және Piazza della Libertà.

Дүниежүзілік ғимараттар

Орта ғасырлық дәуірден бастау алған Палаццо дель Подеста мен ратуша Пиацца дель Пополо алаңында орналасқан. Біріншісі 20-ғасырдың басында қайта жаңартылды, ал екіншісі – 18-ғасырда түбегейлі өзгертілді – бұрын Халық капитанының сарайы болса, кейін Манфреди әулетінің резиденциясы ретінде пайдаланылды. Собордың қарсы бетіндегі Алтын шеберлердің галереясы – ашық галерея және қоладан жасалған монументалды фонтан 17-ғасырдың бірінші онжылдығында салынған. Алаңға кіреберістің алдындағы Сағат мұнарасы – бұл 17-ғасырлық мұнараның соғыстан кейінгі қайта құралысы, ол бұрын римдік Фавенция қаласының кардо және декуманус қақпаларының қиылысында тұрған. Тарихи орталықтағы басқа да ескерткіштердің қатарында аймақтағы ең бай және маңызды неоклассикалық ғимарат – Палаццо Мильцетти және Театро Мазини (1780–1787) бар. Жақын маңда орналасқан Вилла Касе Гранди деи Фернианиде 18 және 19-ғасырлардағы Фаенца керамикасының коллекциясы сақталған.

Табиғи аумақтар

Гротта Таначча Карст паркі және Карне табиғи паркі, қонақтар орталығы мен тамақтану орны бар кең жасыл аймақ, долиналар, шатқалдар және жұтыр тесіктерінің әдеттегі ландшафтымен ерекшеленеді.

Мажолика

Фаенца қаласында Халықаралық керамика мұражайы орналасқан. Мұражайда әлемнің түкпір-түкпірінен және барлық дәуірден келген туындылар жинақталған, классикалық амфоралардан бастап Шагал мен Пикассоның туындыларына дейін, сондай-ақ Ренессанстың алтын ғасырындағы Фаенца қыш ыдыстарына арналған бай бөлім бар. Муниципалдық өнер галереясы, Епархия мұражайы, Бенданди мұражайы және Манфреди кітапханасында да қызықты өнер коллекциялары сақталған. Фаенца майоликасының тарихи өндірісі – бүкіл әлемде қыш өнімдері арқылы білдірілген көркемдік шығармашылықтың ең биік деңгейі ретінде танылған. Бұл дәстүрдің қалыптасуына қолайлы жағдайлардың жиынтығы себеп болды: балшыққа бай аумақ, көршілес Тосканамен (әсіресе Флоренциямен) ғасырлар бойғы саяси және сауда байланыстары. Қаланың майоликасының танымал болуын куәландыратын дерек ретінде 2006 жылдың 18 тамызында Квебек премьер-министрі Жан Шарест канадалық археологтардың Канаданың жоғалған алғашқы Шарльбур Рояль колониясының нақты орнын тапқанын және 1540-1550 жылдар аралығында Фаенцада жасалған сәндік "Историато" тақтасының фрагменті табылып, ол колониядағы француз аристократиясының өкіліне тиесілі болғанын хабарлады.

Мәдениет

Қыркүйек және қазан айларында Argillà Italia және Buongiorno Ceramica сияқты халықаралық заманауи және классикалық керамика өнері шаралары әлемнің түкпір-түкпірінен фаянсқа майоликаға құмар адамдарды, коллекционерлерді және суретшілерді тартады. Маусым айында қаланың аудандарынан бес аттының қатысуымен өтетін Палио дель Ниббалло турнирі Манфреди дәуіріндегі Фаянстың шашу-шумен және күресін еске түсіреді. Қыркүйек айының соңғы демалыс күндері MEI – Meeting delle Etichette Indipendenti (Тәуелсіз лейблдер кездесуі) өтеді, бұл іс-шарада ірі жазба компанияларынан тәуелсіз деп санайтын жазба компаниялары мен музыканттар жиналады. Жалпыұлттық деңгейдегі музыканттар шараның барысындағы 2/3 кештерде концерттермен қатысады. Іс-шара тарихи орталықта өтеді. Аймақтың дәстүрлі тағамдарына үйде жасалған тальятелле, капеллетти, лазанья және романьялық ет соусымен штроццзапрети жатады. Фаянстағы ең танымал мейрамханалардың кейбіреулері – La Baita, Marianaza, Trattoria da Manueli, онда дәстүрлі жергілікті тағамдарды таба аласыз. Азаматтық табиғаттану мұражайының жанындағы Ботаникалық бақта Романьяға тән 170-тен астам өсімдік түрі бар. Қалалық жасыл аймақтың жалпы ауданы шамамен 500 гектарды құрайды. 1968 жылы құрылған Буччи паркінің ауданы шамамен 500 гектар, онда көлденеңінен жатқан жерлер, жасыл шалғындықтар мен балыққа толы сулар бар, сондай-ақ жабайы үйрек, лелек және аққу сияқты 50-ден астам құс түрі мекендейді.

Спорт

Мамыр айының соңғы демалыс күндері өткізілетін Флоренция-Фаенца марафоны әртүрлі ұлттан келген спортшыларды қызықтырады. Фаенца қаласында RB Formula One командасы орналасқан. Формула 1-дегі соңғы шағын, тәуелсіз конструкторлардың бірі – Минарди де Фаенцада негізделген. 2005 жылы Red Bull компаниясы сатып алғаннан кейін команда Фаенцада орналасуын жалғастырды, ал 2006 жылдан 2019 жылға дейін Scuderia Toro Rosso, 2020 жылдан 2023 жылға дейін Scuderia AlphaTauri және 2024 жылдан бері RB Formula One Team деп аталады. Сондай-ақ, Фаенцада 1997 жылы 125cc әлем чемпионы Фаусто Грезини құрған Gresini Racing командасы да орналасқан. Команда мотоцикл спорты бойынша 4 әлем чемпионатын жеңіп алды: 250cc класында Дайжиро Катомен, Moto 2 класында Тони Элиаспен, Moto 3 класында Хорхе Мартинмен және соңғысын MotoE класында Матео Ферраримен жеңіп алды. Фаенца қаласы бірнеше рет Мотокросс әлем чемпионатының Гран-присіне қабылдады, соңғысы 2020 жылы өтті. Жарысқа пайдаланылатын трасса – Монте-Коралли трассасы, ол қала орталығынан 8 км қашықтықта орналасқан.

Көлік

Piazza Cesare Battisti-дегі Faenza теміржол станциясы Болонья–Анкона теміржолының бөлігі болып табылады. Сонымен қатар, ол Фаенцаны Равенна және Флоренциямен байланыстыратын екі қосымша теміржолдың соңғы станциясы есебінде қызмет етеді. 1893 жылы ашылған бұл станция, 1861 жылы қазіргі станциядан шығысқа қарай, қазіргі Виа Кальдези көшесіне жақын орналасқан бұрынғы станцияның орнын басты.