Сүмер мифтеріндегі Арратта елі

Кіріспе

Шумер мифтерінде кездесетін Аратта елі – Энмеркар мен Лугальбанданың айналасындағы оқиғаларға толы, алғашқы және мүмкін мифтік Урук патшалары туралы шумер патшалар тізімінде де айтылған жер.

Шумер әдебиетіндегі атаулар

Энмеркар және Араттаның Иесі Инанна қасиетті әйел құдайы Араттада тұрады, бірақ Уруктың Энмеркары оған Араттаның иесінен гөрі көбірек ұнайды, бірақ оның есімі осы жырда аталмайды. Энмеркар Араттаның Урукқа мойынсұнуын, таудан тастарды әкелуін, алтын, күміс және лазурит жасауын, сондай-ақ оларды "кугмеа" кенімен бірге Урукқа храм салу үшін жіберуін қалайды. Инанна оған Араттаға елші жіберуді бұйырады, ол "Зуби" тауларына көтеріліп, түсіп, Араттаға жақындамас бұрын Суза, Аншан және "бес, алты, жеті" тауларды кесіп өтеді. Аратта мұның орнына астық талап етеді. Бірақ Инанна өзінің адалдығын Урукқа ауыстырады, ал астық Аратта халқының Урукқа деген құрметін күшейтеді, сондықтан Араттаның иесі Энмеркарға өзінің батырымен жұдырықтасу үшін батыр жіберуді ұсынады. Содан кейін Ишкур құдайы Араттаның егінін өсіреді. Энмеркар мен Эн сухгир ана Араттаның иесі, мұнда Эн сухгир ана (немесе Энсухкешдана) деп аталады, Уруктың Энмеркарын Инаннаның махаббаты үшін мойынсұнуға шақырады, бірақ Энмеркар одан бас тартады. Жақында жеңілген Хамазиден келген бір жыншы Араттаға келіп, Урукты бағындыруды ұсынады. Жыншы Ерешке сапар шегеді, онда ол Энмеркардың малын баурап алады, бірақ дана әйел оның сиқырын жеңіп, оны Евфратқа тастайды; En suhgir ana содан кейін Инаннаны жоғалтқанын мойындайды және өз патшалығын Урукқа тапсырады. Тау үңгіріндегі Лугальбанда – Энмеркардың мұрагері болатын Лугальбанда туралы әңгіме. Энмеркардың әскері бүлікші Араттаға қарсы соғыс үшін таулы жерлер арқылы өтеді. Лугальбанда ауырып, үңгірде қалады, бірақ ол түрлі құдайларға дұға етеді, жазылып, таудан жол табуы керек. Лугальбанда мен Анзуд құсы Лугальбанда Анзуд құсымен дос болады және одан өз әскерін қайта табуға көмектесуін сұрайды. Энмеркардың әскері қиындыққа тап болғанда, Лугальбанда Инаннаның көмегін сұрап, Урукқа қайтуға ерікті болады. Ол тауларды кесіп өтіп, жазыққа, Аншанның шетінен ең жоғары нүктесіне дейін, содан кейін Урукқа жетеді, онда Инанна оған көмектеседі. Ол Энмеркарға Араттаның "жасаған металдарын және металл өңдеушілерін, жасаған тастарын және тас қалаушыларын" алып кетуге кеңес береді және "Араттаның барлық қалыптары" оның болады дейді. Содан кейін қаланың қабырғалары жасыл лазуриттен және "кипарис өсетін таулардан қазылған қақтастан" жасалған кірпіштерден тұрғаны айтылады.

Enmerkar and the Lord of Aratta The goddess Inanna resides in Aratta, but Enmerkar of Uruk pleases her more than does the lord of Aratta, who is not named in this epic. Enmerkar wants Aratta to submit to Uruk, bring stones down from the mountain, craft gold, silver and lapis lazuli, and send them, along with "kugmea" ore to Uruk to build a temple. Inana bids him send a messenger to Aratta, who ascends and descends the "Zubi" mountains, and crosses Susa, Anshan, and "five, six, seven" mountains before approaching Aratta. Aratta in turn wants grain in exchange. However Inana transfers her allegiance to Uruk, and the grain gains the favor of Aratta's people for Uruk, so the lord of Aratta challenges Enmerkar to send a champion to fight his champion. Then the god Ishkur makes Aratta's crops grow. Enmerkar and En suhgir ana The lord of Aratta, who is here named En suhgir ana (or Ensuhkeshdanna), challenges Enmerkar of Uruk to submit to him over the affections of Inanna, but he is rebuffed by Enmerkar. A sorcerer from the recently defeated Hamazi then arrives in Aratta, and offers to make Uruk submit. The sorcerer travels to Eresh where he bewitches Enmerkar's livestock, but a wise woman outperforms his magic and casts him into the Euphrates; En suhgir ana then admits the loss of Inanna, and submits his kingdom to Uruk. Lugalbanda in the Mountain Cave is a tale of Lugalbanda, who will become Enmerkar's successor. Enmerkar's army travels through mountainous territory to wage war against rebellious Aratta. Lugalbanda falls ill and is left in a cave, but he prays to the various gods, recovers, and must find his way out of the mountains. Lugalbanda and the Anzud Bird Lugalbanda befriends the Anzud bird, and asks it to help him find his army again. When Enmerkar's army is faced with a setback, Lugalbanda volunteers to return to Uruk to ask the goddess Inana's aid. He crosses through the mountains, into the flat land, from the edge to the top of Anshan and then to Uruk, where Inana helps him. She advises Enmerkar to carry off Aratta's "worked metal and metalsmiths and worked stone and stonemasons" and all the "moulds of Aratta will be his". Then the city is described as having battlements made of green lapis lazuli and bricks made of "tinstone dug out in the mountains where the cypress grows".