Лимбург Герцогтығы: Тарих және географиясы

Кіріспе

Төменгі елдер герцогтігі (1065–1795)

Лимбург герцогтігі немесе Лимбург – Киелі Рим империясының императорлық меншігі. Герцогтіктің аумағының көп бөлігі бүгінде Бельгияның Льеж провинциясында орналасқан, ал шағын бөлігі көршілес Лимбург провинциясының Ворен коммунасы эксклавына жатады. Оның бас қаласы Лимбург-сюр-Весдре болды, қазіргі Льеж провинциясында. Герцогтік Арденн-Люксембург әулетінің кіші мүшесі Фредерик билігімен құрылған графтықтан пайда болды. Ол және оның ізбасарлары бекітілген қалашықты салып, оған графтық, ал кейін герцогтіктің атын берді. Кіші ұл болғанымен, Фредерик сәтті мансапқа ие болды және 1046 жылы Төменгі Лотарингияның герцогы атанды. Бұл графтыққа иелік ету бастапқыда герцогтық атаққа ие болумен тікелей байланысты болған жоқ (неміс тілінде герцог, голланд тілінде хертог), сонымен қатар, осы атаққа Брабант графтары да талас тудырды, нәтижесінде екі жаңа герцогтық атақ – Брабант және Лимбург пайда болды. 1283 жылы Фредериктің немересі Генрихтің әулетінің тоқырауы Лимбург мұрагерлік соғысына әкеп соқты, содан кейін Лимбург Брабант герцогтарының жеке одағымен басқарылды және ақырында оған шектес Брабанттың "Овермаас" аймақтары (Дальхем, Валькенбург және Гертогенрад сияқты) қосылды, осылайша Бургундиялық Нидерландының Он жеті провинциясының біріне айналды. Бұл провинцияның басқа бөліктерінен айырмашылығы, герцогтіктің жерлері Сегіз жылдық соғыс пен Испан мұрагерлігі соғысының салдарынан болған бөліністен кейін Хабсбургтердің бақылауындағы Оңтүстік Нидерланды құрамында сақталды. Алайда, 1789 жылғы сәтсіз Брабант революциясынан кейін герцогтіктің тарихы 1793 жылы француз революциялық әскерлерінің басып алуымен аяқталды. Шығыс аймақтары тек Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қазіргі Бельгия құрамына қайта қосылды. Герцогтік көптілді болды, голланд, француз және неміс диалектілері бір-бірімен шектесіп, қазір де, орта ғасырларда да бірге өмір сүрді. Оның солтүстік және шығыс шекаралары қазіргі Бельгия мемлекетінің Нидерланды және Германиямен "үштік нүктесіндегі" шамамен шекаралары болып табылады. Шығыс бөлігі, Юпенді қамтитын, қазіргі неміс тілді Бельгия қауымдастығының әкімшілік орталығы және ең солтүстік бөлігі болып табылады. Герцогтік сонымен қатар Лимбургер немесе Герве деп аталатын, өте күшті иісі бар жұмсақ ірімшігімен танымал Пейс-де-Херве аймағының басты бөлігін де қамтыды.

The Duchy of Limburg or Limbourg was an imperial estate of the Holy Roman Empire. Much of the area of the duchy is today located within Liège Province of Belgium, with a small portion in the municipality of Voeren, an exclave of the neighbouring Limburg Province. Its chief town was Limbourg sur Vesdre, in today's Liège Province. The Duchy evolved from a county which was first assembled under the lordship of a junior member of the House of Ardenne–Luxembourg, Frederick. He and his successors built and apparently named the fortified town which the county, and later the Duchy, were named after. Despite being a younger son, Frederick had a successful career and also became Duke of Lower Lotharingia in 1046. Lordship of this county was not originally automatically linked with possession of a ducal title (Herzog in German, Hertog in Dutch), and the same title was also eventually contested by the counts of Brabant, leading to the invention of two new Ducal titles: Brabant and Limbourg. The extinction of the line of Frederick's grandson Henry in 1283 sparked the War of the Limburg Succession, whereafter Limburg was ruled by the Dukes of Brabant in personal union, eventually being grouped together with the Brabantian "Overmaas" territories bordering it (including Dalhem, Valkenburg, and 's Hertogenrade), to be one of the Seventeen Provinces of the Burgundian Netherlands. Unlike other parts of this province, the lands of the duchy stayed intact within the Southern Netherlands, under Habsburg control, after the divisions caused by the Eighty Years' War and the War of the Spanish Succession. However finally, after the failed Brabant Revolution in 1789, the duchy's history was terminated with the occupation by French Revolutionary troops in 1793. The easternmost lands were reunited within modern Belgium only after World War I. The duchy was multilingual, being the place where Dutch, French, and German dialects border upon each other and coexist at their geographical extremes, both now and in medieval times. Its northern and eastern borders are the approximate boundaries of the modern state of Belgium with the Netherlands and Germany, at their "tripoint". The eastern part, which includes Eupen, is the administrative capital and northernmost part of the modern German speaking Community of Belgium. The Duchy also included the main part of the Pays de Herve, famous for its pungent smelling soft cheese known as Limburger or Herve.

Тарих

Лимбург герцогтігінің аумағы қазіргі Валониядағы Лимбург қаласының төңірегінде 11 ғасырда қалыптасқан. 1020 жылы Лотарингияның граф-палатині Вигериктерден тараған, Төменгі Лотарингияның герцогы Фредерик Ведре өзенінің жағасында Лимбург қамалын салдырған. Оның осы кездегі иеліктеріне Бален (Лимбургпен бірге), Херве, Монцен (1975 жылдан бастап Пломбиердің құрамында), Вальхорн және оңтүстік-батыстағы Спримонт кірген. Фредериктің соңғы мұрагері (демек, немересі) Генрих болды, бірақ олардың арасында граф Удон болды, ол шамамен 1065 жылы «Лимбург графы» деп аталды. (Оның Фредериктің қызына үйленгені және Генрихтің әкесі болғаны айтылады.) Генрих та Фредериктің герцогтық тағын талап етті, оны 1101 жылы император Генрих IV мойындады. Лимбург герцогтігі, қазіргі Бельгияның көп бөлігі сияқты, бастапқыда Төменгі Лотарингия герцогтігінің құрамында болды. Бір кезде Төменгі Лотарингияның өз герцогы болған. Лимбург герцогтігі герцогтық мәртебесін осы герцогтіктен алды (Брабант герцогтігі де мұрагерлікке таласқандықтан осы мәртебеге ие болды). Осының нәтижесінде Төменгі Лотарингияда Брабант және Лимбург деген екі герцогтық пайда болды, ал Брабанттың әлі де иеленген Лотье герцогының тағы ақырында мәнсіз болды. Лоррания герцогтығының құқығы күмәнді болғандықтан «Лимбург герцогы» атағы пайда болды және 1165 жылы император Фредерик Барбаросса оны растады. Лимбург әулетінің өркендеуі герцог Валер III-тің 1214 жылы мұрагер Эрмезиндеге үйлену арқылы Люксембург графы болғанымен және оның ұлы Генрих IV-тің 1225 жылы мұрагер Ирмгардқа үйлену арқылы Берг графы болғанымен жалғасты. Алайда, Генрихтің ұлы Валер IV 1279 жылы қайтыс болғаннан кейін, жалғыз мұрагер Ирмгардты қалдырды, ол Гелдерс графы Реджинальд I-ге үйленді, бірақ 1283 жылы баласыз қайтыс болды, соның нәтижесінде Лимбург мұрагерлік соғысы басталды. Брабант герцогы 1288 жылы Ворринген шайқасында жеңіске жетіп, Германия королі Рудольф I-нің келісімімен Лимбург герцогтігін бақылауға алды. Брабанттың тағдырын бөліскенімен, Лимбург 1404 жылы Брабанттың Жоаннасынан Бургундия герцогы Филипп Батылдың ұлы Валуа Антонийге өткен жеке Императорлық мемлекет болып қалды. 1482 жылы Бургундиялық Мария қайтыс болғаннан кейін, ол Австрия Габсбургтарының ұрпақтарына өтті. Landen van Overmaas (Мос өзенінен тыс жерлер: Дальхем, Герцогенрат және Валькенбург) және Маастрихтпен біріктірілген герцогтық 1512 жылы құрылған Бургундия шеңберіндегі Габсбургтардың иелігіндегі Он жеті провинцияның бірі болды. Лимбургтің маңызды қалалары Херве, Монцен, Лонцен, Юпен, Бален және Эснекс болды. 1556 жылы император Карл V тақтан бас тарғаннан кейін Бургундия феодальдық иеліктері оның ұлы Испания королі Филипп II-ге өтті. Филипптің қатал губернаторы Альба герцогы жүзеге асырған Қауіпсіздік кеңесінің шаралары Сегіз жылдық соғыстың бастауы болды, ол 1648 жылы Вестфалия бейбіт шартымен аяқталды. Штаттардың Лимбург деп аталатын аймағы, Овермаастың бөліктерінен (бірақ Лимбург герцогтігінің бір бөлігі емес) Голландия Республикасына берілді. 1661 жылы голландтар мен испандар Дальхем графтығын қайта бөлу туралы келісті. Лимбург герцогтігі Испанияның Габсбургтер билігі кезінде Оңтүстік Нидерландының бөлігі ретінде бөлінбей қалды және 1713 жылы Утрехт шарты бойынша Австрия Габсбургтарына өтті. 1794 жылы аймақты француздар басып алған кезде Австрияның Лимбург герцогтігі таратылып, Оурте департаментіне қосылды, ал Овермаастың көп бөлігі Меузе-Инфьерриер департаментінің құрамына кірді, бұл бүгінгі Бельгия мен Голландияның Лимбург провинцияларының негізі болды. Француз империясының жеңілісінен кейін герцогтіктің шығыс, неміс тілінде сөйлейтін бөлігі Вена конгресінде Пруссияға берілді, сонымен қатар бүгінгі Бельгия-Германия шекарасының бойындағы бірнеше басқа аумақтар да берілді, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұл жерлер Бельгияға қосылып, ескі герцогтіктің бастапқы бөліктерін біріктірді.

The territory of the duchy of Limburg was formed in the 11th century around the town of Limbourg in present day Wallonia. About 1020, Duke Frederick of Lower Lorraine, a descendant of Count Palatine Wigeric of Lotharingia, had Limbourg Castle built on the banks of the Vesdre river. His estates then comprised the districts of Baelen (with Limbourg), Herve, Montzen (since 1975 part of Plombières), Walhorn, and the southwestern exclave of Sprimont. Frederick's eventual successor (probably a grandson) was Henry, although between them was Count Udon, who about 1065 was also called a "count of Limburg". (It has been proposed that he married Frederick's daughter, and was the father of Henry.) Henry also claimed Frederick's ducal title, which was finally acknowledged by Emperor Henry IV in 1101. The Duchy of Limburg, like most of modern Belgium, was originally within the Duchy of Lower Lorraine. For a while, Lower Lorraine had its own duke. It is from this duchy that the Duchy of Limbourg derived its ducal status (as did the Duchy of Brabant, in a competitive claim to succession). This meant that Lower Lorraine came to have two duchies, that of Brabant, and that of Limburg, and the title of Duke of Lothier, still held by Brabant, eventually became ineffective. As the Lorrainian ducal dignity was contested the title "duke of Limburg" arose, achieving confirmation from Emperor Frederick Barbarossa in 1165. The rise of the Limburg dynasty continued, when Duke Waleran III in 1214 became Count of Luxembourg by marriage with the heiress Ermesinde and his son Henry IV in 1225 became Count of Berg as husband of heiress Irmgard. However, upon the death of Henry's son Waleran IV in 1279, leaving only one heiress Irmgard, who had married Count Reginald I of Guelders but died childless in 1283, the War of the Limburg Succession broke out. The duke of Brabant won the final Battle of Worringen in 1288, thereby gaining control of the Duchy of Limburg with the consent of King Rudolph I of Germany. Though it shared the fate of Brabant, Limburg remained a separate Imperial State, which in 1404 passed from Joanna of Brabant to Anthony of Valois, son of the Burgundian duke Philip the Bold. After the death of Mary of Burgundy in 1482, it passed to her descendants from the Austrian House of Habsburg. Combined with the Landen van Overmaas (the lands beyond the Meuse: Dalhem, Herzogenrath and Valkenburg) and Maastricht, the duchy became one of the Seventeen Provinces held by the Habsburgs within the Burgundian Circle established in 1512. Significant towns in Limburg proper were Herve, Montzen, Lontzen, Eupen, Baelen and Esneux. After the abdication of Emperor Charles V in 1556, the Burgundian fiefs passed to his son King Philip II of Spain. The measures of the Council of Troubles implemented by Philip's stern governor, the Duke of Alba, sparked the Eighty Years' War, ended by the 1648 Peace of Westphalia. An area known as Limburg of the States, consisting of parts of Overmaas (but no part of the Duchy of Limburg itself), was ceded to the Dutch Republic. In 1661, the Dutch and the Spanish agreed on a re partition of the county of Dalhem. The duchy of Limburg itself remained undivided under Spanish Habsburg rule as part of the Southern Netherlands, passing to the Austrian Habsburgs under the Treaty of Utrecht in 1713. When the region was occupied by the French in 1794, the Austrian duchy of Limburg proper was disbanded and was incorporated into the département of Ourthe, while most of the Overmaas lands became part of the department Meuse Inférieure, which is the basis of today's Belgian and Dutch provinces called Limburg. After the defeat of the French empire, the eastern, German speaking part of Duchy's lands were given to Prussia in the Congress of Vienna along with several other territories along what is today the Belgian German border, but after the First World War, these lands became Belgian, re uniting the original parts of the old Duchy.